Thai (ထိုင်း ကျွဲထွန်) — သဘာဝအတိုင်း ကွေးသော ထွန်ရိုး၊ လက်ကိုင်၊ ချိပ်ဖြင့် ထွန်ခြေတွင် ကပ်ထားသော သံထွန်သွား၊ လည်ပင်းထမ်းပိုးနှင့် ထမ်းပိုးငယ်၊ ကျွဲတစ်ကောင်က ဆွဲသည်

"သံထွန်သွားကို ထွန်ခြေတွင် မတပ်မီ ချိပ်ကို အရည်ပျော်သည်အထိ ပြုတ်ပြီး ပူနေသော ချိပ်ကို ထွန်ခြေသစ်သားတွင် သုတ်ကာ ထို့နောက် သံထွန်သွားကို ဖိသွင်းသည်၊ ချိပ်အေးသွားသောအခါ သံထွန်သွားနှင့် ထွန်ခြေသည် တင်းကျပ်စွာ ကပ်နေသည်။" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร၊ စီရင်ဒွန် မနုဿဗေဒ စင်တာ၊ စာရေးသူ สนม ครุฑเมือง (Sanom Khrutmueang)၊ CC BY 4.0)

ထွန်ရိုးကဲ့သို့ ကွေးပြီးသား mai daeng (Xylia)၊ pradu (Pterocarpus) သို့မဟုတ် ching chan (Dalbergia) အကိုင်းတစ်ခုကို ရွေးပါ။ ပုဆိန်ဖြင့် ခုတ်၍ ပုံဖော်ပြီး သစ်သားတံစဉ်းနှင့် ကော်ဖတ်စက္ကူဖြင့် ချောမွေ့စေပါ။ ထိပ်ကို ကြာငုံပုံ ထွင်းပြီး ထမ်းပိုးငယ်သို့ သွားသော သားရေကြိုးအတွက် အပေါက်တစ်ခု ဖောက်ပါ။

လက်ကိုင် (hang yam) ကို ထွန်ရိုးတွင် ငြှပ်ဆက်ဖြင့် တပ်ပြီး တင်းစေရန် သပ်တစ်ချောင်း ရိုက်သွင်းပါ၊ လက်ကိုင်၏ အောက်ထိပ်ကို ထွန်ခြေ (hua mu) တွင် ငြှပ်ဆက်ဖြင့် တပ်ပါ၊ လက်ကိုင်၏ အပေါ်ထိပ်ကို ခုတ်၍ ပုံဖော်ပြီး ကိုင်ရန် ကွေးပါ။ ထွန်ခြေသည် မြေပေါ်တွင် နားပြီး ဝက်ခေါင်းပုံ ရှိသည်၊ သံထွန်သွားအတွက် ၎င်း၏ရှေ့ဘက်ကို ဖြတ်၍ ငြှပ်တစ်ခု ပြုလုပ်ပါ။ ချိပ်ကို အရည်ပျော်သည်အထိ ပြုတ်ပြီး ပူနေစဉ် ထွန်ခြေတွင် သုတ်ကာ သံထွန်သွားကို ဖိသွင်းပါ၊ ချိပ်ကို အေးစေပါ။ ပူသော ချိပ်ဖြင့် အပူလောင်ခြင်းကို သတိပြုပါ။

လည်ပင်းထမ်းပိုး (khom) ကို ကျွဲ၏ လည်ပင်းပေါ်တွင် တင်သော ကွေးသည့် သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ၎င်း၏ထိပ်နှစ်ဖက်တွင် khao ကြိုးများကို ချည်၍ ထမ်းပိုးငယ်၏ ထိပ်များနှင့် ဆက်ပါ။ ထမ်းပိုးငယ် (aek noi) သည် 50 cm ခန့်ရှည်သော အတိုအပိုင်းဖြစ်သည်၊ အလယ်တွင် သားရေ သို့မဟုတ် ကြိမ်ကြိုးအတွက် အပေါက်ပါပြီး ထိပ်နှစ်ဖက်ပတ်လည်တွင် khao ကြိုးများ ချည်ရန် နက်သော အထစ်များပါသည်။

ကျွဲများဖြင့် စစ်မှန်စွာ ထွန်ယက်ခြင်း ဓာတ်ပုံများ (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร၊ စီရင်ဒွန် မနုဿဗေဒ စင်တာ၊ စာရေးသူ สนม ครุฑเมือง (Sanom Khrutmueang)၊ CC BY 4.0)။

မြေလှန်ရန် ကျွဲတစ်ကောင်က ထွန်ကို ဆွဲသည်၊ ကျွဲများသည် သန်မာပြီး မိုးကို မကြောက်ပါ။ ထို့နောက် ထွန်ခြစ် သို့မဟုတ် မြေစိုင်ခွဲ ရိုလာသည် စိုက်ပျိုးခြင်းမပြုမီ ထွန်ထားသော မြေကို ထပ်မံ နုစေသည်။ နွားများက ထွန်ခြစ်နှင့် ရိုလာကို အများအားဖြင့် အတွဲလိုက် ဆွဲကြသည်။

ကျွဲနွားဖြင့် ထွန်ယက်ခြင်းကို ယခုအခါ ရှားရှားပါးပါးသာ တွေ့ရသည်၊ ဘီးနှစ်ဘီးပါ လက်တွန်းထွန်စက်များက ၎င်း၏နေရာကို ယူထားပြီး ထွန်ဟောင်းအများစုသည် ထင်းဖြစ်သွားပြီ။ ပူသော ချိပ်၊ ပုဆိန်နှင့် ကျွဲအနီး အလုပ်လုပ်ခြင်းကို သတိပြုပါ။ မူရင်း- စီရင်ဒွန် မနုဿဗေဒ စင်တာ၊ ရိုးရာ နေ့စဉ်သုံးပစ္စည်း ဒေတာဘေ့စ်၊ "ไถ"၊ စာရေးသူ สนม ครุฑเมือง (Sanom Khrutmueang) (လိုင်စင် CC BY 4.0)။ **ကန့်သတ်ချက်များ** ရင်းမြစ်သည် ထွန်ရိုး၊ လက်ကိုင်၊ ထွန်ခြေ သို့မဟုတ် သံထွန်သွား၏ အတိုင်းအတာများကို မဖော်ပြပါ၊ ချိပ်၊ သံထွန်သွား သို့မဟုတ် သားရေကြိုးအတွက် ထုတ်ကုန်မရှိသဖြင့် စာသားတွင် ဖော်ပြထားသည်။