پاشنه با دانه‌های ردشده — دیوارهٔ پاشنهٔ تقویت‌شده برای جوراب‌های دست‌باف بادوام

این روش روی جورابی انجام می‌شود که تا طول ساق دلخواه به‌صورت گرد بافته شده است. دیوارهٔ پاشنه به‌صورت رفت‌وبرگشت روی نیمی از کل دانه‌ها بافته می‌شود — اگر جوراب شما در دور ۶۴ دانه دارد، دیوارهٔ پاشنه ۳۲ دانه را به کار می‌گیرد. ۳۲ دانهٔ دیگر (دانه‌های روی پا) را روی دو میل دوسر (DPN) یا روی نگه‌دارندهٔ دانه کنار بگذارید. دانه‌های دیوارهٔ پاشنه روی یک میل می‌مانند. اکنون فقط روی همین ۳۲ دانه رج‌های تخت (رفت‌وبرگشت) می‌بافید.

رج ۱ (روی کار): ۱ دانه را مانند زیر بافتن (purl) با نخِ پشت کار رد کنید، ۱ دانه رو (knit) ببافید. در تمام رج تکرار کنید — ۱ رد، ۱ بباف، ۱ رد، ۱ بباف — تا هر ۳۲ دانه کار شوند. دانه‌های ردشده بافته نمی‌شوند: آن‌ها را بدون پیچاندن نخ به میل راست منتقل می‌کنید، پس هر کدام روی دو رج کشیده می‌شود. نخ پشت هر دانهٔ ردشده به‌صورت نخ شناورِ کوتاهی می‌گذرد و این نخ‌ها لایهٔ دوم را در پشت بافت می‌سازند. نخ‌های شناور را جمع و مرتب ولی نه کشیده نگه دارید تا دیواره متراکم بماند و چین نخورد.

رج ۲ (پشت کار): ۱ دانه را مانند زیر بافتن با نخِ جلوی کار رد کنید، سپس همهٔ دانه‌های باقی‌مانده را تا پایان رج زیر ببافید. فقط دانهٔ اول رد می‌شود — بقیه به‌طور معمول زیر بافته می‌شوند. دانهٔ اولِ ردشده در هر رج لبه‌ای زنجیره‌ای و مرتب می‌سازد که بعداً از آن برای برداشتن دانه‌های بخش مثلثی (gusset) استفاده می‌کنید. این لبه تزیینی نیست — سازه‌ای است، و تعداد حلقه‌های زنجیره در طول لبه تعیین می‌کند چند دانه برای بخش مثلثی بردارید.

رج ۱ (۱ رد، ۱ بباف در تمام رج) و رج ۲ (۱ رد، سپس زیر در تمام رج) را ۳۰ تا ۳۲ رج به‌تناوب ببافید — یا تا دیوارهٔ پاشنه تقریباً مربع شود. حلقه‌های زنجیرهٔ یک لبه را بشمارید: برای دیوارهٔ پاشنهٔ ۳۲ رجی باید ۱۶ حلقه داشته باشید (یکی برای هر ۲ رج). این عدد مهم است: هنگام ساختن بخش مثلثی از هر حلقهٔ زنجیره یک دانه برمی‌دارید. دیوارهٔ خیلی کوتاه جوراب را روی پا تنگ می‌کند؛ خیلی بلند، جوراب کیسه می‌کند. دیوارهٔ مربع (ارتفاع برابر عرض) نقطهٔ شروع معمول است؛ روی پای بلند ممکن است به چند رج بیشتر نیاز داشته باشد.

دیوارهٔ پاشنه را از وسط تا کنید و با انگشتان فشار دهید. ضخامتش را با ساق جوراب که با ژرسه بافته شده مقایسه کنید. دیواره آشکارا ضخیم‌تر و متراکم‌تر است. دانه‌های ردشده بافت را جمع می‌کنند و نخ‌های شناور لایه‌ای از نخ به پشت کار می‌افزایند. به همین دلیل پاشنه با دانه‌های ردشده بیشتر از پاشنهٔ ژرسهٔ ساده دوام می‌آورد. برخی بافندگان برای دوام بیشتر یک نخ تقویتی نازک (معمولاً نایلونی) را هم همراه پشم می‌بافند — نخ بخشی از سایش را تحمل می‌کند و پشم نرمی و گرما می‌دهد.

دیوارهٔ پاشنه تخت است — باید به کاسه‌ای تبدیل شود که زیر پاشنه را در بر بگیرد. این کار با رج‌های کوتاه (short rows) انجام می‌شود: بخشی از رج را می‌بافید، کار را برمی‌گردانید و برمی‌گردید و هر بار یک دانهٔ دیگر از لبه‌ها اضافه می‌کنید. برای پاشنهٔ ۳۲ دانه‌ای: ۱۸ رو، SSK (رد، رد، بباف — کاهشی متمایل به چپ)، ۱ رو، برگردانید. ۱ رد، ۵ زیر، ۲ دانه با هم زیر، ۱ زیر، برگردانید. ۱ رد، رو ببافید تا ۱ دانه پیش از شکاف، SSK روی شکاف، ۱ رو، برگردانید. ادامه دهید تا همهٔ دانه‌های لبه مصرف شوند. اکنون پاشنه‌ای کاسه‌ای دارید که حدود ۱۸ تا ۲۰ دانه روی میل آن مانده است.

در حالی که روی کار پاشنه به سمت شماست، از هر حلقهٔ لبهٔ زنجیره‌ای در کنارهٔ دیوارهٔ پاشنه یک دانه بردارید و ببافید — ۱۶ دانه از ۱۶ حلقه. دانه‌های روی پا را که کنار گذاشته بودید ببافید. در طول کنارهٔ دیگر دیواره ۱۶ دانه بردارید. اکنون دانه‌هایتان از آغاز بیشتر است — دانه‌های اضافه در هر طرف پا یک بخش مثلثی می‌سازند. در دورهای بعد، دانه‌های بخش مثلثی را یک دور در میان کم کنید — در پایان بخش مثلثی اول (درست پیش از روی پا) دو دانه را با هم رو ببافید و در آغاز بخش مثلثی دوم (درست پس از روی پا) SSK بزنید — تا به تعداد دانهٔ اولیه برگردید.

وقتی کاهش‌های بخش مثلثی تمام شد، دوباره لوله‌ای ساده را گرد می‌بافید — بخش پای جوراب. همهٔ دورها را ژرسه ببافید تا جوراب به ریشهٔ انگشتان برسد (برای پنجهٔ گُوِه‌ای جوراب بزرگسال، اغلب حدود ۵ سانتی‌متر کمتر از طول کامل پا — پنجه‌ای را که می‌خواهید ببافید بررسی کنید). پاشنه پشت سر گذاشته شده است: کاسه‌ای تقویت‌شده و ضخیم‌تر درست در جایی که سایش بیشترین است. بقیهٔ پا ژرسهٔ ساده است چون کف پا، با آنکه وزن را تحمل می‌کند، زیر سایش متمرکزی که پاشنه درون کفش تحمل می‌کند قرار نمی‌گیرد.

طرح تقویتی دانه‌های ردشده به پاشنهٔ جوراب محدود نیست. هر جا به بافتی بادوام نیاز دارید از آن استفاده کنید: کف دمپایی‌های بافتنی، کف دستِ دستکش‌های یک‌انگشتی، آرنج ژاکت‌ها یا کف کیف‌های بافتنی. برخی بافندگان کل کف دمپایی را با دانه‌های ردشده می‌بافند تا در برابر زمین بیشترین دوام را داشته باشد. این طرح بافتی کم‌کش‌تر هم می‌دهد — به درد دستهٔ کیف، بند و هر قطعه‌ای می‌خورد که باید زیر کشش شکلش را حفظ کند. روش دانه‌های ردشده از همان نخ بافتی متراکم‌تر و بادوام‌تر می‌سازد.

پاشنه با دانه‌های ردشده نمونه‌ای از مهندسی عملی است که نسل‌ها جوراب‌باف آن را پرداخته‌اند. در دستورهای جوراب نوشته شده است، اما حسِ انجام آن — نخ‌های شناور چقدر جمع باشند، دیواره چقدر بلند باشد، جوراب اول از کجا ساییده می‌شود — بیشتر با دیدن و انجام دادن آموخته شده است. چنین دانش دستی‌ای وقتی دارندگانش از آموزش دست بکشند به‌آسانی از دست می‌رود. ثبت گام‌به‌گام آن، همراه با دلیل هر گام، روش و منطقش را برای سازندهٔ بعدی در دسترس نگه می‌دارد.