Ruea Mat (tajska dłubanka) — wydrążona z całego pnia, o okrągłym dnie i płaskich końcach, otwierana ogniem z łusek ryżu i rozpierana kong dit

„Łuski ryżu wsypuje się do rowka i podpala, by nagrzać kadłub i rozchylić otwór… Gdy łuski się wypalą, budowniczy gasi ogień wodą i odrąbuje siekierą zwęglone drewno, powtarzając to, aż kadłub będzie tak głęboki, jak trzeba. Ten etap nazywa się boek fai.” (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Centrum Antropologii Sirindhorn, autorzy ศรสวรรค์ แนบเนื้อ (Sonsawan Naepnuea) i รุ้งตะวัน อ่วมอินทร์ (Rungtawan Uam-in), CC BY 4.0)

Wybierz wysoki, prosty pień tekowca lub takhian o obwodzie odpowiednim do łodzi. Zdecyduj, który koniec będzie dziobem, a który rufą, połóż pień na klockach (mon) i mocno zaklinuj. Znajdź środek, wyznacz szerokość i długość otworu, a potem obciosaj go w zgrubny kształt łodzi, zwany klon ruea.

Przetnij piłą otwór i przytnij rufę z lewej i prawej w zgrubny kształt łodzi, zwany mat. Odwróć łódź i obciosaj ją ciosłem lub siekierą wzdłuż linii mat. Postaw ją z powrotem i wydrąż ciosłem rowek wewnątrz od końców do środka, zostawiając przy dziobie i rufie około dwóch sok, czyli jakieś 60 cm.

Wsyp łuski ryżu do rowka i podpal je, by nagrzać kadłub, albo odwróć łódź, by ją opiec, wypędzając wilgoć i zmiękczając drewno. Oceń ilość łusek. Gdy się wypalą, zgaś ogień wodą i odrąb siekierą zwęglone drewno. Powtarzaj, aż kadłub będzie dość głęboki. Nie pozwól, by ogień wżarł się w ściany kadłuba; zawsze miej pod ręką wodę do gaszenia; uważaj na cioseł i siekierę przy ciosaniu.

Odwróć łódź i kong dit chwyć obie burty, rozpierając je jednocześnie, z rozporami wewnątrz kadłuba, by zmiękczone ciepłem boki rozchyliły się do kształtu łodzi. Zostaw ją na 2-3 dni, by się ustaliła, a potem wyjmij rozpory. Rozpieranie można powtarzać, aż szerokość będzie właściwa.

Gotową łódź trzeba kilka razy wypróbować, czy działa tak, jak trzeba. Duże ruea mat wiozą na targ niełuskany ryż lub owoce przy kilku jaeo (wiosłach do stania); średnie używają dwóch jaeo lub tyczki; małe – wiosła. Zdjęcie pokazuje małą ruea mat z daszkiem na pływającym targu Khlong Lat Mayom (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Centrum Antropologii Sirindhorn, autorzy ศรสวรรค์ แนบเนื้อ (Sonsawan Naepnuea) i รุ้งตะวัน อ่วมอินทร์ (Rungtawan Uam-in), CC BY 4.0).

La Loubère zanotował, że Syjamczycy drążyli łodzie z jednego pnia o długości 16-20 wa i rozchylali otwór na zewnątrz za pomocą ciepła. Ruea mat była ważnym środkiem transportu mieszkańców Khlong Lat Mayom; później zastąpiły ją łodzie z desek i motorówki, poręczniejsze i lżejsze. Drążenie łodzi wymaga wprawy. Nie pozwól, by ogień wżarł się w ściany kadłuba; zawsze miej pod ręką wodę do gaszenia; uważaj na cioseł i siekierę przy ciosaniu. Źródło: Centrum Antropologii Sirindhorn, baza tradycyjnych przedmiotów codziennego użytku, „เรือมาด”, autorzy ศรสวรรค์ แนบเนื้อ (Sonsawan Naepnuea) i รุ้งตะวัน อ่วมอินทร์ (Rungtawan Uam-in), pływający targ Khlong Lat Mayom, Bangkok (licencja CC BY 4.0). **Ograniczenia** Źródło nie podaje wielkości pnia ani łodzi, a dla łusek ryżu i kong dit nie ma pozycji w ofercie, więc są wymienione w tekście.