การเก็บเกี่ยวใยมะพร้าว — จากเปลือกสู่เส้นใย

เลือกผลมะพร้าวที่แก่จัด (อายุ 10-12 เดือน) เปลือกนอกเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล มะพร้าวแก่มีเส้นใยที่แข็งแรงและยาวกว่ามะพร้าวอ่อน มะพร้าวอ่อน (สีเขียว) มีเส้นใยอ่อนเกินไปสำหรับการทำเชือก

ปักเหล็กแหลม (หลาว) ลงดินในแนวเอียง ใช้แรงกดผลมะพร้าวลงบนปลายเหล็กเพื่อแทงเข้าไปในเปลือก แล้วงัดออก ทำซ้ำรอบผลจนเปลือกหลุดออกทั้งหมด แยกเปลือก (กาบ) ออกจากกะลา

ตัดเปลือกมะพร้าวเป็นชิ้นขนาดประมาณ 15-20 ซม. ชิ้นที่เล็กลงจะแช่น้ำได้ทั่วถึงกว่าและเส้นใยแยกตัวง่ายกว่า

เตรียมบ่อแช่ — อาจเป็นถังพลาสติกขนาดใหญ่ บ่อซีเมนต์ หรือบ่อน้ำธรรมชาติ น้ำต้องมากพอท่วมเปลือกมะพร้าวทั้งหมด น้ำจืดที่ค่อนข้างนิ่ง (ไม่ไหลแรง) ให้ผลดีที่สุด

จุ่มชิ้นเปลือกมะพร้าวลงในน้ำ วางหินหรือไม้ทับไว้ไม่ให้ลอย น้ำจะค่อย ๆ ย่อยสลายเนื้อเยื่ออ่อน (เพกติน) ที่ยึดเส้นใยไว้ กระบวนการนี้เรียกว่า "retting" (การแช่หมัก)

ตรวจสอบเปลือกทุก 7 วัน ลองดึงเส้นใยด้วยนิ้ว ถ้าเส้นใยยังแยกยาก ให้แช่ต่อ น้ำจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเข้มและมีกลิ่น — นี่เป็นเรื่องปกติ เป็นผลจากการย่อยสลายของจุลินทรีย์

ระยะเวลาแช่ขึ้นกับอุณหภูมิ: อากาศร้อน (30°C+) ใช้เวลา 2-3 สัปดาห์ อากาศเย็น (20°C) อาจนาน 4-6 สัปดาห์ เมื่อเส้นใยแยกตัวง่ายด้วยนิ้วมือ ถือว่าพร้อม อย่าแช่นานเกินไป — เส้นใยจะอ่อนและเปราะ

ยกเปลือกที่แช่แล้วออกจากบ่อ ปล่อยน้ำหยดออกสักครู่ ใส่ถุงตาข่ายหรือวางบนตะแกรงให้สะเด็ดน้ำ น้ำที่เหลือในบ่อมีธาตุอาหารสูง — ใช้รดต้นไม้ได้

วางเปลือกที่แช่แล้วบนพื้นแข็ง (แผ่นไม้หรือหิน) ใช้ไม้ท่อนตีเบา ๆ ซ้ำ ๆ เพื่อแยกเส้นใยออกจากเนื้อเยื่ออ่อนที่เหลือ ตีทั่วชิ้น พลิกด้านแล้วตีอีก

นำเส้นใยที่แยกแล้วไปล้างในน้ำสะอาด ขยำและบีบเบา ๆ เพื่อล้างเศษเนื้อเยื่อ โคลน และกลิ่นออก เปลี่ยนน้ำ 2-3 ครั้งจนน้ำล้างค่อนข้างใส

แยกเส้นใยเป็น 3 กลุ่ม: ยาว (15 ซม.+) สำหรับทำเชือกและทอเสื่อ, ปานกลาง (5-15 ซม.) สำหรับทำแปรงและบุนวม, สั้น (ต่ำกว่า 5 ซม.) สำหรับผสมดินปลูกหรือวัสดุกรอง

บีบเส้นใยด้วยมือให้แห้งที่สุดเท่าที่จะทำได้ หรือใช้เครื่องบีบ (ถ้ามี) ยิ่งบีบน้ำออกมากเท่าไหร่ เวลาตากแห้งจะน้อยลง

กระจายเส้นใยบาง ๆ บนตะแกรงหรือผ้าใบกลางแดด พลิกกลับทุก 3-4 ชั่วโมงเพื่อให้แห้งสม่ำเสมอ ใช้เวลา 2-3 วันในแดดจัด เก็บเข้าร่มถ้าฝนตก

เส้นใยที่แห้งดีจะรู้สึกแห้งสนิท ไม่เย็นเมื่อสัมผัส และมีสีน้ำตาลทอง ถ้ายังชื้นอยู่ จะมีกลิ่นเหม็นอับและขึ้นรา ความชื้นควรต่ำกว่า 12%

ใช้หวีเหล็กหรือมือสางเส้นใยที่แห้งแล้วให้แยกตัวฟูขึ้น เส้นใยที่จับตัวเป็นก้อนจะใช้งานยาก การสางช่วยให้เส้นใยพร้อมสำหรับการตีเกลียวเป็นเชือกหรือทอเสื่อ

บรรจุเส้นใยแห้งในกระสอบป่านหรือถุงผ้าที่ระบายอากาศได้ อย่าใช้ถุงพลาสติกปิดสนิท — ความชื้นจะทำให้ขึ้นรา เก็บในที่แห้ง ยกสูงจากพื้น ใยมะพร้าวแห้งเก็บได้นานหลายปีโดยไม่เสื่อมคุณภาพ