มะคอน (ลูกช่วง) — ห่อผ้า 4x4 นิ้วสองชิ้นยัดเมล็ดมะขาม สายหิ้ว 1 เมตร ริ้วผ้ายาวคืบมุมละ 3-4 เส้น แกว่งเหวี่ยงเข้าห่วง

"มะคอนเป็นห่อผ้ารูปสี่เหลี่ยมคล้ายหมอน มีสายหิ้วแล้วแกว่งเพื่อโยนให้ไปไกลๆ ยังฝั่งตรงข้ามเวลาเล่น" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ยุวดี ศรีห้วยยอด, CC BY 4.0)

นำเศษผ้าขนาด 4x4 นิ้ว 2 ชิ้น เย็บติดกัน เอาตะเข็บเข้าข้างใน บรรจุเมล็ดมะขาม เม็ดนุ่น หรือเมล็ดพืชอื่น แล้วเย็บให้มิดชิด

นำเชือกหรือเศษผ้ายาวประมาณ 1 เมตร เย็บติดที่กึ่งกลางห่อด้านบน สำหรับหิ้วแล้วแกว่งให้หมุนก่อนโยน

ใช้เศษผ้าเป็นเส้นเล็ก ๆ ยาวประมาณ 1 คืบ เย็บติดที่ 4 มุม มุมละ 3-4 เส้น ให้สะบัดพริ้วเวลาโยน

ภาพวาดมะคอนและการเล่นโยนเข้าห่วง (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ยุวดี ศรีห้วยยอด, CC BY 4.0)

เล่นในลานกว้างที่เรียกว่าข่วง ตกลงว่าใครเริ่ม เล่นเป็นทีมหรือเดี่ยวก็ได้ จับปลายเชือกแกว่งลูกช่วง เมื่อรู้สึกถึงน้ำหนักที่แรงพอ ให้เหวี่ยงขึ้นไปเข้าห่วงที่ปลายเสา ซึ่งสูงประมาณตึกสองชั้น

อิ้นกอนเป็นประเพณีการละเล่นของชาวไทดำ มีทั้งร้องรำ นิยมเล่นตั้งแต่เดือน 5 ขึ้น 1 ค่ำ ชาวไทดำยังใส่มะคอนในโลงศพ ด้วยความเชื่อว่าให้ผู้ตายนำไปเล่นในโลกหน้า ปัจจุบันการเล่นคอนตามประเพณีจัดเพื่อการแสดงเท่านั้น แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "ลูกช่วง" ผู้เขียน ยุวดี ศรีห้วยยอด (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** วิธีทำใช้ผ้า 4x4 นิ้ว ส่วนหมายเหตุให้ขนาดมะคอน 3x3 นิ้ว ภาพประกอบเป็นภาพวาด ไม่มีรายการสินค้าสำหรับเมล็ดมะขาม