Mewarna dengan Buah Elder — Ungu Luntur dari Pagar Semak

Gunakan 200-300% daripada berat gentian (WOF) bagi buah segar, atau 100% bagi buah kering. Untuk 100 g bulu biri-biri, kumpulkan 200-300 g buah segar yang masak atau 100 g buah elder kering. Buahnya mesti benar-benar masak — ungu tua kehitaman, bukan merah atau hijau. Buah mentah mengandungi kurang antosianin dan memberikan warna yang lebih lemah dan kusam. Tanggalkan buah daripada tangkainya dengan menyisir garpu pada tandannya, dan buang sebanyak mungkin tangkai: kecuali bunga dan buah yang masak, semua bahagian pokok elder, termasuk batang, daun dan biji, mengandungi glikosida sianogenik dan beracun jika mentah. Jangan makan apa-apa daripada larutan celup, dan gunakan periuk serta alatan yang dikhaskan untuk mewarna sahaja. Jusnya juga sangat mengotorkan tangan, jadi pakailah sarung tangan.

Masukkan buah ke dalam periuk celup bersama kira-kira 4 liter air. Panaskan hingga kira-kira 80 °C, di bawah tahap mereneh, dan kekalkan selama 45 minit sambil sesekali melenyek buah dengan senduk pengacau supaya lebih banyak jus keluar. Cecair akan bertukar menjadi ungu pekat yang legap — salah satu larutan celup paling dramatik dalam pewarnaan semula jadi. Jangan didihkan dengan kuat — haba tinggi merosakkan antosianin dan mengalihkan warna ke arah perang keruh.

Tapis larutan celup melalui penapis jaring halus ke dalam periuk yang bersih, sambil menekan hampasnya untuk mengeluarkan semua cecair ungu. Larutan yang telah ditapis sepatutnya ungu pekat dan terang — hampir hitam kerana kepekatannya. Buang hampas atau jadikan kompos. Warna larutan ini cantik secara menipu — ia kelihatan seolah-olah boleh menghasilkan ungu kekal, dan itulah tepatnya pelajaran yang diajar oleh elder.

Biarkan larutan celup yang telah ditapis sejuk hingga suhu bilik. Basahkan dahulu bulu yang telah dimordan tawas, perah lebihan air, dan rendamkan ke dalam larutan. Naikkan perlahan-lahan hingga 80 °C dan kekalkan selama 45 minit, sambil membalikkannya setiap 10 minit. Bulu akan menyerap warna ungu dengan cepat. Gulungan benang akan keluar berwarna ungu-violet yang kaya dan pekat, kelihatan menakjubkan semasa basah.

Biarkan bulu sejuk di dalam larutan semalaman, kemudian angkat dan bilas dalam air suam. Air bilasan akan berwarna ungu — lebih banyak warna tertanggal berbanding pewarna bermordan yang terikat kukuh seperti madder atau kokineal, dan inilah tanda pertama sifat luntur elder. Bulu yang kering akan berwarna lavender-ungu yang lembut, lebih cerah daripada yang dijangka daripada larutan yang begitu gelap. Sidai di tempat teduh hingga kering.

Potong gulungan benang yang kering kepada dua. Simpan separuh di dalam laci yang gelap. Semat separuh lagi pada tingkap anda yang paling cerah. Bandingkan kedua-dua sampel bersebelahan selepas dua minggu dan sekali lagi selepas sebulan. Sampel di tingkap akan pudar, daripada ungu ke arah rona kelabu atau keperangan, dan perbezaannya bertambah semakin lama ia tergantung. Inilah pelajaran terasnya: antosianin elder peka terhadap pH, peka terhadap cahaya dan terikat lemah. Tiada mordan yang menjadikannya tahan cahaya — molekul pigmen itu sendiri tidak stabil. Memahami prinsip ini menyelamatkan pencelup daripada membazir gentian mahal pada pewarna luntur lain (beri hitam segar, kubis merah, ubi bit) yang memberikan warna terang tetapi tidak kekal.