ปลาตะเพียน — สานใบมะพร้าวสองเส้นยาว 30-35 ซม. พันนิ้วเป็นห่วง ไขว้สอดเป็นตัวปลา ครีบบนล่าง ตัดแต่งหาง แขวนประดับ

"นำใบมะพร้าวมาตัดเป็นเส้นยาว ประมาณ 30-35 เซนติเมตร จำนวน 2 เส้น โดยนำใบมะพร้าวเส้นที่ 1 มาพันรอบนิ้วชี้และนิ้วกลางของมือด้านซ้าย 2 รอบ ดึงมือที่พันออกจะได้ห่วง 2 ห่วง" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, CC BY 4.0)

ตัดใบมะพร้าวเป็นเส้นยาวประมาณ 30-35 ซม. 2 เส้น พันเส้นที่ 1 รอบนิ้วชี้และนิ้วกลางมือซ้าย 2 รอบ ดึงออกได้ห่วง 2 ห่วง จับไว้

นำปลายเส้นที่ 2 ด้านหลังข้ามไปไขว้ด้านหน้า สอดในห่วงแรกของเส้นที่ 1 แล้วนำปลายเส้นที่ 2 ด้านหน้าไขว้ไปสอดอีกช่องด้านหลัง ดึงจัดเป็นรูปตัวปลา ได้ปลาตะเพียนครึ่งตัว

จับปลาหันหน้าไปซ้าย นับเส้นที่ 1 จากบนสุด เส้นที่ 4 (ล่างสุด) ไขว้ไปหลังช่วงหางเส้นที่ 3 เส้นที่ 1 ไขว้ทับหางเส้นที่ 2 และครีบเส้นที่ 4 ปลายเส้นที่ 4 ทับเส้นที่ 1 และ 3 เส้นที่ 3 ไขว้ทับเส้นที่ 4 สอดหลังเส้นที่ 2 มาทับเส้นที่ 1 อีกครั้ง เส้นที่ 4 ทับเส้นที่ 1 สอดช่องหลังเส้นที่ 3 ดึงจัดเป็นตัวปลา มีครีบบนล่างอย่างละคู่ ใช้กรรไกรตัดแต่งครีบ นำเศษใบที่เหลือตัดแต่งเสียบที่หางทั้งบนและล่าง

ภาพวาดพวงปลาตะเพียน (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, CC BY 4.0)

นำไปแขวนเพื่อความสวยงาม ปลาสานใบสดมักทำตัวเดียว ห้อยกับก้านใบหรือเชือกแกว่งไปมาคล้ายตกปลา พวงปลาตะเพียนใบลานแห้งแขวนเหนือเปลเด็กให้ฝึกการมอง

ปลาตะเพียนเป็นสัญลักษณ์ความอุดมสมบูรณ์ สำนวน "ข้าวมันปลามัน" และพ้องเสียงกับคำว่าพากเพียร ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก อบต.พนอม มหาสารคาม ให้คุณยายทรงสมัยสอนเด็ก ๆ สาน ปัจจุบันดัดแปลงเป็นเครื่องประดับและของใช้ ระวังขอบใบมะพร้าวบาดมือ แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "ปลาตะเพียน" (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ให้ความกว้างเส้นใบมะพร้าว ไม่มีรายการสินค้าสำหรับใบมะพร้าว จึงระบุไว้ในข้อความ