Абака утасны ургац, бэлтгэл — дэлхийн хамгийн хүчтэй байгалийн утас

Абака (Musa textilis) нь Филиппин улсын уугуул нэг төрлийн банана юм. Ердийн банана өөрөөсөө ялгаатай нь абака нь жимс авахын төлөө биш харин утас авахын төлөө тарьдаг. Мод нь 3-8 метр өндөрт ургадаг. Стебель (pseudostem) нь наслаган навчны ангалай (leaf sheaths) -аас бүрддэг бөгөөд энэ нь чухал утсаар дүүрэн байдаг. Тус бүрийн ургамал 12-25 навчны ангалай үйлдвэрлэдэг.

Ang abaka ay handa nang anihin pagkatapos ng 18 hanggang 24 buwan mula sa pagtatanim. Ang tanda ng maturity: ang unang bulaklak (inflorescence) ay lumitaw na, o ang ilang panlabas na dahon ay nagsimula nang matuyo at maging dilaw. Huwag anihin nang masyadong maaga — ang hibla ng batang halaman ay mahina at manipis. Huwag rin maghintay nang masyadong matagal — ang sobrang mature na hibla ay naging magaspang at brittle.

Kailangan ang isang matalas na gulok o bolo para sa pagputol ng tangkay at paghiwa ng balat. Maghanda rin ng stripping knife (kutsilyo ng tuxying) — isang matalas na talim na nakakabit sa isang kahoy na patungan na ginagamit para hilahin ang hibla mula sa balat. Kailangan din ng tali para sa pagbibigkis ng mga hibla at mga kawayan o alambre para sa sampayan ng pagpapatuyo.

Putulin ang tangkay ng abaka sa may ugat, mga 5 hanggang 10 cm mula sa lupa, gamit ang isang matalas na bolo. Ang putol ay dapat malinis at pahalang. Pagkatapos putulin, itumba ang buong tangkay sa isang malinis na lugar. Ang pagputol ay dapat gawin sa umaga kapag ang halaman ay puno pa ng moisture — ito ay nagpapadali sa pag-strip ng hibla.

Hiwain ang bawat balat ng dahon (leaf sheath) mula sa tangkay, magsimula sa pinaka-labas. Ang bawat balat ay humigit-kumulang 5 hanggang 8 cm ang lapad. Hiwain ang bawat balat sa manipis na mga strips na tinatawag na tuxies — mga 5 hanggang 7 cm ang lapad at kasinghaba ng buong tangkay (2 hanggang 3 metro). Ang panlabas na mga balat ay may mas magaspang na hibla, ang panloob na mga balat ay may pinakamahusay na hibla.

Ang tuxying ang pangunahing proseso ng pagkuha ng hibla. Ilagay ang isang dulo ng tuxy sa ilalim ng tuxying knife blade, na nakakapit sa isang tabla o kahoy na patungan. Pigilan ang talim pababa gamit ang isang kamay o paa. Gamit ang kabilang kamay, hilahin ang tuxy palabas nang mabilis at malakas. Ang talim ay nag-scrape ng lamang laman (pulp) at nag-iiwan ng malinis na hibla. Ulitin sa magkabilang panig ng tuxy.

Hugasan ang mga bagong strip na hibla sa malinis na tubig para alisin ang natitirang pulp, dagta, at iba pang laman. Ilubog sa tubig ng 5 hanggang 10 minuto pagkatapos ay pigain. Huwag gumamit ng sabon o kemikal — ang likas na hibla ng abaka ay hindi nangangailangan ng chemical processing. Ang malinis na hibla ay dapat makinis at walang natitirang malagkit na pulp.

Isampay ang mga hugasang hibla sa mga kawayan o alambre sa direktang sikat ng araw. Panatilihin ang mga hibla na nakalatag at hindi nagsasalansan para sa pantay na pagpapatuyo. Ang pagpapatuyo ay tumatagal ng 4 hanggang 8 oras sa mainit na araw (30 hanggang 35 degrees Celsius). Ang maayos na natuyo na hibla ay puti hanggang mapusyaw na ginto ang kulay, magaan, at nababaluktot nang hindi nababali.

Ang tuyong hibla ng abaka ay dapat na 10 hanggang 12% lamang ang moisture content. Upang suriin: balutin ang isang hibla sa daliri — dapat flexible at hindi nababali. Kung nababali, sobrang tuyo na. Kung malambot pa o malagkit, kailangan pang patuyuin. Ang kulay ay magpapakita ng kalidad: puti o mapusyaw na ginto = pinakamahusay, medium brown = katamtaman, madilim na brown = mababang kalidad.

Ang abaka fiber ay ini-grade sa Pilipinas gamit ang sistema ng Philippine Fiber Inspection Service (FIS). Ang mga pangunahing grado: S2 at S3 (pinakamahusay — puti, malinis, malakas) para sa espesyal na papel at banknotes. I2 at I3 (katamtaman — mapusyaw hanggang light tan) para sa lubid at twine. G at H (mababang grado — madilim na brown) para sa packaging. Paghiwalayin ang mga hibla ayon sa kulay, lakas, at kalinisan.

Pagkatapos ng pag-grade, bigkisin ang mga hibla ng parehong grado sa mga bundle na tinatawag na hanks. Ang bawat hank ay karaniwang 1 hanggang 2 kilogramo. Gamitin ang abaka twine mismo para itali ang bawat hank sa dalawang punto — sa gitna at malapit sa dulo. Huwag itali nang masyadong masikip dahil mag-iwan ito ng marks sa hibla na makaka-apekto sa kalidad.

Itabi ang mga hank ng abaka sa tuyo, maaliwalas na bodega na may maayos na bentilasyon. Ilagay ang mga hank sa mga elevated na kahoy na rack — huwag ilagay sa sahig dahil maaaring maabsorb ang moisture. Ang humidity ng storage area ay dapat na mas mababa sa 65%. Protektahan mula sa ulan, direktang sikat ng araw, at mga peste tulad ng daga na maaaring ngumuyain ng hibla.

Ang abaka fiber ay may tensile strength na 70 hanggang 80 MPa — tatlong beses na mas malakas kaysa sa cotton at dalawang beses na mas malakas kaysa sa sisal. Hindi ito nabubulok sa dagat-asin kaya ginagamit sa mga ship rope at fishing net. Ginagamit din sa paggawa ng banknotes (kasama ang Japanese yen at Euro), mga tea bags, specialty paper, at automotive composites. Ang pinakamataas na grado (S2) ay ginagamit para sa banknote paper.

Itala ang bilang ng tangkay na na-harvest, bigat ng tuyong hibla na nakuha, grado ng bawat hank, at petsa ng pag-aani. Ang karaniwang yield ay 1 hanggang 3% ng bigat ng buong tangkay — ibig sabihin, mula sa 100 kg na tangkay, makakakuha ng 1 hanggang 3 kg na tuyong hibla. Ang mga tala na ito ay mahalaga para sa pagpapabuti ng proseso at pagtatantya ng kita sa susunod na ani.