SENI
KECANTIKAN & KESEJAHTERAAN
KRAFTANGAN
BUDAYA & SEJARAH
HIBURAN
ALAM SEKITAR
MAKANAN & MINUMAN
KEJURUTERAAN TERBALIK
SAINS
SUKAN
TEKNOLOGI
BOLEH PAKAI
English
หวดนึ่งข้าว — ตอกไผ่บ้าน 3 ปี ท่อน 25/30/35 นิ้ว ซีก 0.5/0.6/0.8 ซม. ก้นตอก 4×8 เส้นลายสาม ยก 3 คว่ำ 3 ขอบไพกาว นึ่งข้าวเหนียวบนปากหม้อ
หวดเป็นภาชนะสานสำหรับนึ่งข้าวเหนียว ผัก ถั่ว งา รูปคล้ายกรวย ก้นสอบ ปากผาย สานทึบด้วยตอกไม้ไผ่ทั้งใบ ไอน้ำผ่านช่องว่างระหว่างรอยสาน ทำให้ข้าวสุกทั่วโดยไม่แฉะ
บลูพรินต์นี้สานหวดจริงตามขนาดในแหล่งข้อมูล
Lanjutan
ผึ่งตอก 2-3 วัน บวกเวลาสาน
Arahan
1
1
ขนาดจริง
ขนาดจริง
Memuatkan buku nota Jupyter…
2
2
ภาชนะข้าวเหนียวก่อนหน้านี้
ภาชนะข้าวเหนียวก่อนหน้านี้
หวดใช้นึ่งข้าวเหนียวบนปากหม้อ กระติบใช้ใส่ข้าวเหนียวที่นึ่งแล้วให้อุ่นนาน
3
3
อ่านจากแหล่งข้อมูล
อ่านจากแหล่งข้อมูล
"หวดที่สานด้วยตอกไม้ไผ่จะมีช่องว่างระหว่างรอยสานของตอกจะทำให้ไอน้ำระเหยเข้าและออกได้ จึงเกิดการถ่ายเทไอร้อนหมุนเวียนทำให้สิ่งที่อยู่ภายในสุกทั่วกันโดยไม่แฉะ" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ, CC BY 4.0)
4
4
เตรียมตอก
เตรียมตอก
ใช้ไม้ไผ่บ้านอายุประมาณ 3 ปี แก่พอดี ไม่หดตัว ข้อยาว ใช้เลื่อยตัดเป็นปล้อง ทิ้งข้อ ยาว 35 นิ้ว (ใหญ่) 30 นิ้ว (กลาง) หรือ 25 นิ้ว (เล็ก) ใช้พร้าผ่าเป็นซีกกว้าง 0.8 / 0.6 / 0.5 ซม. ตามขนาด เหลาลบคมตรงกลางและเหลาหัวท้ายให้เรียว (จักส่วยตอก) แล้วจักตอกแยกเนื้อไม้กับเปลือก ซีกหนึ่งได้ประมาณ 8-10 เส้น ผึ่งแดด 2-3 วัน มัดตอกตามความยาว
Bahan untuk langkah ini:
Galah buluh1 kepingAlatan diperlukan:
Gergaji Tangan
Parang5
5
ก้นหวดและไป่หวด
ก้นหวดและไป่หวด
สานก้นก่อน วางตอกแนวตั้ง 4 เส้น แนวนอน 8 เส้น สานขัดลายสามจากจุดกึ่งกลาง ไปข้างละ 13 ขัด นับเป็น "บี" คือยกตอก 3 เส้น ทับ 3 เส้น ได้ขนาดก้นแล้วหักมุมเป็น 2 มุม แล้วไป่หวด คือเปลี่ยนจากลายก้นเป็นลายตัวหวด ซึ่งกำหนดขนาดหวด ยก 3 คว่ำ 3 แต่ไม่ตายตัว ขึ้นกับทักษะผู้สาน
6
6
ตัวหวด ไพกาว และม้วนหวด
ตัวหวด ไพกาว และม้วนหวด
ใส่ลายตัวหวด ส่วนมากใช้ตอก 10 เส้น พรมน้ำเป็นระยะให้ตอกอ่อนตัว สานง่าย ได้ความสูงแล้วใส่ไพกาวที่ขอบบน ใช้ตอกเส้นเล็กกลมประมาณ 6 เส้น สานยก 3 คว่ำ 3 รอบตัวหวด สุดท้ายม้วนหวด ตัดตอกที่ยาวเกินทิ้ง ม้วนเก็บปลายที่เหลือ กันเสี้ยนและความคมของปลายตอก
7
7
ภาพจริง
ภาพจริง
ภาพหวดจริงวางบนหม้อดิน จากพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี พิษณุโลก (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ, CC BY 4.0)
8
8
วิธีใช้
วิธีใช้
ซาวข้าวเหนียวให้สะอาด ใส่หวด ปล่อยให้สะเด็ดน้ำ วางหวดบนปากหม้อที่มีน้ำ ไม่ให้น้ำจรดก้นหวด ปิดปากหวดด้วยใบตองหรือผ้าขาวบาง ตั้งไฟจนน้ำเดือด ไอน้ำผ่านรอยสานจนข้าวสุก
9
9
แก้ปัญหา
แก้ปัญหา
การแก้ปัญหาหวดนึ่งข้าว
Flow
Loading...
10
10
ประวัติและข้อจำกัด
ประวัติและข้อจำกัด
ปัจจุบันมีหวดรูปทรงใหม่ให้ใช้กับหม้อหุงข้าวไฟฟ้าได้ หวดไม้ไผ่ทำให้ข้าวเหนียวหอมกลิ่นไม้ไผ่และไม่เปียกแฉะ ระวังพร้าและเลื่อยขณะตัดและผ่าไม้ไผ่
แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "หวดนึ่งข้าว" ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี พิษณุโลก (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0)
**ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ให้ความสูงหรือเส้นผ่านศูนย์กลางของหวดที่สานเสร็จ
Bahan
1- 1 kepingPemegang Tempat
Blueprint ini membuat
Blueprint berkaitan
Blueprint ini berkongsi pengetahuan — teknik, bahan atau prinsip
CC0 Domain Awam
Blueprint ini dikeluarkan di bawah CC0. Anda bebas menyalin, mengubah, mengedar, dan menggunakan karya ini untuk sebarang tujuan, tanpa meminta kebenaran.
Sokong Pembuat dengan membeli produk melalui Blueprint mereka di mana mereka memperoleh Komisen Pembuat ditetapkan oleh Penjual, atau cipta iterasi baru Blueprint ini dan sertakan ia sebagai sambungan dalam Blueprint anda sendiri untuk berkongsi hasil.