མཉམ་ལས།
སྒྱུ་རྩལ
མཛེས་སྡུག་དང་བདེ་ཐང
བཟོ་རིག
རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས
དགའ་སྟོན
ཁོར་ཡུག
ཟས་དང་བཏུང་རྫས
ཕྱིར་འཕྲུལ་རིག
ཚན་རིག
རྩེད་འགྲན
རིག་རྩལ
གྱོན་རུང
Genipa གི་ ཚོན — ས་གནས་མི་སྡེའི་ སྔོ་ནག
སྐད་བསྒྱུར་འབད་ཡོདཔ།
DonaFlor

བཟོས་མཁན

DonaFlor

20. སྤྱི་ཟླ་བཞི་པ 2026BR
༩༦
༠
༠
༠
༠

Genipa གི་ ཚོན — ས་གནས་མི་སྡེའི་ སྔོ་ནག

Genipa (Genipa americana) འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་ རང་བཞིན་ཚོན་ ངོ་མཚར་ཤོས་ཅིག་ཨིན: ཤིང་འབྲས་ ལྗང་ཁུ་གི་ ཁུ་བ་ ཁ་དོག་ ཧ་ལམ་ མེད་རུང་ པགས་པའི་ སྤྲི་རྫས་ (protein) དང་ བསྡེབས་ཏེ་ སྔོ་ནག་ ཐིགས་ཆེ་ རྟག་བརྟན་ཅིག་ བཟོཝ་ཨིན། Kayapó, Emberá, Matses དང་ ས་གནས་མི་སྡེ་ གཞན་ ལེ་ཤ་གིས་ ལུས་ཀྱི་རི་མོ་ དང་ ཆོ་ག་གི་ རྟགས་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། Blueprint འདི་ནང་ ལུས་ཀྱི་རི་མོ་ སྲོལ་རྒྱུན་ དང་ སྤྲི་རྫས་ཅན་གྱི་ སྤུ་ ཚོས་བཏང་ཐངས་ གཉིས་ཆ་ར་ ལྷབ།
བར་མ
ལཱ་ ཆུ་ཚོད་ 2-4 + ཆུ་ཚོད་ 24-48 (oxidation)

ལམ་སྟོན

1

ཤིང་འབྲས་ ལྗང་ཁུ་ གདམ།

Genipa (Genipa americana) གི་ ཤིང་འབྲས་ ལྗང་ཁུ་ མ་སྨིན་པ་ བསྡུ། སྨིན་ཡོད་པའི་ ཤིང་འབྲས་ ཟ་ཆོག་རུང་ genipin (ནུས་རྫས་) ཧ་ཅང་ ཉུངམ་ཨིན། ཤིང་འབྲས་ སྲ་ཏོག་ཏོ་ དང་ ལྗང་ནག་ དགོ།

གོམ་པ་ 1 - Image 1

གོམ་པ་འདིའི་རྫས་རིགས:

ཇེ་ནི་པ་པོའི་འབྲས་སྔོནམཇེ་ནི་པ་པོའི་འབྲས་སྔོནམ3-5 དུམ་བུ།
2

ཁུ་བ་ བཏོན།

ཤིང་འབྲས་ ཕྱེད་ཀ་ བཏོག་སྟེ་ བཙིར་ ཡང་ན་ ཞིབ་སྟེ་ ཁུ་བ་ བཏོན། ལག་ཤུབས་ གྱོན — ཁུ་བ་འདི་གིས་ ག་ཅི་ཡང་ ཚོས་ ཐིགས་ཆེ་ སྦེ་ བཏངམ་ཨིན། ཁུ་བ་ ཁ་དོག་མེད་པ་ ལས་ ལྗང་སྐྱ་ ཚུན་ ཨིན།

ལག་ཆས་དགོས་མཁོ:

གྲི།གྲི།
ཀོ་བའི་ལག་ཤུབས།ཀོ་བའི་ལག་ཤུབས།
3

ཁུ་བ་ ཚགས།

ཁུ་བ་ ཚགས་ཕྲ་བ་ ཡང་ན་ རས་ཀྱིས་ ཚགས་ཏེ་ ཤ་ དང་ ས་བོན་ ཕྱིར་བཏོན། ཚགས་ཡོད་པའི་ ཁུ་བ་འདི་ ཁྱོད་ཀྱི་ genipa གི་ ཚོན་ ཨིན།

གོམ་པ་འདིའི་རྫས་རིགས:

རས་ཆས (འཚག་ནིའི་དོན་ལུ)རས་ཆས (འཚག་ནིའི་དོན་ལུ)1 དུམ་བུ།

ལག་ཆས་དགོས་མཁོ:

སྣོད་ཆས།སྣོད་ཆས།
4

ལུས་ལུ་ བྱུག (སྲོལ་རྒྱུན་ཐབས་ལམ)

ལུས་ཀྱི་རི་མོ་གི་དོན་ལུ་: ཁུ་བ་ པགས་པ་ གཙང་ཏོག་ཏོ་ཁར་ མཛུབ་མོ་ ཤིང་ཕྲ་ ཡང་ན་ པིར་གྱིས་ ཐད་ཀར་ བྱུག Kayapó ཚུ་གིས་ སེམས་ཅན་ དང་ ལྷ་འདྲེ་ མཚོན་པའི་ རི་མོ་ ཟུར་དབྱིབས་ བཟོཝ་ཨིན། ཁུ་བ་ བྱུག་པའི་སྐབས་ ཧ་ལམ་ མི་མཐོངམ་ཨིན།

གོམ་པ་ 4 - Image 1
5

ཚོན་རྫས་ ལས་ཀ་ ཉན།

ཁུ་བའི་ genipin འདི་ རླུང་གི་ oxygen ཡོད་པའི་སྐབས་ པགས་པའི་ amino acid དང་ བསྡེབསཔ་ཨིན། ཆུ་ཚོད་ 2-4 ནང་ རྟགས་ ནག་ཏེ་ འགོ་བཙུགསཔ་ཨིན། ཆུ་ཚོད་ 24-48 ནང་ ཁ་དོག་ ཆ་ཚང་ — སྔོ་ནག་ ཐིགས་ཆེ།

6

རི་མོ་ ག་དེ་ཅིག་ གནསཔ་ཨིན།

Genipa གི་ རྟགས་ བདུན་ཕྲག་ 1-2 ཚུན་ གནསཔ་ཨིན། པགས་པ་ གསརཔ་ བསྐྱར་སྐྱེས་ འགྱོཝ་ལས་ རང་བཞིན་གྱིས་ ཡལ་འགྱོཝ་ཨིན། ཆུ་ ཡང་ན་ གླེ་ཁ་གིས་ བཏོན་མི་ཚུགས — པགས་པའི་ སྤྲི་རྫས་ དང་ covalent bond ཨིན།

7

ཚོས་བཏང་ནིའི་དོན་ལུ་ སྤུ་ གྲ་སྒྲིག

རས་ ཚོས་བཏང་ནིའི་དོན་ལུ་: སྤྲི་རྫས་ཅན་གྱི་ སྤུ་ (བལ་ དར་) ལུ་ ལེགས་ཤོས་ཨིན། genipin རང་བཞིན་གྱིས་ amino acid དང་ བསྡེབསཔ་ལས་ཨིན། ཀ་པཱ་སི་གི་དོན་ལུ་ ཧེ་མ་ tannin གིས་ བཅོས་ཏེ་ འབྲེལ་ས་ བཟོ།

གོམ་པ་འདིའི་རྫས་རིགས:

བལ་སྐུད་ཀྱི་གྲུ་གུབལ་སྐུད་ཀྱི་གྲུ་གུ50 g
ཊེ་ནིན (རང་བཞིན་གྱི་ཚོས་འཛིན་རྫས)ཊེ་ནིན (རང་བཞིན་གྱི་ཚོས་འཛིན་རྫས)4 g
8

ཚོས་འཛིན་ (mordant) གྲ་སྒྲིག (ཀ་པཱ་སི་གི་དོན་ལུ)

ཀ་པཱ་སི་ ཡང་ན་ linen ལག་ལེན་འཐབ་པ་ཅིན་: tannin (སྤུ་གི་ ལྗིད་ཚད་ཀྱི་ 8%) ཆུ་ཚ་ནང་ བཞུ་སྟེ་ སྤུ་ ཆུ་ཚོད་ 1 བཙུགས། དེ་ལས་ alum (ལྗིད་ཚད་ཀྱི་ 12%) གིས་ ཚོས་འཛིན་འབད། བལ་/དར་གི་དོན་ལུ་ རིམ་པ་འདི་ མ་འབད་རུང་ཆོག

གོམ་པ་འདིའི་རྫས་རིགས:

ཚྭ་ལེབ་ (པོ་ཊ་སིམ་ཨེ་ལམ)ཚྭ་ལེབ་ (པོ་ཊ་སིམ་ཨེ་ལམ)6 g

ལག་ཆས་དགོས་མཁོ:

ཚ་བཟོད་ཀྱི་སྣོད།ཚ་བཟོད་ཀྱི་སྣོད།
9

Genipa གི་ ཚོན་ཁུ།

གྲ་སྒྲིག་ཡོད་པའི་ སྤུ་ genipa གི་ ཁུ་བ་ནང་ བཙུགས། དྲོད་ བཏང་མི་དགོ — ཁང་མིག་གི་ དྲོད་ཚད་ནང་ རང་ ལས་ཀ་ འབདཝ་ཨིན། ཆུ་ཚོད་ 2-4 བཙུགས་བཞག

གོམ་པ་ 9 - Image 1

ལག་ཆས་དགོས་མཁོ:

སྣོད་ཆས།སྣོད་ཆས།
10

Oxidation གི་ དུས་ཚོད།

སྤུ་ ཚོན་ཁུ་ནང་ལས་ བཏོན་ཏེ་ རླུང་ནང་ སྐམ་ནིའི་དོན་ལུ་ འཕྱང་། genipin oxidation འབད་དེ་ སྐམ་པའི་སྐབས་ ཁ་དོག་ ཡར་འཕེལ་འགྱོཝ་ཨིན། ཁ་དོག་ ཆ་ཚང་གི་དོན་ལུ་ ཆུ་ཚོད་ 24-48 སྒུག

11

ཁྲུ་སྟེ་ བལྟ།

Oxidation ཆ་ཚང་ཞིནམ་ལས་ ཆུ་གྲང་ནང་ དལ་བུ་སྦེ་ ཁྲུ། བལ་/དར་ཁར་ སྔོནཔོ་ ཐིགས་ཆེ་ མུ་མེན་ ཅུང་ཀུ་ཡོད་མི་ ཐོནམ་ཨིན། ཚོས་འཛིན་འབད་ཡོད་པའི་ ཀ་པཱ་སི་ཁར་ སྔོནཔོ་ སྐྱ་བ་ ཐོནམ་ཨིན།

12

Kayapó གི་ སྲོལ་རྒྱུན: genipa དང་ annatto

Kayapó གི་ སྲོལ་རྒྱུན་ནང་ genipa (ནགཔོ་) དང་ annatto (དམརཔོ་) འདི་ ལུས་ཀྱི་རི་མོ་གི་ ཁ་དོག་ གཞི་རྩ་ གཉིས་ཨིན། ནགཔོ་གིས་ ཤེས་རབ་ དང་ ལྷ་འདྲེ་དང་ འབྲེལ་བ་ མཚོནམ་ཨིན། དམརཔོ་གིས་ སྲོག་ཤུགས་ དང་ དམག་ལུ་ གྲ་སྒྲིག་ མཚོནམ་ཨིན། གཉིས་ཆ་ར་གིས་ Kayapó གི་ འཇིག་རྟེན་ལྟ་བ་གི་ ཆ་གཉིས་ སྟོནམ་ཨིན།

གོམ་པ་ 12 - Image 1

རྫས་རིགས

5

ལག་ཆས་དགོས་མཁོ

5

བིལུ་པིརིན་ཊི་འདི་གིས་བཟོ་མི

CC0 སྤྱི་དབང

བིལུ་པིརིན་ཊི་འདི་CC0 འོག་བཀྲམས་ཡོད། ཁྱེད་རང་གིས་ཆོག་མཆན་མ་བཞེས་པར་ཕབ་ལེན་དང་བཟོ་བཅོས། བགོ་བཤའ། དགོས་མཁོ་གང་ལའང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཆོག

བཟོ་མཁན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་ཆེད་ཁོང་ཚོའི་བིལུ་པིརིན་ཊི་བརྒྱུད་ཐོན་སྐྱེད་ཉོ། བཟོ་མཁན་གྱིས བཟོ་མཁན་གྱི་ཁེ་ཕོགས ཚོང་པས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ། ཡང་ན་བིལུ་པིརིན་ཊི་འདིའི་པར་གསར་བཟོས་ཏེ་ཁྱེད་རང་གི་བིལུ་པིརིན་ཊི་ནང་མཐུད་སྦྲེལ་བྱས་ཏེ་ཡོང་སྒོ་བགོ་བཤའ་བྱེད།

གྲོས་བསྡུར

(0)

ནང་འཛུལ གྲོས་བསྡུར་ནང་མཉམ་ཞུགས་ཆེད

བསམ་ཚུལ་ཚུ་ཐོབ་བཞིན...