กะลาเขาควาย — เสี่ยวกะลามะพร้าวปลายแหลมสองข้าง สอดช่องไม้ปั่น ยึดด้วยครั่งหรือตะปู ปั่นด้วยฝ่ามือให้เขาเหวี่ยงชนกัน

"ผู้เล่นจะใช้ฝ่ามือทั้ง 2 ข้างปั่นปลายไม้ไปมาจะทำให้กะลาเขาควายเหวี่ยงไปตามแรงมือที่ปั่น" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ไม่ระบุผู้เขียน, CC BY 4.0)

เลือกกะลามะพร้าวที่หนาและแข็ง ผ่าเป็น 2 ซีก แล้วใช้มีดผ่าเป็นเสี่ยว ปลายสองข้างแหลมคล้ายเขาควาย

ใช้สิ่วเจาะช่องในไม้เนื้อแข็งหรือไม้ไผ่ที่ทำเป็นไม้ปั่น

สอดกะลาเขาควายในช่องที่เจาะไว้ ถ้าหลวม หยอดครั่งที่เคี่ยวร้อนลงรู เมื่อครั่งเย็นจะยึดแน่น หรือใช้ตะปูยึด

ภาพวาดกะลาเขาควายและการเล่น (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ไม่ระบุผู้เขียน, CC BY 4.0)

เล่น 2 คน นั่งหันหน้าเข้าหากัน บางทีขีดวงกลม 2 วงใกล้กันพอให้เขาควายเหวี่ยงชนกัน หรือขุดหลุม 2 หลุมให้ปลายไม้ปั่นด้านเขาควายอยู่ในหลุม ใช้ฝ่ามือทั้งสองปั่นปลายไม้ไปมา ให้เขาควายเหวี่ยงชนฝ่ายตรงข้าม เขาหักหรือบิ่นคือแพ้ ถ้าไม่มีฝ่ายใดหักหรือบิ่น ดูรอยขีดข่วนที่ไม้ปั่นและกะลา

ปัจจุบันการเล่นกะลาเขาควายหายไปจากชนบทแล้ว ระวังมีดและสิ่ว และระวังครั่งร้อน แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "กะลาเขาควาย" ไม่ระบุผู้เขียน (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ให้ขนาด ภาพประกอบเป็นภาพวาด ไม่มีรายการสินค้าสำหรับครั่งดิบ