ขอปลาหลด — เหล็ก 2 หุน ยาว 45 ซม. ตีแบน ดัดปลายคล้ายสระโอ สวมด้ามไม้ไผ่ 150 ซม. ขูดเกี่ยวปลาหลดในโคลน

"เผาไฟแล้วตีดัด หักมุมโค้งขึ้นด้านบนกลับไปด้านหลัง แล้วดัดให้ปลายงอแหลมคล้ายตัวสระโอที่เป็นสระในภาษาไทย" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย, CC BY 4.0)

ใช้เหล็กขนาดประมาณ 2 หุน ยาวประมาณ 45 ซม. เผาไฟให้ร้อนแดง ตีรีดจากโคนให้แบนลงเล็กน้อยเรื่อยมาราว 23 ซม. เหล็กร้อนแดงลวกได้ ใช้คีม ระวังสะเก็ดไฟ

เผาไฟแล้วตีดัดโค้งไปด้านหน้าราว 10 ซม. ได้แผ่นหนาโค้งไปหน้า เผาไฟอีกครั้ง ตีดัดหักมุมโค้งขึ้นด้านบนกลับไปด้านหลัง ดัดปลายงอแหลมคล้ายสระโอ ตีตกแต่งให้เรียบ รอให้เหล็กเย็น

อัดโคนเหล็กสวมเข้าที่ปลายไม้ไผ่ยาวประมาณ 150 ซม. รัดด้วยปลอกเหล็กให้แน่น

ภาพขอปลาหลดจริงจากพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย, CC BY 4.0)

ใช้ในที่มีน้ำน้อย โคลนเลนที่ปลาหลดซุกตัว จับด้ามด้วยสองมือ ขูดเกี่ยวลงใต้ผิวโคลนคล้ายกวาดไม้กวาด วาดลงด้านหน้าแล้วยกตาขอขึ้นดูว่ามีปลาติด ปลาจะติดระหว่างช่องตาขอ ไล่กวาดเป็นที่ ๆ ขยับไปเรื่อย ๆ

ปลาหลดยาวราวหนึ่งคืบ ซุกตัวในโคลนใต้ใบไม้ หากินกลางคืน ช่วงน้ำหลากชาวบ้านใช้แหตาถี่ เมื่อสูบสระหรือน้ำแห้งจึงใช้ขอปลาหลด ปลาหลดรสดี ขายได้ราคา เหล็กร้อนแดงลวกได้ ใช้คีม ระวังสะเก็ดไฟ แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "ขอปลาหลด" ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก บุรีรัมย์ (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ให้ชนิดเหล็กหรือขนาดปลอกเหล็ก ไม่มีรายการสินค้าสำหรับปลอกเหล็ก จึงระบุไว้ในข้อความ