Sól natronowa z Egiptu — pozyskiwanie i przetwarzanie soli natronowej

Natron to naturalnie występujące złoże minerału ewaporytowego, znajdowane na brzegach i dnie zasadowych jezior, najsłynniej w Wadi Natrun, około 100 km na północny zachód od Kairu. Minerał jest mieszaniną dziesięciowodnego węglanu sodu (Na2CO3-10H2O), wodorowęglanu sodu (NaHCO3) oraz mniejszych ilości chlorku sodu i siarczanu sodu. Powstaje, gdy bogata w sód woda gruntowa przesącza się do płytkich jezior i paruje w intensywnym pustynnym upale, koncentrując rozpuszczone sole w krystalicznych skorupach. Surowy natron występuje jako białe do żółtawoszarych krystalicznych złóż, czasami z różowawym odcieniem spowodowanym zanieczyszczeniami żelazem. Starożytni Egipcjanie nazywali go netjeri, co ściśle wiązało się z czystością rytualną i boskim zachowaniem.

Surowy natron można zbierać bezpośrednio z wyschniętych den jezior, gdzie tworzy na powierzchni skorupy i wykwity solne. Odłam kawałki krystalicznego osadu i posortuj je według czystości — najbielsze, najczystsze kryształy zawierają najwyższy udział węglanu sodu. Odrzuć fragmenty silnie przebarwione błotem, materią organiczną lub osadami żelaza. Natron powinien być suchy i lekko kredowy w dotyku, o gorzkim, mydlanym smaku. Jeśli surowy natron jest niedostępny, komercyjny węglan sodu (soda do prania lub soda kalcynowana) jest chemicznie identyczny z głównym składnikiem naturalnego natronu. Obchodź się z nim ostrożnie, ponieważ stężony węglan sodu jest lekko żrący i może podrażniać skórę.

Aby oczyścić surowy natron, rozpuść go w ciepłej wodzie w proporcji około 1 części natronu do 3 części wody, mieszając do całkowitego rozpuszczenia. Nierozpuszczalne zanieczyszczenia — piasek, glina, związki żelaza — opadną na dno lub pozostaną w zawiesinie. Przefiltruj roztwór przez czyste płótno lniane do osobnego naczynia, pozostawiając osad. Aby uzyskać najwyższą czystość, powtórz proces rozpuszczania i filtrowania. Powstały klarowny roztwór zawiera głównie rozpuszczony węglan sodu i wodorowęglan sodu. Starożytni Egipcjanie prawdopodobnie wykonywali to oczyszczanie do zastosowań wymagających czystego natronu, takich jak balsamowanie i użytek kosmetyczny, podczas gdy surowszy, nieoczyszczony natron wystarczał do czyszczenia i jako topnik metalurgiczny.

Wlej przefiltrowany roztwór natronu do płytkich ceramicznych misek i umieść je w bezpośrednim świetle słonecznym lub w ciepłym, suchym miejscu. Gdy woda powoli odparowuje, na powierzchni i ściankach tacki tworzą się czyste kryształy natronu. W klimacie pustyni egipskiej parowanie zachodzi szybko, natomiast w klimacie umiarkowanym może to zająć kilka dni. Nie podgrzewaj roztworu nad ogniem, ponieważ gwałtowne wrzenie daje drobny proszek zamiast czystych kryształów. Rekrystalizowany natron będzie znacznie czystszy i bielszy niż oryginalny surowy minerał. Gdy większość wody odparuje, zeskrob osad krystaliczny i rozłóż go na czystej powierzchni, aby całkowicie wysechł.

Zmiel suszone kryształy natronu do pożądanej drobności za pomocą moździerza i tłuczka. Do mumifikacji gruboziarnisty gatunek był upakowywany wokół i wewnątrz ciała, aby wysuszyć je w ciągu 40 dni, jak opisał Herodot — węglan sodu pochłania wilgoć i tworzy silnie zasadowe środowisko, które hamuje bakteryjny rozkład. Do produkcji fajansu i szkła drobno zmielony natron służył jako topnik sodowy, który obniża temperaturę topnienia krzemionki. Do czyszczenia natron mieszano z olejem, tworząc prymitywne mydło, a rozpuszczony w wodzie służył jako łagodny środek wybielający do lnu. Przetworzony natron należy przechowywać w szczelnie zamkniętych ceramicznych słojach w suchym miejscu, ponieważ jest higroskopijny i będzie pochłaniał wilgoć z powietrza, jeśli zostanie pozostawiony na wolnym powietrzu.