Pozyskiwanie wosku pszczelnego — zbiór wosku i topienie z ula

Wosk pszczelny to naturalny wosk wytwarzany przez pszczoły miodne (Apis mellifera). Pszczoły robotnice w wieku 12-18 dni wydzielają płytki wosku z ośmiu gruczołów woskowych na spodniej stronie brzucha. Te drobne płytki są kształtowane przez pszczoły za pomocą żuchw i wykorzystywane do budowy plastrów miodu. Punkt topnienia wosku pszczelnego wynosi 62-65°C. Wosk pszczelny składa się głównie z estrów, kwasów tłuszczowych i długołańcuchowych alkoholi. Aby wyprodukować 1 kg wosku, pszczoły muszą spożyć około 6-7 kg miodu.

La fuente de cera más pura y mejor es la cera de desoperculación — los finos tapones de cera que el apicultor corta de los panales de miel operculados antes de centrifugar. Esta cera es clara, limpia y prácticamente libre de impurezas. Otras fuentes de cera son la construcción salvaje (burr comb), los panales dañados y los panales de cría desechados. Sin embargo, los panales de cría contienen restos de capullos y própolis y producen cera más oscura de menor calidad. Una colonia de abejas fuerte produce 1-2 kg de cera de desoperculación por año.

Podczas zbioru miodu, operkulowane ramki z plasterkami miodu otwiera się przy użyciu rozpylnika lub noża do rozpylania. Oddzielony wosk operkulacyjny spada do pojemnika do rozpylania lub naczynia do rozpylania. Przylegający miód kapie w dół, podczas gdy wosk pozostaje na górze. Zbieraj wosk operkulacyjny natychmiast w czystym wiadrze. Nie pozostawiaj ich otwartych zbyt długo — przyciągniesz pszczoły i osy.

Zebrana woskowina zawiera jeszcze znaczne ilości miodu. Umieść wosk w gęstym sicie i pozwól miodowi spływać przez noc. Alternatywnie, płucz wosk zimną wodą, aby wypłukać miód. Używaj zimnej wody, ponieważ ciepła woda zmiękcza wosk i utrudnia separację. Spłukany miód można wykorzystać jako miód kroplowy — jest nieco mętniejszy niż miód ekstrakcyjny, ale smakuje doskonale.

Wosk pszczelny nigdy nie może być topiony nad otwartym ogniem ani bezpośrednio na gorącej płycie kuchennej — wosk jest wysoce łatwopalny i może zapalić się spontanicznie w około 250°C. Bezpieczną metodą jest zastosowanie kąpieli wodnej (kociołek podwójny, bain-marie): Napełnij duży garnek wodą do około jednej trzeciej i postaw go na kuchence. Umieść mniejszy garnek lub miskę ze stali nierdzewnej na górze. Włóż wosk w górny pojemnik. Podgrzej wodę w dolnym garnku do maksymalnie 80°C — wosk topi się w 62-65°C. Nigdy nie podgrzewaj powyżej 85°C, ponieważ wosk ściemnieje i traci na jakości.

Umieść przygotowany wosk rozpłodnikowy w górnym naczyniu kąpieli wodnej. Ogrzewaj powoli, aż wosk całkowicie się stopi w temperaturze 62-65°C. Mieszaj czasami drewnianą łyżką lub pałeczką ze stali nierdzewnej. Nie używaj plastikowej łyżki — wosk silnie przylega do plastiku. Podczas topienia zanieczyszczenia (propolis, resztki kokonów, martwe pszczoły) pływają w ciekłym wosku. Zostaną one odfiltowane w następnym kroku. Nie zostawiaj garnka bez nadzoru.

Wlej stopiony wosk przez finezyję tkaninę, aby usunąć zanieczyszczenia. Odpowiednie materiały filtracyjne to gaza, stara tkanina lniana lub cienka pończocha nylonowa. Rozciągnij tkaninę nad czystym pojemnikiem i przytwierdź ją gumkami lub sznurkiem. Powoli i równomiernie wlej ciekły wosk przez tkaninę. Ostrzeżenie: Wosk jest gorący. Załóż odporne na ciepło rękawice. Tkanina będzie się szybko zatykać — przygotuj drugą tkaninę, jeśli będzie potrzebna.

Ponownie stopić już filtrowany wosk w kąpieli wodnej i wylać go drugi raz przez świeżą tkankę. Ta podwójna filtracja daje znacznie czystszy wosk. Wlać dwukrotnie filtrowany, płynny wosk do przygotowanych form silikonowych lub lekko naoliwnionych form metalowych. Formy silikonowe są idealne, ponieważ wystudzony wosk można łatwo wyjąć. Umieść formy na równej, stabilnej powierzchni, aby bloki wosku utwardzały się równomiernie.

Pozwól woskowi stygnąć powoli i równomiernie — nie umieszczaj go w lodówce, ponieważ szybkie stygnięcie powoduje pęknięcia. W temperaturze pokojowej blok wosku wymaga 4-12 godzin w zależności od jego wielkości, aby całkowicie się stwardniał. Ostrożnie usuń ostygnięty wosk z formy. W przypadku form silikonowych lekko wygij krawędzie i wypchnij blok. Spód bloku wosku jest często ciemniejszy — cięższe zanieczyszczenia osiadły tam.

Spód schłodzonego bloku wosku często ma cienką warstwę brudu, propolisu i drobnych cząstek, które osiadły na dnie podczas krzepnięcia. Ostrożnie zeskrób tę warstwę nożem lub szpatułką, aż do momentu, gdy będzie widoczny czysty, jasnobarwny wosk. Zeskrobane pozostałości mogą być oczyszczone ponownie podczas następnego procesu topienia. Po zeskrobaniu blok wosku powinien być równomiernie żółty do złotego koloru.

Czysty wosk pszczelny można zidentyfikować po następujących cechach: Kolor jest równomiernie żółty do złocisty (wosk z kapelek) lub ciemnobrązowy (wosk z grzebienia rozplodu). Zapach jest przyjemnie miodowy. Po złamaniu wykazuje matowy, ziarnisty złom (nie błyszczący złom jak parafina). Czysty wosk pszczelny można zarysować paznokieć i pozostawia matową linię. Pali się jasnym, stałym płomieniem i prawie nie wydziela sadzy. Zafałszowania parafina można wykryć po braku zapachu miodu i błyszczącym, kruchym złomie.

Gotowe bloki wosku przechowuj w chłodnym, suchym i ciemnym miejscu. Wosk pszczelny ma praktycznie nieograniczony okres przechowywania, jeśli jest chroniony przed światłem i kurzem. Zawiń bloki w papier lub tkaninę bawełnianą — nie używaj plastiku, ponieważ wosk może się wtedy potić. Przy dłuższym przechowywaniu na powierzchni czasami pojawia się delikatne białe powłoka (tzw. bloom). Jest to naturalny proces, a nie wada jakości — wosk można nadal doskonale wykorzystać. Zastosowania: wytwarzanie świec, kosmetyka, polish do drewna, opakowania pszczelne jako zamiennik folii spożywczej oraz pielęgnacja skóry.