ครกกระเดื่อง (krok kradueang) — długa belka na dwóch słupach: nadepnij jej koniec, a tłuczek opada i tłucze ryż w drewnianym moździerzu

„Aby go użyć, ustawia się drewnianą stępę w linii ze stęporem. Gdy do zagłębienia wsypie się ryż lub kukurydzę w kolbach, naciska się stopą koniec belki po stronie przymocowanej do dwóch słupów; stępor unosi się jak na huśtawce równoważnej, a gdy stopa zelżeje, opada w zagłębienie. Tłuczenie wymaga dwóch osób: jedna naciska, druga miesza lub przewraca ryż w zagłębieniu, aby był utłuczony równo.” (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Centrum Antropologii im. Sirindhorn, baza danych tradycyjnych przedmiotów codziennego użytku)

Odetnij duży pień wysokości około 50-60 cm i wydrąż w jego górze głęboką misę mieszczącą około jednego thang niełuskanego ryżu.

Ustaw dwa słupy w linii i mocno wkop je w ziemię. Wydłub dłutem otwór lub wycięcie pośrodku każdego słupa i przełóż przez oba drewnianą oś, równolegle do ziemi.

Zrób belkę długości 3-4 metrów, wywierć otwór blisko jednego końca i osadź w nim tłuczek. Przymocuj belkę do osi przy słupach i postaw moździerz pod tłuczkiem.

Prawdziwe zdjęcia: ครกกระเดื่อง (krok kradueang) (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Centrum Antropologii Sirindhorn, autor พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0)

Wsyp ryż do misy. Nadepnij koniec belki przy słupach: tłuczek unosi się jak huśtawka. Zwolnij nacisk, a tłuczek opada do misy. Potrzeba dwóch osób: jedna depcze, druga miesza i przewraca ryż w misie. Uważaj na ręce, gdy tłuczek opada, a potem przewiej ryż na płaskim koszu.

Dziś krok kradueang używa się rzadko; można go jeszcze spotkać w społecznościach etnicznych, takich jak Lisu, Hmong i Akha. Utłuczony ryż przewiewa się na płaskim koszu, by kurz odleciał, a potem wybiera się niełuskany ryż, łuski i kamyczki przed ugotowaniem ryżu. Źródło: Centrum Antropologii Sirindhorn, baza tradycyjnych przedmiotów codziennego użytku, „ครกกระเดื่อง” (licencja CC BY 4.0). **Ograniczenia** Źródło nie podaje ani rozstawu słupów, ani położenia tłuczka na belce; dobierz je tak, by działało.