Leir grafinn beint úr náttúrulegri námu — úr hlíð, árbakka eða vegskeringu. Steindasamsetning, mýkt og brennsluhegðun eru ærið breytileg eftir jarðfræðilegum uppruna. Hann þarf að vinna (þurrka, bleyta, sigta, láta liggja) áður en hann er notaður.