Neemölgewinnung aus Neemsamens — traditionelle Kaltpressmethode in Andhra Pradesh

Neem (Azadirachta indica, Familie Meliaceae) ist ein immergrüner Baum, der auf dem indischen Subkontinent heimisch ist. Dieser Baum erreicht eine Höhe von 15-20 Metern, mit breiten, dichten, schirmförmigen grünen Ästen. Die Blätter sind gefiedert, 20-40 cm lang, mit 8-19 kleinen Fiederblättchen pro Blatt. Diese Fiederblättchen haben gezähnte Ränder. Der Baum trägt zwischen März und Mai weiße, duftende Blüten. Die Früchte reifen zwischen Mai und August — sie wechseln von grün zu gelbgrün. Jede Frucht ist eine ovale Steinfrucht von 1-2 cm Länge, die einen harten Samenkern enthält. Ein ausgewachsener Baum liefert 30-50 kg Früchte pro Jahr. Neem enthält über 300 biologisch aktive Verbindungen, von denen Azadirachtin die wichtigste ist — ein hochwirksames natürliches Insektizid.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వేప పళ్ళు జూన్ నుండి ఆగస్టు మధ్య పక్వమై రాలుతాయి — ఇది ఋతుపవనాల (monsoon) ప్రారంభ సమయం. పక్వమైన పళ్ళు ఆకుపచ్చ నుండి పసుపు-ఆకుపచ్చగా మారి సహజంగా రాలుతాయి. రాలిన పళ్ళ గుజ్జు మెత్తగా, తీయగా ఉంటుంది — పక్షులు, గబ్బిలాలు ఈ గుజ్జును తింటాయి, గింజలను వ్యాప్తి చేస్తాయి. సేకరణకు ఉత్తమ సమయం ఉదయం తొలి వేళలో, రాత్రి రాలిన తాజా పళ్ళను ఏరడం. రాలిన తర్వాత 2-3 రోజులకు మించి భూమి మీద ఉన్న పళ్ళు కుళ్ళడం ప్రారంభిస్తాయి — కుళ్ళిన గుజ్జు గింజ నాణ్యతను తగ్గిస్తుంది. వేప చెట్లు రోడ్ల పక్కన, పొలాల గట్ల మీద, గ్రామాలలో సహజంగా పెరుగుతాయి — ఆంధ్రప్రదేశ్ పల్లెలలో ప్రతి గ్రామంలో పది నుండి వందల వేప చెట్లు ఉంటాయి.

Beginnen Sie die Sammlung zwischen 6:00 und 9:00 Uhr morgens. Sammeln Sie die gelbgrünen Früchte, die unter dem Baum gefallen sind. Lassen Sie grüne (unreife) Früchte liegen — ihre Samen sind nicht vollständig entwickelt und der Ölgehalt ist gering. Lassen Sie auch schwarze, verweste Früchte liegen. Eine Person kann 15-25 kg Früchte pro Tag sammeln. Füllen Sie die gesammelten Früchte in Jutesäcke — binden Sie sie nicht in Plastiksäcke, da Feuchtigkeit eingeschlossen wird und Zersetzung einsetzt. Füllen Sie den Sack nicht mehr als drei Viertel, da die Früchte am Boden zerquetscht werden. Beginnen Sie die Verarbeitung am selben oder am nächsten Tag.

సేకరించిన పళ్ల నుండి బయటి గుజ్జును (pulp) తొలగించాలి — గింజ (seed) మాత్రమే నూనె తీయడానికి వాడతారు. పళ్లను పెద్ద బకెట్‌లో నీటిలో నానబెట్టండి — 12-24 గంటలు నానబెట్టితే గుజ్జు మెత్తబడి సులభంగా తొలగుతుంది. నానబెట్టిన పళ్లను తీసి, చేతులతో నొక్కి గుజ్జును విడదీయండి. గింజలు గట్టిగా, అండాకారంగా, బూడిద-తెలుపు రంగులో ఉంటాయి. గుజ్జు పీల్చుకున్న నీటిని కాలువలోకి పోయవద్దు — ఈ నీటిలో saponins ఉంటాయి, చేపలకు హానికరం. బదులుగా గుజ్జు నీటిని కంపోస్ట్ గుంతలో పోయండి — ఇది మంచి సేంద్రియ ఎరువు. 10 కేజీల పళ్ల నుండి సుమారు 5-6 కేజీల గింజలు వస్తాయి.

గుజ్జు తొలగించిన తర్వాత, గింజల మీద అంటుకుని ఉన్న మిగిలిన గుజ్జు పీచులను శుభ్రమైన నీటిలో బాగా కడగండి. 2-3 సార్లు నీళ్ళు మార్చి కడగండి — నీరు తేటగా వచ్చే వరకు. గింజల మీద గుజ్జు అవశేషాలు ఉంటే ఆరబెట్టేటప్పుడు బూజు పడుతుంది, నూనె నాణ్యత తగ్గుతుంది. కడిగిన గింజలను వెంటనే ఆరబెట్టడానికి పట్టుకెళ్ళండి — తడిగా ఉన్న గింజలను రాసిగా పెట్టవద్దు, వేడెక్కి కుళ్ళుతాయి. శుభ్రమైన గింజలు ముతక, బూడిద-గోధుమ రంగు బయటి పొరతో ఉంటాయి.

Breiten Sie die gewaschenen Samen in einer einzigen Schicht auf einer Matte aus und trocknen Sie sie in der Sonne. Trocknen Sie nicht direkt auf dem Boden — Feuchtigkeit kehrt zurück. Trocknen Sie auf einer Matte, Bambusmatte oder Plane. Wenden Sie 3-4 Mal täglich — es sollte gleichmäßig von allen Seiten trocknen. Gut getrocknete Samen sind in 3-5 Tagen fertig. Wenn ein getrockneter Samen mit dem Finger angetippt wird, sollte er mit einem harten 'Tuck'-Geräusch brechen — biegt er sich weich, ist noch Feuchtigkeit vorhanden. Der Feuchtigkeitsgehalt sollte unter 10 % liegen. Nachts mit Plane abdecken, vor Regen schützen. Öl aus nicht richtig getrockneten Samen enthält hohe freie Fettsäuren (FFA), was die Qualität mindert.

Getrocknete Neemsamen haben eine harte Außenschale, in der sich 1-2 Kerne befinden — diese sind die ölliefernden Teile. Der Kern enthält 40-50 % Ölgehalt. Knacken Sie die Samen vorsichtig mit einer kleinen Steinwalze oder einem Holzhammer, um die Schale zu brechen — bei zu viel Kraft wird der Kern beschädigt. Trennen Sie die Schalenstücke vom Kern. Der Kern ist weiß-gelblich und leicht ölig. Werfen Sie die Schalen nicht weg — sie können als organischer Dünger verwendet werden. Sammeln Sie die Kerne in einem sauberen Behälter. Aus 10 kg Samen erhält man etwa 5-6 kg Kerne.

Zerkleinern Sie die abgetrennten Kerne grob in einem Steinmörser oder einer Mühle — mahlen Sie nicht zu fein, sie sollten grob zerkleinert bleiben. Zu feines Mahlen führt beim Pressen zu einer Paste, und das Öl lässt sich nicht richtig abtrennen. Halten Sie die grob zerkleinerten Kerne vor dem Einlegen in die Pressmaschine auf Raumtemperatur (25-30°C). Nicht erhitzen — Erhitzen ist bei der Kaltpressung verboten, da Hitze Azadirachtin abbaut (Azadirachtin zersetzt sich über 60°C). Nehmen Sie 3-5 kg zerkleinerte Kerne pro Charge.

Geben Sie die in Wasser eingeweichten Kerne in eine traditionelle Holzölpresse (Ghani) oder eine manuell betriebene Schraubenpresse und wenden Sie Druck an. Die Holz-Ghani ist eine traditionelle indische Ölpressmethode — angetrieben von Ochsen oder per Hand. Die moderne manuelle Schraubenpresse ist für Kleinproduktion geeignet. Stellen Sie sicher, dass die Temperatur beim Pressen unter 50°C bleibt — das ist die Definition von Kaltpressung. Das Öl fließt langsam, Tropfen für Tropfen — nicht hetzen und nicht mit hoher Geschwindigkeit pressen. Aus 5 kg Kernen erhält man etwa 1,5-2 Liter Neemöl (30-40 % Ausbeute). Nach dem Pressen den verbleibenden Presskuchen entfernen und beiseitelegen — er ist ein wertvoller organischer Dünger und ein Insektizid.

ఒత్తిడి నుండి వచ్చిన ముడి వేప నూనెలో చిన్న కెర్నల్ ముక్కలు, మెత్తని అవశేషాలు కలిసి ఉంటాయి. నూనెను మొదట ముతక నేత వస్త్రం (muslin cloth) ద్వారా వడపోయండి — ఇది పెద్ద ముక్కలను తొలగిస్తుంది. తర్వాత సన్నని నేత వస్త్రం (fine cotton cloth) ద్వారా రెండోసారి వడపోయండి. వడపోసిన నూనెను గాజు లేదా స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్ పాత్రలో 24-48 గంటలు నిశ్చలంగా ఉంచండి — చిన్న కణాలు అడుగుకు చేరతాయి (sedimentation). పై భాగం తేటగా ఉన్న నూనెను జాగ్రత్తగా వేరే పాత్రలోకి పోయండి (decanting). అడుగున మిగిలిన మడ్డి (sediment) ను నూనె పిప్పితో కలిపి ఎరువుగా వాడవచ్చు. శుద్ధి చేసిన వేప నూనె ముదురు గోధుమ-పసుపు రంగులో, బలమైన వెల్లుల్లి-గంధక వాసనతో ఉంటుంది.

వేప నూనె నాణ్యతను కొన్ని సాధారణ పరీక్షలతో తనిఖీ చేయండి. రంగు: మంచి నాణ్యత నూనె ముదురు గోధుమ నుండి ముదురు పసుపు రంగులో ఉంటుంది — చాలా లేత రంగు అంటే కలిసించి ఉండవచ్చు. వాసన: బలమైన, చేదు, వెల్లుల్లి-గంధక వాసన సహజం — వాసన లేకపోతే అజాడిరాక్టిన్ నష్టమైనదని సూచన. స్నిగ్ధత: నూనె చమురుయితగా, కొద్దిగా చిక్కగా ఉండాలి — నీటిలాగా పల్చగా ఉంటే కలిసించి ఉంది. ఘనీభవన పరీక్ష: వేప నూనె 15-20°C కంటే తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద సహజంగా గట్టిపడుతుంది (solidifies) — ఇది అధిక stearic acid మరియు oleic acid కారణంగా ఏర్పడే సహజ లక్షణం. వ్యవసాయ వాడకానికి అజాడిరాక్టిన్ కంటెంట్ కనీసం 0.15% ఉండాలి — ల్యాబ్ పరీక్ష ద్వారా ఖచ్చితంగా నిర్ధారించవచ్చు.

వడపోసిన వేప నూనెను ముదురు రంగు గాజు సీసాలలో లేదా HDPE ప్లాస్టిక్ డబ్బాలలో నిల్వ చేయండి. నూనె కాంతికి గురైతే అజాడిరాక్టిన్ విచ్ఛిన్నమవుతుంది (photodegradation) — కనుక చీకటి ప్రదేశంలో నిల్వ చేయండి. సీసాలను పూర్తిగా నింపండి — గాలి ఖాళీ ఉంటే ఆక్సీకరణం (oxidation) జరుగుతుంది. చల్లని (15-25°C), పొడి ప్రదేశంలో నిల్వ చేస్తే 1-2 సంవత్సరాలు బాగుంటుంది. ప్రతి సీసా మీద తయారీ తేదీ, బ్యాచ్ నంబర్ రాయండి. ఒత్తిడి తర్వాత మిగిలిన వేప పిప్పి (neem cake) చాలా విలువైనది — 5-6% నైట్రోజన్ ఉన్న సేంద్రియ ఎరువు, అదే సమయంలో మట్టిలో నెమటోడ్‌లు, తెల్ల పురుగులు, గొంగళి పురుగుల వంటి హానికరమైన క్రిములను నిరోధిస్తుంది. ఎకరానికి 200-250 కేజీల వేప పిప్పిని మట్టిలో కలిపి వాడతారు.