Tintura ti Jenipapo — Àlùkò-Dudu ti Àwon Ènìyàn Ìbílè

Kó àwọn eso jenipapo (Genipa americana) TUNTUN àti aláìpín. Eso tí ó ti pún ní ounjẹ, ṣùgbọ́n ó ní genipina díẹ̀ — iṣẹ́ nìkan. Eso náà gbọ̀dọ̀ máa ní agbára àti ẹ̀kó-òjíji.

Ge àwọn èso náà ní ìdajì kí o sì fi ọwọ́ tàbí ohun míìrán tẹ́ omi rẹ̀ jáde. Lo àwọn ègbè — omi náà máa ̀ ní ìyè lára ohun gbogbo. Omi náà yóò rí báyìí wọ́n ko ní ìlú tàbí ìlú alágbìá dídì-dídì.

Tẹ jus náà lọ nipasẹ àlà tinrin tàbí aṣọ láti yọ elu àti iroko kúrò. Omi tí a tẹ̀ jáde lọ ni inku jenipapo rẹ.

Fun aworan ara: fi oje naa kọ ara gbangba ti o si lo nmọ, awọn ika, ẹwe tabi awọn fìlà. Awọn Kayapó ṣẹda awọn apẹrẹ geometriki ti o sokan awọn ẹranko ati awọn ẹmi. Oje naa jẹ onigbagbogbo ajẹ lati ri ni igba ti a ba fi o.

Genipina nínú omi ewé náà ń ṣe ìfarada pẹ̀lú àwọn amino acids ti àwọn ìbadandun ara ati àìsí nínú ìṣẹ̀nú. Ní 2-4 wákàti, àmì náà bẹ̀rẹ̀ sí tó dúdu. Ọ̀nà pátápátá ní 24-48 wákàti — àwọ búlúù-dúdu tó jìnnì.

Àmì jenipapo náà máa lo 1-2 ọ̀sù, tí yóó sọ̀ lẹ́nu lẹ́ẹ̀kan ná ìgbà tí àwọ̀ ara ẹni ba túbọ̀. Kò ṣeé mọ́ pẹ̀lú omi tàbí sópè — ọ̀rọ̀ ìdá kan àti àwọ̀ ara ẹni ni èyí.

Lati ṣawo aṣo: ó ṣiṣẹ́ dáradára nínú awọn aṣo proteini (elu, iyarẹ) nitori genipina ṣe alabapade ṣaṣẹ si awọn amino acids. Fun cotton, tun kọ́kọ́ pẹlu tanin lati ṣẹ̀dá awọn aye alabapade.

Ti o ba nlo cotton tabi linen: tu tanino (8% ti iwuwo fiber) ni omi ti o gbona, fi fiber sinu fun 1 wákàti. Lẹhinna mordentear pelu alúmen (12% ti iwuwo). Fun wool/silk, ìṣẹ yii jẹ optional.

Fi epo ti o ti pẹ̀ sinu omi jenipapo. Kò ní lò ìkùnna — adehun naa ṣẹ̀ ní ooru ayika. Jẹ́ kí ó wà nísàlẹ̀ fún wakati 2-4 àwọn wákàtì.

Gbe okù fìbà kúrò nínú omi ìyọ̀ kí o sì gbe sílẹ̀ kí ó lẹ àẹ̀rín. Àwọ̀ náà máa ń dágbà láìpẹ̀ bí ìyẹ̀ ti ń oxidize. Dúró fún wákàtí 24-48 láti rí àwọ̀ tán.

Lẹhin iyipada pipe ti pari, finillo ni omi tutu. Abajade ninu elu/aro jẹ bulu gidi pẹlu ìwòoran purple kekere. Ni cotton pẹlu mordente, awọ bulu ẹlẹgbẹ.

Nínú ìtan Kayapó, jenipapo (dudu) àti urucum (pupa) jẹ́ àwọn ọ̀nà méjì tó ní pataki jùlọ fun awọ̀ ara. Dudu dúró fun ọgbọ́n àti asopọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹ̀mí; pupa, agbára ìyè àti ìtọ́jú fún ogun. Papọ̀, wọn ṣe ìfihàn àwọn meji nínú àwòrán ìbànújẹ́ Kayapó.