กระด้งลายขอ — กระด้งฝัดภาคใต้ทรงรีใบโพธิ์ ตอกเหลือข้อไผ่เส้นละข้อ เรียงสลับฟันปลาเป็น "ดี" กลางกระด้ง สานยกสองข่มห้า

"ตอกเส้นหนึ่งจะเว้นปล้องข้อไว้เพียงข้อเดียว การสานต้องสานให้ข้ออยู่กึ่งกลางกระด้ง และให้ข้อไผ่บนตอกสลับฟันปลากันอย่างเป็นระเบียบ" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน วิบูลย์ ลี้สุวรรณ, CC BY 4.0)

เตรียมตอกไม้ไผ่ชนิดพิเศษ ไม่เกลาข้อไผ่ออก ให้เป็นปุ่มนูนบนผิวตอก ตอกแต่ละเส้นเหลือข้อไว้เพียงข้อเดียว

สานตามสูตร "ยกสองข่มห้า" ให้ข้อไผ่อยู่กึ่งกลางกระด้ง และเรียงสลับฟันปลาอย่างเป็นระเบียบ เป็นแนว "ดี" สานเป็นรูปกลมรีคล้ายใบโพธิ์

ขนาดกระด้งเรียกตามจำนวนดี เช่น 7 ดี หรือ 9 ดี กระด้งที่นิยมใช้มีลายขอถี่หรือละเอียดมากกว่าแบบห่าง

ภาพกระด้งลายขอจริง (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน วิบูลย์ ลี้สุวรรณ, CC BY 4.0)

ฝัดข้าวที่ผ่านการสีหรือซ้อมเอาเปลือกออก ลายขอช่วยแยกเมล็ดข้าวดีกับข้าวหัก และกันเมล็ดข้าวลีบกับเมล็ดวัชพืชให้อยู่ในแนวขอ

ลายนี้ถูกเรียกว่า "ลายบ้า" คงเพราะสานยาก กระด้งที่มีดีกลางกระด้งพบในบางถิ่นของภาคกลางด้วย แต่เป็นทรงกลม แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "กระด้งลายขอ" ผู้เขียน วิบูลย์ ลี้สุวรรณ (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ให้ขนาดเป็นเซนติเมตร จำนวนตอก หรือวิธีทำขอบ