སྒྱུ་རྩལ
མཛེས་སྡུག་དང་བདེ་ཐང
བཟོ་རིག
རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས
དགའ་སྟོན
ཁོར་ཡུག
ཟས་དང་བཏུང་རྫས
ཕྱིར་འཕྲུལ་རིག
ཚན་རིག
རྩེད་འགྲན
རིག་རྩལ
གྱོན་རུང
English
กระด้งลายขอ — กระด้งฝัดภาคใต้ทรงรีใบโพธิ์ ตอกเหลือข้อไผ่เส้นละข้อ เรียงสลับฟันปลาเป็น "ดี" กลางกระด้ง สานยกสองข่มห้า
กระด้งลายขอ (ด้งลายขอ) เป็นกระด้งฝัดของภาคใต้ สานด้วยตอกไม้ไผ่ รูปกลมรีคล้ายใบโพธิ์ ใช้ฝัดข้าวและเมล็ดพืช ข้อไผ่บนตอกเรียงเป็นแนวฟันปลากลางกระด้ง ช่วยแยกเมล็ดข้าวดีกับข้าวหักได้ดีกว่ากระด้งทั่วไป
บลูพรินต์นี้สานกระด้งลายขอจริงตามแหล่งข้อมูล
མཐོ་རིམ
ประมาณ 1-2 วัน
ལམ་སྟོན
1
1
ส่วนประกอบ
ส่วนประกอบ
Jupyter ཚང་དེབ་མངོན་གསལ་འབད་དོ་…
2
2
กระด้งก่อนหน้านี้
กระด้งก่อนหน้านี้
กระด้งทั่วไปกลมและผิวเรียบ กระด้งลายขอทรงรี มีแนวข้อไผ่ "ดี" กลางกระด้ง
3
3
อ่านจากแหล่งข้อมูล
อ่านจากแหล่งข้อมูล
"ตอกเส้นหนึ่งจะเว้นปล้องข้อไว้เพียงข้อเดียว การสานต้องสานให้ข้ออยู่กึ่งกลางกระด้ง และให้ข้อไผ่บนตอกสลับฟันปลากันอย่างเป็นระเบียบ" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน วิบูลย์ ลี้สุวรรณ, CC BY 4.0)
4
4
ตอกเหลือข้อ
ตอกเหลือข้อ
เตรียมตอกไม้ไผ่ชนิดพิเศษ ไม่เกลาข้อไผ่ออก ให้เป็นปุ่มนูนบนผิวตอก ตอกแต่ละเส้นเหลือข้อไว้เพียงข้อเดียว
གོམ་པ་འདིའི་རྫས་རིགས:
སྨྱུག་མའི་ཀ་བ།1 དུམ་བུ།5
5
สานให้เกิดดี
สานให้เกิดดี
สานตามสูตร "ยกสองข่มห้า" ให้ข้อไผ่อยู่กึ่งกลางกระด้ง และเรียงสลับฟันปลาอย่างเป็นระเบียบ เป็นแนว "ดี" สานเป็นรูปกลมรีคล้ายใบโพธิ์
6
6
ขนาดตามจำนวนดี
ขนาดตามจำนวนดี
ขนาดกระด้งเรียกตามจำนวนดี เช่น 7 ดี หรือ 9 ดี กระด้งที่นิยมใช้มีลายขอถี่หรือละเอียดมากกว่าแบบห่าง
7
7
ภาพจริง
ภาพจริง
ภาพกระด้งลายขอจริง (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน วิบูลย์ ลี้สุวรรณ, CC BY 4.0)
8
8
วิธีใช้
วิธีใช้
ฝัดข้าวที่ผ่านการสีหรือซ้อมเอาเปลือกออก ลายขอช่วยแยกเมล็ดข้าวดีกับข้าวหัก และกันเมล็ดข้าวลีบกับเมล็ดวัชพืชให้อยู่ในแนวขอ
9
9
แก้ปัญหา
แก้ปัญหา
การแก้ปัญหากระด้งลายขอ
Flow
Loading...
10
10
ประวัติและข้อจำกัด
ประวัติและข้อจำกัด
ลายนี้ถูกเรียกว่า "ลายบ้า" คงเพราะสานยาก กระด้งที่มีดีกลางกระด้งพบในบางถิ่นของภาคกลางด้วย แต่เป็นทรงกลม
แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "กระด้งลายขอ" ผู้เขียน วิบูลย์ ลี้สุวรรณ (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0)
**ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ให้ขนาดเป็นเซนติเมตร จำนวนตอก หรือวิธีทำขอบ
རྫས་རིགས
1- 1 དུམ་བུ།ས་ཆ་འཛིན
བིལུ་པིརིན་ཊི་འདི་གིས་བཟོ་མི
འབྲེལ་ཡོད་བིལུ་པིརིན་ཊི
བིལུ་པིརིན་ཊི་འདི་ཚུ་ཐབས་ལམ་དང་རྫས་རིགས། སྤྱི་ཆོས་བགོ་བཤའ་བྱེད
CC0 སྤྱི་དབང
བིལུ་པིརིན་ཊི་འདི་CC0 འོག་བཀྲམས་ཡོད། ཁྱེད་རང་གིས་ཆོག་མཆན་མ་བཞེས་པར་ཕབ་ལེན་དང་བཟོ་བཅོས། བགོ་བཤའ། དགོས་མཁོ་གང་ལའང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཆོག
བཟོ་མཁན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་ཆེད་ཁོང་ཚོའི་བིལུ་པིརིན་ཊི་བརྒྱུད་ཐོན་སྐྱེད་ཉོ། བཟོ་མཁན་གྱིས བཟོ་མཁན་གྱི་ཁེ་ཕོགས ཚོང་པས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ། ཡང་ན་བིལུ་པིརིན་ཊི་འདིའི་པར་གསར་བཟོས་ཏེ་ཁྱེད་རང་གི་བིལུ་པིརིན་ཊི་ནང་མཐུད་སྦྲེལ་བྱས་ཏེ་ཡོང་སྒོ་བགོ་བཤའ་བྱེད།