མཉམ་ལས།
སྒྱུ་རྩལ
མཛེས་སྡུག་དང་བདེ་ཐང
བཟོ་རིག
རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས
དགའ་སྟོན
ཁོར་ཡུག
ཟས་དང་བཏུང་རྫས
ཕྱིར་འཕྲུལ་རིག
ཚན་རིག
རྩེད་འགྲན
རིག་རྩལ
གྱོན་རུང
ལི་བར་དང་ ལྗིད་ཅན་གྱི་ ཨོ་ལིབ་བཙིར་འཕྲུལ་ བཟོ་ནི — འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ བཏོན་ཐངས
སྐད་བསྒྱུར་འབད་ཡོདཔ།
Emma

བཟོས་མཁན

Emma

23. སྤྱི་ཟླ་གསུམ་པ 2026SE
༢༤༡
༠
༠
༡
༠

ལི་བར་དང་ ལྗིད་ཅན་གྱི་ ཨོ་ལིབ་བཙིར་འཕྲུལ་ བཟོ་ནི — འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ བཏོན་ཐངས

བརྡུངས་ཡོད་པའི་ ཨོ་ལིབ་ལས་ འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་ སྣུམ་ བཏོན་ནིའི་དོན་ལུ་ ལི་བར་དང་ ལྗིད་ཅན་གྱི་ ཨོ་ལིབ་བཙིར་འཕྲུལ་ཅིག་ བཟོ། ཉུང་མཐའ་ སྤྱི་ལོ་ས་ཧེ་མའི་ ༡༥༠༠ ལས་ ཡིག་ཐོག་ལུ་ བཀོད་ཡོད་པའི་ བཙིར་འཕྲུལ་གྱི་ རིགས་འདི་གིས་ ནན་ཤུགས་ ཆེ་ཏོག་ཏོ་ རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ བསྐྲུན་ནིའི་དོན་ལུ་ རྡོ་ལྗིད་ཅན་ཚུ་གིས་ ལྗིད་བཀལ་ཡོད་པའི་ ཤིང་ཡུ་རིངམོ་ཅིག་ ལག་ལེན་འཐབཨིན། བཙིར་ཐེངས་གཅིག་གིས་ ཨོ་ལིབ་ kg ༡༠༠ ལས་ སྣུམ་ ལི་ཊར་ ༡༥-༢༥ བཏོན་ཚུགས — ཨོ་ལིབ་སྣུམ་འདི་ གནའ་དུས་ཀྱི་ མེ་ཌི་ཊེ་རེ་ནི་ཡན་གྱི་ ཟ་ཆས་བཙོ་ནིའི་ ཚིལ་ གཙོ་བོ་ མར་མེའི་ བུད་ཤིང་ ཡི་ཟིའི་ གཞི་རྟེན་ མཛེས་ཆས་ ཨིན།
མཐོ་རིམ
ཉིནམ་ ༢-༣ (བཟོ་སྐྲུན)

ལམ་སྟོན

1

ཨོ་ལིབ་ བརྡུང་

མ་བཙིར་བའི་ ཧེ་མ་ སྣུམ་ཡོད་པའི་ ཕུང་པོ་ཚུ་ ཆག་ནིའི་དོན་ལུ་ ཨོ་ལིབ་ཚུ་ (འབྲུ་དང་བཅས) ཟན་སྦེ་ བརྡུང་དགོ། རྡོ་གི་ ཨོ་ལིབ་རང་འཐག་ (trapetum) ལག་ལེན་འཐབ — བསྒྱིར་བའི་སྐབས་ ཨོ་ལིབ་ཚུ་ བརྡུང་བའི་ རྡོ་ཟླུམ་སྒྲིལ་ཆས་ཡོད་པའི་ རྡོ་གཞོང་ཆེན་པོ་ཅིག་ཨིན། ཡང་ན་ རྡོ་གཏུན་ནང་ གཏུན་ཡུ་ལྗིད་པོ་ལས་ ཨོ་ལིབ་ བརྡུང་ ཡང་ན་ རྡོ་ངོས་གཙང་མ་ཅིག་གུ་ རྐང་པས་ རྫི། ཟན་འདི་ ཆ་སྙོམས་ ཡོད་དགོཔ་དང་ ཨོ་ལིབ་ཧྲིལ་པོ་ མ་ལུས་དགོ། བརྡུངས་ཡོད་པའི་ འབྲུ་ཚུ་ བཙུགས་ནི་ གལ་ཅན་ཨིན — འབྲུ་གི་ ཚལ་པ་སྲ་བ་ཚུ་གིས་ བཙིར་བའི་སྐབས་ ཟན་བརྒྱུད་དེ་ སྣུམ་ རྒྱུག་ནི་ལུ་ རོགས་རམ་འབད་མི་ ལམ་སྟོན་སྦེ་ ལཱ་འབདཝ་ཨིན། སྣུམ་ སོ་སོར་ འགོ་བཙུགས་ནིའི་དོན་ལུ་ མ་བཙིར་བའི་ ཧེ་མ་ ཟན་ སྐར་མ་ ༣༠-༦༠ ངལ་གསོ་བཅུག

2

བཙིར་འཕྲུལ་གྱི་ གཞི་ཁྲམ་ བཟོ་

ལི་བར་བཙིར་འཕྲུལ་འདི་ མཐའ་གཅིག་ཁར་ བཙུགས་ཏེ་ མཐའ་གཞན་ཁར་ རང་དབང་སྦེ་ བསྒྱིར་ཚུགས་པའི་ ཤིང་ཡུ་ལྗིད་པོ་ཅིག་ལས་ གྲུབ་ཨིན། ཤིང་ཡུའི་ མཐའ་སྦོམ་འདི་ རྡོ་གྱང་ནང་ བརྐོ་ཡོད་པའི་ ཁུང་ཅིག་ནང་ ཡང་ན་ ལང་ཡོད་པའི་ རྡོ་ཀ་ གཉིས་ (orthostats) ཀྱི་ བར་ན་ བཙུགས — འདི་ རྟེན་ས་ཨིན། ཤིང་ཡུ་འདི་ ས་ཁོངས་འདི་ཁར་ དམ་ཏོང་ཏོ་སྦེ་ བཟུང་དགོཔ་ད་ ཆུང་ཀུའི་ སྒུལ་ཤིང་བཟུམ་ ཡར་མར་རྐྱངམ་ཅིག་ འགུལ་ཚུགསཔ་ ཨིན་དགོ། མཐའ་རང་དབང་ཅན་འདི་ ཕྱི་ཁར་ མི་ཊར་ ༣-༥ ཚུན་ རྒྱང་ཨིན། ཤིང་ཡུའི་འོག་ལུ་ བཙུགས་སའི་ ཉེ་འདབས་ལུ་ བཏོན་ཡོད་པའི་ སྣུམ་ བསྡུ་སྟེ་ རྡོ་གཞོང་ནང་ འཁྲིད་ནིའི་དོན་ལུ་ དེའི་ མཐའ་སྐོར་ལུ་ ཡུར་བ་ཡོད་པའི་ རྡོ་ལེབ་ཏེམ་ བཙིར་ལེབ་ཅིག་ བཟོ། འདི་ རིམ་པ་ ༢ པའི་ ལི་བར་ཨིན — ཁུར་ (ཨོ་ལིབ་ཟན) འདི་ རྟེན་ས་དང་ ཤུགས་ (ལྗིད་ཚད) གི་ བར་ན་ ཡོདཔ་ཨིན།

གོམ་པ་ 2 - Image 1

གོམ་པ་འདིའི་རྫས་རིགས:

ཤིང་གི་གདུང་མཤིང་གི་གདུང་མ1 beam, 3-5 m long, 20-30 cm diameter m
3

བཙིར་ནིའི་ ཟེ་མ་ཚུ་ བརྩེགས་

བརྡུངས་ཡོད་པའི་ ཨོ་ལིབ་ཟན་འདི་ ལེབ་ཏེམ་ ཟླུམ་པོ་ཡོད་པའི་ འདམ་སྨྱུག་གི་ ཟེ་མ་ (frails ཡང་ན་ fiscoli ཟེར) ཚུ་གུ་ བཀྲམ་ཏེ་ ཤིང་ཡུའི་འོག་ལུ་ ཟེ་མ་ ༥-༡༠ གི་ བརྩེགས་ཅིག་ བཟོ། ཟེ་མ་རེ་རེ་ནང་ ཟན་ kg ༥-༡༠ cm ༣-༥ སྦོམ་སྦེ་ བཀྲམ་ཡོདཔ་ཨིན། ཐགས་བཏབ་ཡོད་པའི་ གཞི་བཀོད་འདི་གིས་ སྐམ་པའི་ ལྷག་རོ་ འཛིན་པའི་སྐབས་ འདམ་སྨྱུག་གི་ རྩ་བ་བརྒྱུད་དེ་ སྣུམ་ འཛགས་བཅུགཔ་ཨིན། བརྩེགས་ཆ་ཚང་ནང་ ནན་ཤུགས་ ཆ་སྙོམས་སྦེ་ བཀྲམ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཟེ་མ་ ༢-༣ རེ་རེ་གི་ བར་ན་ ཤིང་ ཡང་ན་ རྡོ་གི་ ལེབ་ཟླུམ་ཚུ་ བཞག། བརྩེགས་འདི་ ཤིང་ཡུའི་ ཐད་ཀར་ འོག་ལུ་ བཙིར་ལེབ་ཀྱི་ དཀྱིལ་ལུ་ བཞག། ལེབ་ཀྱི་ མཐའ་སྐོར་གྱི་ བསྡུ་ཡུར་འདི་གིས་ བཏོན་ཡོད་པའི་ སྣུམ་ ཆ་ཚང་ བཟུང་སྟེ་ རྡོ་གཞོང་ནང་ རྒྱུག་བཅུགཔ་ཨིན།

4

ནན་ཤུགས་ བཏང་སྟེ་ སྣུམ་ བཏོན་

ཐག་པ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ ཤིང་ཡུའི་ མཐའ་རང་དབང་ཅན་ལས་ རྡོ་ལྗིད་པོ་ཚུ་ དཀར། ལི་བར་གྱི་ ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་ ལྗིད་ཚད་ཀྱི་ ཤུགས་ ལྡབ་ཨིན — མཐའ་ལུ་ ལྗིད་ཡོད་པའི་ མི་ཊར་ ༣ གི་ ཤིང་ཡུ་ཅིག་གིས་ བཙིར་སའི་ཁར་ ལྗིད་ཚད་ཀྱི་ ཤུགས་ ལྡབ་ ༣ ཙམ་ བསྐྲུནམ་ཨིན། ནན་ཤུགས་ དལ་བུ་སྦེ་ ཡར་སེང་ནིའི་དོན་ལུ་ ལྗིད་ཚད་ ག་དེམ་ཅིག་ བླུགས། ནན་ཤུགས་ གློ་བུར་དུ་ བཏང་པ་ཅིན་ སྣུམ་ གློད་ནིའི་ཚབ་ལུ་ ཟན་འདི་ ཟེ་མ་ལས་ ཕྱི་ཁར་ བཙིར་འཐོནམ་ཨིན། ནན་ཤུགས་ དང་པ་ བཏང་ཞིནམ་ལས་ སྐར་མ་ ལ་ལོ་ཅིག་ནང་ སྣུམ་ རྒྱུག་ནི་ འགོ་བཙུགསཔ་ཨིན། ཆུ་ཚོད་ ལེ་ཤ་ཅིག་ནང་ ལྗིད་ཚད་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་ བླུགས། བཙིར་ཐེངས་ དང་པ་ (གྲང་བཙིར) གིས་ སྤུས་ཚད་ ལེགས་ཤོས་ཀྱི་ སྣུམ་ བཏོནམ་ཨིན — ལྗང་ཁུ་སྐྱ་ དྲི་ཞིམ་ སྐྱུར་ཚད་ ཉུང་ཤོས། བཙིར་ཐེངས་ དང་པའི་ ཤུལ་ལས་ སྤུས་ཚད་ དམའ་བའི་ བཙིར་ཐེངས་ གཉིས་པའི་ དོན་ལུ་ ལྷག་རོ་ ཆུ་དྲོན་དང་ ལོག་སྟེ་ བསྲེ་སྟེ་ ལོག་བཙིར་ཚུགས།

5

སྣུམ་ ཆུ་ལས་ སོ་སོར་ ཕྱེ་

རྡོ་གཞོང་ནང་ བསྡུ་ཡོད་པའི་ ཆུ་འདི་ ཨོ་ལིབ་སྣུམ་དང་ ཆུ་ (འབྲས་བུའི་ ཤིང་ཆུ) གི་ བསྲེ་མ་ཨིན། སྣུམ་འདི་ ཆུ་ལས་ སྟུག་ཚད་ ཉུང་བ་ (ཨོ་ལིབ་སྣུམ་གྱི་ སྟུག་ཚད་ g/cm3 0.91 ཙམ) ཨིནམ་ལས་ རང་བཞིན་གྱིས་ ངོས་ཁར་ ཕྱུར་འོངམ་ཨིན། བསྲེ་མ་འདི་ རྡོ་ ཡང་ན་ འཇིམ་སྣོད་ གཏིང་ཟབ་ཅིག་ནང་ ཆུ་ཚོད་ ལེ་ཤ་ཅིག་ འཛིམ་བཅུག ཀྱེམ་ལེབ་ཏེམ་ ཡང་ན་ དུང་ཅིག་གིས་ སྟོད་ཀྱི་ སྣུམ་རིམ་ ཕྱགས་ ཡང་ན་ འཐེན་ཕུ་ལས་ བཏོན། ལྷག་ལུས་ ཆུ་དང་ སྙིགས་མ་ བཏོན་ནིའི་དོན་ལུ་ ག་དེམ་ཅིག་ ཆུང་འགྱོ་བའི་ འཛིམ་སྣོད་ཚུ་བརྒྱུད་དེ་ སྣུམ་ སྤོ — གནའ་དུས་ཀྱི་ སྣུམ་བཟོ་ནི་ནང་ འཛིམ་ནིའི་ རིམ་པ་ གསུམ་ ཚད་ལྡན་ཨིན། ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ འཛིམ་ཡོད་པའི་ ཨོ་ལིབ་སྣུམ་འདི་ ས་གྲང་ ནག་ཁུང་ཁར་ བཞག་ཡོད་པའི་ ཁ་བཀག་ཡོད་པའི་ འཇིམ་སྣོད་ (amphorae) ནང་ ལོ་ གཉིས་ཚུན་ བཞག་ཚུགས། གནའ་དུས་ཀྱི་ མེ་ཌི་ཊེ་རེ་ནི་ཡན་གྱི་ དཔལ་འབྱོར་འདི་ ཨོ་ལིབ་སྣུམ་གུ་ བརྟེན་ཅི — ཟ་ཆས་བཙོ་ནི་ འོད་ མར་མེ་ ཁྲུས་ ཆོས་ཀྱི་ ཆོ་ག་ སྨན་ དྲི་ཞིམ་དང་ མཛེས་ཆས་ཀྱི་ གཞི་རྟེན་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཅི།

གོམ་པ་ 5 - Image 1

རྫས་རིགས

10

ལག་ཆས་དགོས་མཁོ

4

བིལུ་པིརིན་ཊི་འདི་གིས་བཟོ་མི

CC0 སྤྱི་དབང

བིལུ་པིརིན་ཊི་འདི་CC0 འོག་བཀྲམས་ཡོད། ཁྱེད་རང་གིས་ཆོག་མཆན་མ་བཞེས་པར་ཕབ་ལེན་དང་བཟོ་བཅོས། བགོ་བཤའ། དགོས་མཁོ་གང་ལའང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཆོག

བཟོ་མཁན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་ཆེད་ཁོང་ཚོའི་བིལུ་པིརིན་ཊི་བརྒྱུད་ཐོན་སྐྱེད་ཉོ། བཟོ་མཁན་གྱིས བཟོ་མཁན་གྱི་ཁེ་ཕོགས ཚོང་པས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ། ཡང་ན་བིལུ་པིརིན་ཊི་འདིའི་པར་གསར་བཟོས་ཏེ་ཁྱེད་རང་གི་བིལུ་པིརིན་ཊི་ནང་མཐུད་སྦྲེལ་བྱས་ཏེ་ཡོང་སྒོ་བགོ་བཤའ་བྱེད།

གྲོས་བསྡུར

(0)

ནང་འཛུལ གྲོས་བསྡུར་ནང་མཉམ་ཞུགས་ཆེད

བསམ་ཚུལ་ཚུ་ཐོབ་བཞིན...