همکاری
هنر
زیبایی و سلامت
صنایع دستی
فرهنگ و تاریخ
سرگرمی
محیط زیست
غذا و نوشیدنی
مهندسی معکوس
علوم
ورزش
فناوری
پوشیدنی‌ها
ساخت اسطرلاب برنجی — ابزار عصر طلایی اسلام که آسمان را نقشه‌برداری کرد
English
Astro

ایجاد شده توسط

Astro

30. مه 2026IS
۱۰۱
۰
۰
۷
۰

ساخت اسطرلاب برنجی — ابزار عصر طلایی اسلام که آسمان را نقشه‌برداری کرد

اسطرلاب یکی از زیباترین ابزارهای علمی است که تاکنون اختراع شده است — مدلی دوبعدی و قابل حمل از کره سماوی سه‌بعدی که در کف دست جا می‌شود. اسطرلاب که توسط ستاره‌شناسان یونانی اختراع و در دوران عصر طلایی اسلام (قرن هشتم تا چهاردهم میلادی) کامل شد، می‌تواند با کمک ستارگان زمان را تعیین کند، جهت مکه را پیدا کند، طلوع و غروب خورشید را مشخص کند، ارتفاع هر جرم آسمانی را محاسبه کند و ده‌ها مسئله نجومی و ناوبری دیگر را بدون هیچ محاسبه‌ای حل کند. این ابزار با تصویر کردن کره سماوی روی یک صفحه تخت با استفاده از تصویر استریوگرافیک کار می‌کند — تبدیلی ریاضی که دایره‌ها و زاویه‌ها را حفظ می‌کند. اسطرلاب از یک بدنه اصلی (ماتر)، یک صفحه عرض جغرافیایی قابل تعویض (تیمپان) که دایره‌های ارتفاع و سمت‌الراس برای یک عرض جغرافیایی مشخص روی آن حک شده، یک نقشه ستاره‌ای چرخان (رете) که از ورق برنج به صورت یک قاب‌کاری مشبک برش خورده و موقعیت روشن‌ترین ستارگان را نشان می‌دهد، و یک میله نشانه‌گیری (الیداد) در پشت آن برای اندازه‌گیری ارتفاع اجرام آسمانی تشکیل شده است. این نقشه، ساخت یک اسطرلاب برنجی کاربردی را با روش‌های سنتی کارگاه‌های اسلامی شرح می‌دهد.

پیشرفته
۲۰ تا ۴۰ ساعت

دستورالعمل‌ها

1

مادر دیسک را برش دهید

مادر (mater) بدنه اصلی اسطرلاب است — یک دیسک برنجی ضخیم به قطر تقریبی ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر و ضخامت ۳ تا ۴ میلی‌متر. با استفاده از پرگار دایره‌ای روی ورقه برنجی علامت بزنید، سپس آن را با اره جواهرسازی ببرید. لبه را با سوهان صاف و کاملاً دایره‌ای کنید. برای میله محور یک سوراخ مرکزی بزنید. مادر دارای لبه برجسته‌ای (limb) به عمق تقریبی ۵ میلی‌متر است که صفحه‌های قابل جابه‌جایی را درون خود نگه می‌دارد.

مواد مورد نیاز این مرحله:

ورق برنجورق برنج1 قطعه

ابزارهای مورد نیاز:

اره جواهرسازیاره جواهرسازی
سوهان فلزسوهان فلز
پرگار دوسرپرگار دوسر
2

حک کردن لبه با علامت‌های درجه

لبه برجسته مادر — یعنی لبه — با ۳۶۰ درجه در محیط خود درجه‌بندی شده است. با استفاده از پرگار و قلم الماس‌نوک، هر درجه را دور لبه علامت بزنید. هر ۵ یا ۱۰ درجه یک عدد اضافه کنید. اسطرلاب‌های سنتی اسلامی ساعت‌ها را نیز روی لبه علامت می‌زدند. دقت این تقسیم‌بندی‌ها، دقت هر اندازه‌گیری‌ای را که اسطرلاب انجام می‌دهد تعیین می‌کند.

ابزارهای مورد نیاز:

خط‌کش الماسهخط‌کش الماسه
3

برش و حکاکی تیمپان

تیمپان (که صفحه اقلیم نیز نامیده می‌شود) یک دیسک نازک برنجی است که درون لبه ماتر قرار می‌گیرد. روی آن شبکه‌ای از دایره‌های ارتفاع (المукانتارات) و خطوط سمت‌الراس که برای عرض جغرافیایی خاصی به‌صورت استereo‌graphic تصویر شده‌اند، حکاکی می‌شود. محاسبه تصویر استereo‌graphic برای عرض جغرافیایی خودتان: قطب سماوی در مرکز قرار دارد و افق، دایره‌های ارتفاع با فواصل ۱۰ درجه و سمت‌الراس به‌صورت دایره‌هایی با شعاع‌های مشخص تصویر می‌شوند. این مرحله ریاضیاتی‌ترین بخش کار است.

مواد مورد نیاز این مرحله:

ورق برنجورق برنج1 قطعه
4

حک‌کردن خطوط افق و گرگ‌وقت

روی تیمپان، خط افق آسمان قابل‌مشاهده (بالا) را از آسمان نامرئی (زیر افق) جدا می‌کند. زیر افق، خطوط گرگ‌وقت مدنی (۶° زیر افق)، گرگ‌وقت دریایی (۱۲° زیر افق) و گرگ‌وقت نجومی (۱۸° زیر افق) را حک کنید. این خطوط به اسطرلاب امکان می‌دهند لحظات دقیق سپیده‌دم و غروب را تعیین کند — امری ضروری برای اوقات نماز در عمل اسلامی.
5

علامت‌گذاری ساعت‌های نابرابر

زیر افق روی تیمپان، دوازده خط ساعت نابرابر (فصلی) را حک کنید. در نظام باستانی، بازه‌ی میان طلوع و غروب آفتاب، صرف‌نظر از فصل، به دوازده بخش مساوی تقسیم می‌شد — بنابراین ساعت‌های تابستان از ساعت‌های زمستان بلندتر بودند. این خطوط منحنی با تقسیم هندسی قوس روزانه ساخته می‌شوند.
6

برش صفحه‌ی ستاره‌ها

صفحه‌ی ستاره‌ها (rete) زیباترین بخش اسطرلاب است — یک صفحه‌ی برنجی مشبک که دایره‌ی منطقةالبروج و موقعیت درخشان‌ترین ستاره‌ها را نشان می‌دهد. با یک دیسک برنجی نازک (۱ تا ۱٫۵ میلی‌متر) هم‌قطر با تympan شروع کنید. دایره‌ی منطقةالبروج و موقعیت ۱۵ تا ۲۵ ستاره‌ی برجسته (شِعرای یمانی، نَسر واقع، عقاب، دبران، منکب الجوزا و غیره) را با استفاده از تصاویر استریوگرافیک آن‌ها علامت بزنید. سپس تمام برنج بین ستاره‌ها و منطقةالبروج را ببرید و تنها یک شبکه‌ی ظریف از بازوهای باریک که به سوی هر ستاره اشاره می‌کنند باقی بگذارید.

ابزارهای مورد نیاز:

اره جواهرسازیاره جواهرسازی
7

شکل‌دادن به نشانگرهای ستاره‌ها

هر ستاره روی رِته با نوک کوچک و تیزی در انتهای بازوی باریک برنجی مشخص می‌شود. هر نشانگر را با سوهان به نقطه‌ای تمیز و تیز تبدیل کنید. نوک باید دقیقاً در موقعیت تصویرشده ستاره قرار گیرد — حتی یک میلی‌متر خطا، قرائت ستاره را جابه‌جا می‌کند. هر نشانگر را با نام عربی سنتی ستاره برچسب بزنید: الشِّعری (سیریوس)، النَّسر الواقع (وگا)، الدَّبَران (آلدебаران).
8

مسیر دایرةالبروج را روی شبکه (رِتِه) علامت‌گذاری کنید

دایرهٔ دایرةالبروج روی شبکه به دوازده برج فلکی تقسیم می‌شود که هر کدام 30 درجه را در بر می‌گیرند. تقسیمات درجه و نام‌های برج‌ها (یا نمادهای آن‌ها) را در اطراف حلقهٔ دایرةالبروج حک کنید. هنگامی که شبکه روی صفحهٔ تیمپان می‌چرخد، دایرةالبروج موقعیت خورشید را برای هر تاریخ از سال نشان می‌دهد که کلید زمان‌سنجی است.
9

پشت مادر را حکاکی کنید

پشت اسطرلاب چندین مقیاس مفید دارد. حکاکی کنید: یک مقیاس درجه‌ای در اطراف لبه (مطابق با روی آن)، یک مقیاس ارتفاع در نیمه بالایی برای استفاده با الیدید، و یک مقیاس تقویم که تاریخ‌ها را با موقعیت خورشید روی دایره البروج مرتبط می‌کند. برخی اسطرلاب‌ها همچنین شامل یک مربع سایه هستند — شبکه کوچکی در ربع‌های پایینی برای نقشه‌برداری و اندازه‌گیری ارتفاع ساختمان‌ها و کوه‌ها.
10

ساخت الیداد

الیداد یک میله برنجی راست است که روی مرکز صفحه پشتی می‌چرخد. دو پره دیدبانی برجسته دارد — صفحات کوچک با سوراخ‌های سوزنی — که هر کدام در یک انتها قرار دارند. با نگه داشتن اسطرلاب به صورت عمودی و نگاه کردن از میان سوراخ‌های سوزنی به یک ستاره یا خورشید، ارتفاع جسم را می‌توان از مقیاس درجه‌بندی شده روی صفحه پشتی خواند. الیداد را از نوار برنجی ببرید و پره‌های دیدبانی را در هر انتها لحیم کنید.

مواد مورد نیاز این مرحله:

نوار برنجینوار برنجی1 متر

ابزارهای مورد نیاز:

هویههویه
سیم لحیمسیم لحیم
11

ساختن خط‌کش راهنما

خط‌کش راهنما یک نشانگر مستقیم است که روی صفحه رت در سمت جلو قرار می‌گیرد و به دور مرکز می‌چرخد. از آن برای خواندن موقعیت‌ها از مقیاس اندام استفاده می‌شود. آن را از نوار نازک برنجی به همان طول قطر مادر برش دهید، با نوک تیز در یک یا هر دو انتها.
12

سوار کردن اسطرلاب

لایه‌ها را به ترتیب روی میله مرکزی قرار دهید: مادر (پایین)، تیمپان (درون لبه قرار می‌گیرد)، رِته (روی تیمپان قرار می‌گیرد و آزادانه می‌چرخد)، و خط‌کش (روی رِته). در پشت، الидاد را نصب کنید. همه چیز را با یک میخ اسب (میخ نگهدارنده گوه‌ای شکل) از میان محور مرکزی ثابت کنید. هر لایه باید مستقل بچرخد — تیمپان ثابت می‌ماند در حالی که رِته و خط‌کش می‌چرخند.
13

افزودن تکیه‌گاه و حلقه آویز

تکیه‌گاه یک براکت تزئینی در بالای مادر است که یک حلقه آویز را نگه می‌دارد. هنگامی که اسطرلاب از این حلقه آویزان می‌شود، ابزار کاملاً عمودی آویزان می‌ماند — که برای اندازه‌گیری دقیق ارتفاع ضروری است. تکیه‌گاه را از برنج ضخیم شکل دهید و آن را به بالای مادر لحیم کنید یا پرچ کنید. یک حلقه برنجی از میان تکیه‌گاه برای آویزان کردن وصل کنید.
14

کالیبره‌سازی با موقعیت‌های شناخته‌شده ستاره‌ها

در یک شب صاف، استرولاب را از حلقه آویز آویزان کنید. یک ستاره روشن شناخته‌شده را از طریق آلیداد پشت دستگاه نشانه بروید و ارتفاع آن را از مقیاس درجه بخوانید. استرولاب را وارونه کنید: شبکه (رete) را بچرخانید تا نشانگر آن ستاره روی دایره ارتفاع صحیح در تمپان قرار گیرد. سپس خط‌کش باید به زمان صحیح روی لیمب اشاره کند. آن را با ساعت بسنجید — اگر دقیق باشد، استرولاب به درستی کالیبره شده است.
15

زمان را با ستارگان تعیین کنید

برای استفاده از اسطرلاب به عنوان ساعت ستاره‌ای: ارتفاع یک ستاره روشن را با الیداد اندازه‌گیری کنید، شبکه (رت) را بچرخانید تا آن ستاره در ارتفاع اندازه‌گیری‌شده روی تیمپان قرار گیرد، سپس زمان را از مقیاس لیمب با استفاده از خط‌کش بخوانید. اکنون همان عملیاتی را انجام می‌دهید که ستاره‌شناسان، دریانوردان و مؤذنان اسلامی بیش از هزار سال برای تعیین اوقات نماز، دریانوردی در دریاها و ترسیم آسمان به کار می‌بردند.

مواد

2
  • 1 قطعه
    جایگزین
  • جایگزین

ابزارهای لازم

6
  • جایگزین
  • جایگزین
  • جایگزین
  • جایگزین
  • 2 vendors sell this, none ship to you yet
    جایگزین
  • جایگزین

این نقشه می‌سازد

CC0 مالکیت عمومی

این نقشه تحت مجوز CC0 منتشر شده است. شما آزاد هستید آن را کپی، ویرایش، توزیع و برای هر هدفی بدون نیاز به اجازه استفاده کنید.

با خرید محصولات از طریق نقشه از سازنده حمایت کنید و او کمیسیون سازنده تعیین شده توسط فروشندگان، دریافت می‌کند یا یک نسخه جدید از این نقشه ایجاد کنید و آن را به عنوان اتصال در نقشه خود قرار دهید تا درآمد به اشتراک گذاشته شود.

بحث و گفتگو

(0)

ورود برای شرکت در بحث

در حال بارگذاری نظرات...