SANAA
UREMBO NA USTAWI
UJANJA
UTAMADUNI NA HISTORIA
BURUDANI
MAZINGIRA
CHAKULA NA VINYWAJI
BAADAYE YA KIJANI
REVERSE ENGINEERING
SAYANSI
MICHEZO
TEKNOLOJIA
VAZI
Ukuthola Nokwenza Ubumba Lwasemfuleni — Isiko LaseZulu Lokwenza Izitsha
English
MamaNomvula

Imeundwa na

MamaNomvula

22. Aprili 2026ZA
0
0
0
0
0

Ukuthola Nokwenza Ubumba Lwasemfuleni — Isiko LaseZulu Lokwenza Izitsha

Incazelo ephelele yokuthola ubumba oluhle emfuleni, ukuluhlola, ukulumba, ukulomisa, ukulgaya, ukuhlungela, nokukuxuba namanzi ukuze lukwazi ukusetshenziswa ekwenzeni izitsha zoBumba ngendlela yesiZulu yomdabu. Ubumba luyisisekelo sobuciko bezitsha zaseZulu.
Mwanzo
4-6 hours

Maagizo

1

Ukuqonda ubumba luyini

Ubumba (clay) luyisakhiwo samaminerali aluhlaza anesimo se-aluminium silicate esinomoya wamanzi (Al2Si2O5(OH)4 — kaolinite). Lwenziwe ngokuphuka kwamatshe afana ne-feldspar ngesikhathi eside. Ubumba luye luthathwe ngamanzi emifuleni bese lubekwa ezindaweni ezisondelene nemifula. Izinhlayiya zobumba zincane kakhulu — zingaphansi kuka-0.002 mm. Uma umanzi, ubumba luyaguquka lube yisimo esigobekayo.

2

Ukuthola izindawo zobumba emfuleni

Hamba ngasezindongeni zomfula lapho amanzi esegugule umhlabathi. Bheka izingxenye eziqinile, ezibushelelezi ezinombala oqinile — nsundu, bomvu, mpunga noma mhlophe — ezingaphansi komhlabathi onezitshalo. ENingizimu Afrika, ubumba olubomvu olunesimo se-iron oxide lutholakala kakhulu KwaZulu-Natali ngasemifuleni efana noMhlathuze, uThukela, noPongola. Izindawo ezinhle yilezo lapho amanzi esegugule udonga lwamanzi kakhulu.

3

Ukwenza isivivinyo sebhola

Thatha uhlamvu lomhlabathi olulingana nesandla. Manzi kancane bese wenzi ibhola elingango-orenji. Uma ibhola ligcina isimo salo ngaphandle kokuqhekeka futhi ungathambisa ubuso balo ngesithupha sakho, ubumba lunama (plasticity) olwanele ukwenza izitsha. Uma luphuka masinyane, umhlabathi unesihlabathi esiningi kakhulu.

4

Ukwenza isivivinyo senyoka

Gingqa ubumba olumanzi wenze inyoka eside ecishe ibe ngu-1 cm ububanzi nangu-15 cm ubude. Bamba ngaphansi kwengxenye eyodwa bese uyiphakamisa. Uma inyoka ingephuki kuze kube ngu-5 cm, ubumba lunamasenough ukwenza izitsha. Uma luphuka masinyane, kuzodingeka ufune indawo enobumba olufanele kakhulu.

5

Ukukhipha umhlabathi ongaphezulu

Ngesikhalishi noma ifosholo, susa umhlabathi ongaphezulu onenezitshalo (10-20 cm). Lo mhlabathi unezimpande, izinambuzane namatshe, awufanele ukuxutshwa nobumba. Ubumba oluhlanzekile luhlala ngezansi kwalo mhlabathi. Ungalahli lo mhlabathi — buyisela endaweni yawo uma uqedile ukukhipha ubumba.

Zana zinazohitajika:

Digging Hoe (igeja)Digging Hoe (igeja)
Digging ShovelDigging Shovel
6

Ukumba ubumba

Mba ubumba ngamaqhezu amakhulu bese ulufaka emabhakideni. Khetha ubumba olunombala ofanayo — ungahlanganisi izinhlobo ezahlukene ngoba leyo ngxube yenza ubumba lingalingani ekushiseni. Thatha okungenani u-10 kuya ku-15 kg ngoba uphola kakhulu ngesikhathi sokuhlanza. Gwema ukumba ubumba olunezintshingo noma amatshe amakhulu.

Vifaa kwa hatua hii:

Raw Clay from RiverbankRaw Clay from Riverbank15 kilogram

Zana zinazohitajika:

Digging Hoe (igeja)Digging Hoe (igeja)
20-Liter Bucket20-Liter Bucket
7

Ukomisa ubumba elangeni

Ndlala ubumba phezu kwendwangu noma isakhiwo esibanzi elangeni izinsuku ezingu-2 kuya ku-3. Uma ubumba selukomile ngokuphelele, luyaphuka kalula uma ulucindezela. Hlephula ubumba lwenziwe izingcezu ezincane — ezilingana namantongomane — ngoba izingcezu ezincane ziphela ngokushesha emanzini. Ukoma okunele kufanele kube ngukuthi ubumba alusezwi bumanzi.

Zana zinazohitajika:

TarpTarp
8

Ukugaya ubumba olume

Thatha izingcezu zobumba olome bese uzigaya ngetshe lokugaya noma isigayo. Endleleni yomdabu waseZulu, abesifazane basebenzisa itshe elibanzi (imbokodo) eliphezu kwetshe elikhulu eliyindilinga (isithebe). Gaya kuze kube umphuluka owomile — okungabonakali noma yizingcezu ezikhulu. Lo mphuluka uzokusetshenziswa ukuhlungela okulandelayo.

Zana zinazohitajika:

Grinding Stone (imbokodo)Grinding Stone (imbokodo)
Large Flat Stone (isithebe)Large Flat Stone (isithebe)
9

Ukuhlungela umphuluka

Dlulisa umphuluka wobumba olugayiwe ngesihlungelo esikhulu esinezikhala ezingu-1 mm noma ngaphansi (60 mesh). Lokhu kususa amatshe amancane, izintshingo, nesihlabathi esikhulu. Ubumba olufanele ludlula ngesihlungelo lube umphuluka oshelela. Phinda uma kudingeka ngesihlungelo esincane kakhulu (80 mesh) ukuthola ubumba olushelela kakhulu.

Zana zinazohitajika:

Fine Mesh Sieve (60-80 mesh)Fine Mesh Sieve (60-80 mesh)
10

Ukuxuba nomoya namanzi

Faka umphuluka wobumba oluhlelwe ebhakideni elikhulu bese uwuthela ngamanzi. Isikali: ingxenye e-1 yobumba kumaphathi e-2 amanzi. Shiya ubumba emanzini amahora angu-24 kuya ku-48 ukuze luthathe amanzi ngokuphelele. Amanzi anwetsha izinhlayiya zobumba, okwenza ubumba lube yisimo esigobekayo.

Vifaa kwa hatua hii:

Clean WaterClean Water30 lita

Zana zinazohitajika:

Large Mixing BucketLarge Mixing Bucket
Mixing StickMixing Stick
11

Ukukhipha amanzi angaphezulu

Shiya ingxube ime amahora angu-24. Ubumba luhlala phansi kwemabhhakede, amanzi ahlanzekile ahlale phezulu. Thela kancane noma usebenzise ipayipi ukudonsa amanzi angaphezulu ngaphandle kokuthinta ubumba oluphansi. Phinda le nqubo kuze kube amanzi aphuma ehlanzekile. Lokhu kususa amamineral adwetshwe nawo angafuneki.

Zana zinazohitajika:

Siphon HoseSiphon Hose
12

Ukomisa ubumba kuze kufike ezingeni lokusebenza

Thela ubumba olusemanzi phezu kwendawo emunca amanzi — indwangu yekhethini noma isakhiwo se-plaster. Indwangu imunca amanzi angaphezulu. Uma usebenzisa umhlabathi nje, ndlala indwangu ehlanzekile elangeni bese uthela ubumba phezu kwayo. Phendula njalo amahora ambalwa. Ubumba selulungile uma lunesimo esinjengebumba lokudlala (play dough) — lugobekayo kodwa lunganamatheleki ezandleni kakhulu.

Zana zinazohitajika:

Absorbent ClothAbsorbent Cloth
13

Ukukhama ubumba (wedging)

Beka ubumba phezu kwebhodi eliqinile noma itshe elibanzi. Cindezela ngezandla zombili ngaphansi kwezintende zezandla, bese usonga ubumba phezu kwalo bese uluphendula u-quarter turn. Phinda imizuzu engu-5 kuya kwengu-10. Lokhu kukhipha amabhamuza omoya (angagqashuka ngesikhathi sokupheka esikweni) futhi kwenze ubumba lulingane ngokufana. Ubumba olulungile lunesimo esilula nelinganayo.

Zana zinazohitajika:

Wedging BoardWedging Board
14

Ukuhlola ubumba okokugcina

Phinda isivivinyo senyoka: inyoka ka-1 cm kufanele ingephuki kuze kube ngu-8 cm. Goqa inyoka ka-1 cm ube u-arch — uma ingaqhekeki, ubumba lunasenough. Uma luqhekeka, kufanele uxube ubumba olunama kakhulu (ball clay) noma ushiye ubumba emanzini isikhathi eside. Ubumba lwaseZulu oluqoqwe kahle lungasetshenziswa ukwenza izitsha, izinkamba, nezimbiza ngendlela yomdabu.

15

Ukugcina ubumba

Yenza ubumba olulungile lube izigaxa ezingesizeka-2 kuya ku-3 kg. Songa isigaxa ngasinye ngeplastic wrap, ukhiphe umoya wonke. Gcina endaweni epholile enomthunzi. Ubumba olusongwe kahle lugcina ukumanzi kwezinyanga. Ngaphambi kokusebenzisa, phinda ukukhama imizuzu emingu-2 kuya ku-3 ukuze uphinde ulwenze lulingane. Bhala phansi indawo oqoqe kuyo, umbala, nosuku ukuze uzokwazi ukubuyela lapho uma udinga ubumba olwengeziwe.

Vifaa kwa hatua hii:

Plastic WrapPlastic Wrap1 rolii

Zana zinazohitajika:

Field NotebookField Notebook

Vifaa

3

Zana Zinazohitajika

13

CC0 Umma Wote

Mchoro huu umetolewa chini ya CC0. Uko huru kunakili, kubadilisha, kusambaza, na kutumia kazi hii kwa madhumuni yoyote, bila kuomba ruhusa.

Saidia Mtengenezaji kwa kununua bidhaa kupitia Mchoro wao ambapo wanapata Kamisheni ya Mtengenezaji iliyowekwa na Wachuuzi, au unda marudio mapya ya Mchoro huu na uiunganishe kama kiungo katika Mchoro wako kuchangia mapato.

Majadiliano

(0)

Ingia kujiunga na majadiliano

Inapakia maoni...