ตาลปัตร (ตะละปัด) — พัดใบลานกว้าง 30 ซม. เรียงซ้อนเย็บตรึง เคลือบแล็กเกอร์ ด้ามไม้กลึง 90 ซม. หนีบปลาย

"นำใบตาลหรือใบลานตากแห้งมารีดให้เรียบ แล้วเรียงซ้อนกันเป็นวงกลม เย็บตรึงให้ใบตาลติดกันอยู่เป็นระยะ ๆ แล้วจึงทาเคลือบด้วยแล็กเกอร์เพื่อให้มันเงา" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน พยุง ใบแย้ม และ ดอกรัก พยัคศรี, CC BY 4.0)

ตากใบตาลหรือใบลานให้แห้ง รีดให้เรียบ เรียงซ้อนเป็นวงกลม ทรงรีหรือรูปไข่ กว้างราว 30 ซม. เย็บตรึงเป็นระยะด้วยเข็มและเชือก ทาเคลือบแล็กเกอร์ให้มันเงา

เย็บลูกไม้และผ้าสีที่ริม ตกแต่งด้วยพู่ไหมพรม ดิ้นเงินดิ้นทองให้เป็นลวดลาย

ใช้ไม้เนื้อแข็ง เช่น โมกมัน ชิงชัน ประดู่ ไม้แดง กลึงเป็นทรงกระบอกพอดีมือ ยาวประมาณ 90 ซม. หรือให้บังหน้าพอดีเวลาพระนั่งสวด กลึงปลายที่คีบใบลานให้แบนกว้าง หนีบใบลานให้แน่น พันปลายบนที่แยกออกด้วยไหมพรมให้แน่น แล้วแต่งพู่ไหมพรมทับ

ภาพตาลปัตรใบลานในพิธี บ้านหนองขาว กาญจนบุรี (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน พยุง ใบแย้ม และ ดอกรัก พยัคศรี, CC BY 4.0)

พระภิกษุถือบังหน้าในพิธีกรรม เช่น เวลาให้ศีล หรือสวดพระมาลัย ถวายเป็นเครื่องอัฏฐบริขารแก่พระบวชใหม่

ปัจจุบันตาลปัตรส่วนใหญ่ทำจากผ้าและด้ามพลาสติก ที่บ้านหนองขาว ผู้ชายทำตาลปัตร (ตะละปัด) ผู้หญิงถักหมอน ผ้าเช็ดหน้า ถลกบาตร สำหรับงานบวช พระครูสังฆรักษ์วินัยแห่งวัดอินทารามซ่อมตาลปัตรเก่า 19 เล่มนำมาใช้ในงานบุญ ระวังเครื่องกลึง แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "ตาลปัตร" ผู้เขียน พยุง ใบแย้ม และ ดอกรัก พยัคศรี พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นบ้านหนองขาว กาญจนบุรี (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ให้จำนวนใบลานหรือวิธีเย็บตรึง ไม่มีรายการสินค้าสำหรับใบลาน แล็กเกอร์ ลูกไม้ และดิ้น จึงระบุไว้ในข้อความ