Sai (ཐའི་གི་སྨྱུག་མའི་ཉ་རྙི) — ཁ་གཏད་དུ་ཡོད་པའི་ བླུགས་སྣོད་གཉིས་ཅན་གྱི་ སྨྱུག་མའི་ལྡེབ་ཕྲ་ལས་བཟོ་བའི་ མདའ་འཕུར་དབྱིབས་ཀྱི་རྙི་ ཞིང་གི་ཆུ་ཐོན་ཀ་ནང་ ཕྱོགས་ག་ཏེ་ཁ་འགྱོ་མི་ཉ་ཡང་ འཛིནམ་ཨིན

"མཐའ་མའི་སྒོར་ཐིག་གི་ལྟག་ལུ་ sai གི་ཟུར་ བཏོག་སྟེ་ཁ་ཕྱེ་ ཧེ་མ་ལས་བཟོ་ཡོད་པའི་ བླུགས་སྣོད་ཅིག་ དེའི་ལྡེབ་ཀྱི་རྩེ་མོ་ཚུ་ sai གི་མདུན་ཁ་ལུ་བལྟ་སྦེ་ བཙུགསཔ་ཨིན། ཤུལ་མའི་སྒོར་ཐིག་གི་ལྟག་ལུ་ ཟུར་ ཅུང་ཅུང་ སྤོ་སྟེ་ བཏོག་ཞིནམ་ལས་ རྩེ་མོ་ རྒྱབ་ཁ་ལུ་བལྟ་མི་ བླུགས་སྣོད་ཅིག་ བཙུགསཔ་ཨིན། དེ་སྦེ་ བླུགས་སྣོད་ཚུ་ ཕྱོགས་ཁ་ཕྱིར་ བཙུགསཔ་ཨིན།" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, སི་རིན་དྷོན་མི་རིགས་རིག་པའི་ལྟེ་བ། རྩོམ་པ་པོ་ ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), CC BY 4.0)

སྨྱུག་མ་ རིང་ཚད་ 120 cm དེ་ཅིག་གི་ ལྡེབ་ཕྲ་སྒོར་སྒོརམ་ཚུ་སྦེ་ ཕྱགས། khoi ཤིང་གི་ཡལ་ག་ ཡང་ན་ ཕྱགས་ཏེ་ སྒོར་སྒོརམ་སྦེ་ བཀུག་པའི་ཤིང་ལས་ kong ཡང་ན་ plok ཟེར་མི་ ཞེང་ཚད་ 20 cm དེ་ཅིག་གི་ སྒོར་ཐིག་ཚུ་ བཟོ། ཡང་ན་ ཚར་གཅིག་ལུ་ ལྡེབ་ཕྲ་ལེབ་ཏོ་ ལྔ་རེ་གིས་ སྒོར་ཐིག་ཚུ་ ཐགས་བཏབ ("plok ha" རི་མོ)།

གྱེན་ཐད་ཀྱི་ལྡེབ་ཕྲ་ཚུ་ བར་ཐག་བཞག་སྟེ་ སྒོར་ཐིག་ཚུ་གི་ སྐོར་ཐེངས་ལུ་ བསྡམ། སྒོར་ཐིག་ཚུ་གི་བར་ན་ ལྡེབ་ཕྲ་ཚུ་ བར་ཐག་ཐོབ་མཉམ་སྦེ་ ཡོད་ནིའི་དོན་ལུ་ སྐོར་ཐེངས་ཆ་ར་ ཐག་པ་གིས་ བསྡམ། མཇུག་ལུ་ ལྡེབ་ཕྲ་ཚུ་ བསྡུ་སྟེ་ ཐག་པ་གིས་ དམ་དྲགས་སྦེ་བསྡམ། མཐའ་མ་ལུ་ ལྡེབ་ཕྲ་ལེབ་ཏོ་གིས་ དམ་དྲགས་སྦེ་བསྡམ་ཡོད་པའི་ ཞེང་ཚད་ 10 cm དེ་ཅིག་གི་ ཕུ་ཤུ་སྒོར་སྒོརམ་ཅིག་ sai གི་རྔ་མ་སྦེ་ བཟོ།

མཐའ་མའི་སྒོར་ཐིག་གི་ལྟག་གི་ཟུར་ བཏོག་སྟེ་ཁ་ཕྱེ་ རྩེ་མོ་ཚུ་ sai གི་མདུན་ཁ་ལུ་བལྟ་མི་ བླུགས་སྣོད་ཅིག་ བཙུགས། དེ་ལས་ ཤུལ་མའི་སྒོར་ཐིག་གི་ལྟག་གི་ཟུར་ ཅུང་ཅུང་ སྤོ་སྟེ་ བཏོག་ཞིནམ་ལས་ རྩེ་མོ་ རྔ་མ་ལུ་བལྟ་མི་ བླུགས་སྣོད་གཉིས་པ་ བཙུགས།

ไซ (sai) གི་པར་ངོ་མ། พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก (Nong Bua Khok Folk Museum) ལས། (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, སི་རིན་དྷོན་མི་རིགས་རིག་པའི་ལྟེ་བ། རྩོམ་པ་པོ་ ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai), CC BY 4.0)

སྦྱང་བཙུགས་ཞིནམ་ལས་ ཆརཔ་དང་པོའི་སྐབས་ ཆུ་ཞིང་གི་ཞིང་ཀ་ལུ་ བཏོག་པའི་ ཆུ་ཐོན་ཀ་ཅིག་ནང་ sai བཙུགས། བླུགས་སྣོད་ཀྱི་ཟུར་ གཞི་ལུ་ ལེབ་ཏོ་སྦེ་ རྔ་མ་ ཆུ་རྒྱུན་ལུ་བལྟ་སྦེ་ ཉལ་བཞག དེ་སྦེ་ཅིན་ བླུགས་སྣོད་ཚུ་ ས་གི་ལྟག་ལུ་ ཅུང་ཅུང་ གཡོན་དང་གཡས་ལུ་ སྡོད་འོང་། ཉ་ཚུ་ ཟུར་གཉིས་ཆ་ར་ལས་ བླུགས་སྣོད་ནང་ འཛུལ་དགོཔ་སྦེ་ ས་ བཟོ་བཅོས་འབད། ཏོག་ཁར་ རྩྭ་གི་ཕུང་ཚོགས་ ས་ དེ་ལས་ ཤིང་གི་ཆ་ཤས་ཚུ་གིས་ ཁ་བཀབ་སྟེ་ རྔ་མ་ རྩྭ་གི་སྒྲིལ་ཅིག་གིས་ བཀག ཚར་རེ་ ལྟ་རྟོག་འབད། ག་ཅི་ཅིག་ འཛིན་ཞིནམ་ལས་ ཡར་བཏེག་སྟེ་ རྩྭ་གི་ཁ་བཀག་ ཕྱིར་འཐེན་ཏེ་ འཛིན་ཡོད་མི་ཚུ་ ཉ་གི་ཟེ་མ་ནང་ བླུགས།

ཕྱོགས་ཁ་ཕྱིར་བཙུགས་པའི་ བླུགས་སྣོད་ཚུ་ ཆུ་གསརཔ་ནང་ ཚོགས་ཏེ་ ཆུ་རྒྱུན་དང་གཅིག་ཁར་ ཡར་མར་ རྐྱལ་མི་ཉ་ཚུ་ལུ་ འོས་འབབ་ཨིན། སྟོན་ཐོག་ཉེ་བའི་སྐབས་ སོ་ནམ་པ་ཚུ་གིས་ ཞིང་ སྐམ་བཏང་སྟེ་ ཉ་ཚུ་ འདམ་ཁ་ཆེ་བ་ཚུ་ནང་ ལོག་འགྱོ་བའི་སྐབས་ sai འདི་ ལམ་ཁར་ དེ་ཚུ་ བཀག་ནི་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། ལྡེབ་ཕྲ་ལྔའི་རི་མོ་ལུ་ སྒོར་ཐིག་ཐགས་བཏབ་པའི་ "sai plok ha" འདི་ ད་རེས་ ཧ་ཅང་དཀོན་དྲགས་སྦེ་མཐོངམ་ཨིན་ དེ་ལས་ ཐགས་མཁས་པ་ཚུ་གི་ ལག་རྩལ་ ག་དེམ་ཅིག་ ཡལ་བཞིན་ཡོད། སྟོང་བཏང་པའི་སྐབས་ ཚེར་མ་ཅན་གྱི་ཉ་དང་ སྡིག་སྲིན་ལུ་ དོགས་བཟོ། འབྱུང་ཁུངས་: སི་རིན་དྷོན་མི་རིགས་རིག་པའི་ལྟེ་བ། སྲོལ་འཛིན་ཉིན་བསྟར་ལག་ཆས་ཀྱི་གནས་སྡུད། "ไซ"། རྩོམ་པ་པོ་ ทำนุ วรธงไชย (Thamnu Worathongchai)། พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก บุรีรัมย์ (Nong Bua Khok Folk Museum, Buriram) (ཆོག་ཐམ་ CC BY 4.0)། **ཚད་འཛིན།** འབྱུང་ཁུངས་ནང་ ལྡེབ་ཕྲ་ ཡང་ན་ སྒོར་ཐིག་གི་གྱངས་ཁ་ ཡང་ན་ བླུགས་སྣོད་ཀྱི་ཚད་ མེད།