หมอนไทดำ — ผ้าฝ้ายขาวแปดกระบอกยัดนุ่น 18×30×12 ซม. ปลายหมอนปะผ้าลายดอกแปด ปลอกผ้าฝ้ายดำ

"เริ่มจากการเย็บผ้าสีขาวแปดผืนให้ติดกันตามยาวเป็นทรงกระบอกคล้ายรังผึ้ง ยัดนุ่นลงไปในกระบอกทั้งแปดให้แน่น จนมองดูภายนอกว่ามีสี่ลอนซ้อนกันสองชั้น" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ธันวดี สุขประเสริฐ, CC BY 4.0)

เย็บผ้าฝ้ายขาวแปดผืนติดกันตามยาวเป็นกระบอกคล้ายรังผึ้ง ยัดนุ่นในกระบอกทั้งแปดให้แน่น ได้สี่ลอนซ้อนกันสองชั้น เย็บผ้าสองผืนปิดทั้งสองด้าน ได้หมอนทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าคล้ายก้อนอิฐ กว้าง 18 ซม. ยาว 30 ซม. สูง 12 ซม.

พับผ้าสีที่เตรียมไว้ เช่น สีแสด เหลือง เขียว ขาว เป็นกลีบดอก ทำ 12 ดอก ดอกละแปดกลีบ (ลายดอกแปด) ใช้เศษกระจกเงาเล็ก ๆ หรือเลื่อมสีเงินเป็นเกสรกลางดอก เย็บติดปลายหมอนข้างละหกดอก

ตัดเย็บปลอกหมอนแบบเปิดข้างด้วยผ้าฝ้ายสีดำไม่มีลาย หุ้มหมอนโดยไม่บังลายที่ปลายหมอน

ภาพหมอนไทดำจริง (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ธันวดี สุขประเสริฐ, CC BY 4.0)

ใช้หนุนศีรษะในบ้านเรือน หญิงไทดำทำเตรียมไว้เป็นเครื่องเรือนของตนหลังแต่งงาน

การทำหมอนเป็นงานฝีมือสำคัญของหญิงไทดำ สืบทอดผ่านมารดา ลายดอกแปดมาจากความเชื่อเรื่องแถนแปดองค์ที่คุ้มครองผู้แต่งกายลายนี้ ลายอื่นที่นิยมคือลายกลีบบัวและลายดอกจัน ระวังเข็มและกรรไกร แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "หมอนไทดำ" ผู้เขียน ธันวดี สุขประเสริฐ (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ให้ขนาดกลีบหรือวิธีพับกลีบทีละขั้น ไม่มีรายการสินค้าสำหรับนุ่นและกระจกเงา จึงระบุไว้ในข้อความ