برداشت و فرآوری الیاف abaca — قوی‌ترین الیاف طبیعی جهان

Abaca (Musa textilis) گونه‌ای موز است که بومی فیلیپین است. برخلاف موزهای معمولی، abaca برای الیاف خود کشت می‌شود، نه میوه‌اش. این گیاه بین ۳ تا ۸ متر ارتفاع دارد. ساقه کاذب از غلاف‌های برگ روی هم چیده شده تشکیل شده است که حاوی الیاف ارزشمند هستند. هر گیاه بین ۱۲ تا ۲۵ غلاف برگ تولید می‌کند.

آباکا پس از ۱۸ تا ۲۴ ماه از زمان کاشت آماده برداشت است. نشانه بلوغ: گل اول (گل‌آذین) ظاهر شده است، یا برخی از برگ‌های بیرونی شروع به خشک شدن و زرد شدن کرده‌اند. زودهنگام برداشت نکنید — الیاف گیاه جوان ضعیف و نازک است. همچنین خیلی منتظر نمانید — الیاف بیش از حد بالغ درشت و شکننده می‌شود.

برای بریدن ساقه‌ها و برش پوست به یک قمه یا بولو تیز نیاز است. همچنین یک چاقوی پوست‌کنی (چاقوی tuxying) — یک تیغه تیز که به پایه‌ای چوبی متصل است و برای جدا کردن الیاف از پوست به کار می‌رود — را آماده کنید. همچنین به نخ برای بستن الیاف و چوب‌های بامبو یا سیم برای قفسه خشک‌کردن نیاز خواهید داشت.

ساقه آباکا را در قاعده، حدود ۵ تا ۱۰ سانتی‌متر بالاتر از زمین، با استفاده از یک بولوی تیز ببرید. برش باید تمیز و افقی باشد. پس از برش، کل ساقه را در یک محل تمیز روی زمین بگذارید. برش باید در صبح انجام شود، زمانی که گیاه هنوز پر از رطوبت است؛ این کار جداسازی الیاف را آسان‌تر می‌کند.

هر غلاف برگ را از ساقه جدا کنید، از بیرونی‌ترین شروع کنید. هر غلاف تقریباً ۵ تا ۸ سانتی‌متر پهنا دارد. هر غلاف را به نوارهای نازک به نام توکسی برش دهید — حدود ۵ تا ۷ سانتی‌متر پهنا و به طول کل ساقه (۲ تا ۳ متر). غلاف‌های بیرونی الیاف درشت‌تری دارند، غلاف‌های درونی ظریف‌ترین الیاف را دارند.

توکسینگ فرآیند اصلی استخراج الیاف است. یک انتهای توکسی را زیر تیغه چاقوی توکسینگ قرار دهید که روی یک تخته یا پایه چوبی ثابت شده است. تیغه را با یک دست یا پا پایین نگه دارید. با دست دیگر، توکسی را سریع و با قدرت بیرون بکشید. تیغه خمیر را می‌تراشد و الیاف تمیز باقی می‌ماند. این کار را روی هر دو طرف توکسی تکرار کنید.

رشته‌های نوار جدید را در آب تمیز آبکشی کنید تا خمیر، رزین و سایر باقیمانده‌ها از بین بروند. به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه در آب خیس کنید، سپس فشار دهید. از صابون یا مواد شیمیایی استفاده نکنید — فیبرهای طبیعی کنف به پردازش شیمیایی نیاز ندارند. فیبرهای تمیز باید صاف باشند و هیچ خمیر چسبناک باقی‌مانده‌ای نداشته باشند.

الیاف شسته‌شده را روی بامبو یا سیم در معرض مستقیم آفتاب آویزان کنید. الیاف را پخش نگه دارید و روی هم انباشته نکنید تا خشک شدن یکنواخت باشد. خشک شدن در هوای گرم (۳۰ تا ۳۵ درجه سلسیوس) ۴ تا ۸ ساعت طول می‌کشد. الیاف به‌درستی خشک‌شده به رنگ سفید تا طلایی روشن، سبک و انعطاف‌پذیر است و بدون شکستن خم می‌شود.

الیاف آباکای خشک‌شده باید محتوای رطوبتی فقط ۱۰ تا ۱۲٪ داشته باشد. برای بررسی: یک رشته الیاف را دور انگشت خود بپیچید — باید انعطاف‌پذیر باشد و نشکند. اگر شکست، خیلی خشک است. اگر هنوز نرم یا چسبناک است، به خشک‌شدن بیشتری نیاز دارد. رنگ نشان‌دهنده کیفیت است: سفید یا طلایی روشن = بهترین، قهوه‌ای متوسط = متوسط، قهوه‌ای تیره = کیفیت پایین.

الیاف آباکا در فیلیپین با استفاده از سیستم سرویس بازرسی الیاف فیلیپین (FIS) درجه‌بندی می‌شود. درجات اصلی: S2 و S3 (بهترین — سفید، تمیز، قوی) برای کاغذ ویژه و اسکناس. I2 و I3 (متوسط — از روشن تا قهوه‌ای روشن) برای طناب و ریسمان. G و H (درجه پایین — قهوه‌ای تیره) برای بسته‌بندی. الیاف را بر اساس رنگ، استحکام و تمیزی جدا کنید.

پس از درجه‌بندی، فیبرهای همان درجه را در دسته‌هایی به نام هَنک بسته‌بندی کنید. هر هَنک معمولاً بین ۱ تا ۲ کیلوگرم است. برای بستن هر هَنک در دو نقطه — در وسط و نزدیک انتها — از خود ریسمان کنف استفاده کنید. آن را خیلی محکم نبندید، زیرا روی فیبر اثر باقی می‌گذارد و کیفیت را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

کاه‌های آباکا را در یک انبار خشک و با تهویه مناسب نگهداری کنید. کاه‌ها را روی قفسه‌های چوبی بالا قرار دهید — آنها را روی زمین نگذارید زیرا ممکن است رطوبت جذب کنند. رطوبت محل نگهداری باید کمتر از ۶۵٪ باشد. از باران، نور مستقیم خورشید و آفاتی مانند موش‌ها که ممکن است الیاف را بجوند محافظت کنید.

الیاف آبکا استحکام کششی ۷۰ تا ۸۰ مگاپاسکال دارد — سه برابر قوی‌تر از پنبه و دو برابر قوی‌تر از سیسال. در آب شور تجزیه نمی‌شود، از این رو در طناب کشتی و تور ماهیگیری استفاده می‌شود. همچنین در ساخت اسکناس (از جمله ین ژاپن و یورو)، کیسه چای، کاغذهای تخصصی و کامپوزیت‌های خودرو به کار می‌رود. بالاترین درجه (S2) برای کاغذ اسکناس استفاده می‌شود.

تعداد ساقه‌های برداشت‌شده، وزن الیاف خشک به‌دست‌آمده، درجه هر دسته و تاریخ برداشت را ثبت کنید. بازده معمول ۱ تا ۳ درصد وزن کل ساقه است؛ یعنی از ۱۰۰ کیلوگرم ساقه می‌توان ۱ تا ۳ کیلوگرم الیاف خشک به‌دست آورد. این سوابق برای بهبود فرایند و برآورد درآمد برای برداشت بعدی اهمیت دارند.