Ikoranabigori ry'Umwangavu mu Anatolia — Umwangavu Wahoze kandi Malachite Igenwa

Umuringa (Cu) ni icyuma ry'inzibacyuho gifite nomero atomike 29. Ubusanzwe uboneka mu buryo budasanzwe (umuringa kamere) cyangwa mu mabuye y'amabuye. Amabuye y'umuringa asanzwe cyane harimo malakite (Cu2(CO3)(OH)2, icyatsi), azurite (Cu3(CO3)2(OH)2, ubururu), kalkopirite (CuFeS2, umuhondo w'izahabu) na kuprite (Cu2O, umutuku). Muri Anatoliya by'umwihariko malakite n'umuringa kamere birasanzwe.

Ibibanza by'umuringa bikomeye muri Turukiya biherereye mu karere k'Inyanja Yirabura (Murgul, Artvin; Küre, Kastamonu), mu majyepfo y'uburasirazuba bwa Anatoliya (Ergani, Diyarbakır) na Anatoliya yo hagati (Niğde, aho Aksaray). Ikoreshwa ry'umuringa mbere y'amateka ryanditswe mu gucukura Çatalhöyük (Konya) na Çayönü (Diyarbakır). Izi turere ni ahantu heza ho gutangirira gushaka ingero z'amabuye ku buso.

Muri Turukiya, uburenganzira bw'ubucukuzi ni ubw'igihugu (Itegeko ry'Ubucukuzi, No. 3213). Gukusanya ingero nto ku mpamvu z'ubumenyi cyangwa uburezi bisanzwe kwemererwa, ariko uruhushya rw'ubucukuzi rusabwa ku gucukura gw'ubucuruzi. Ku butaka bwihariye, saba uruhushya ku nyir'ubutaka. Gufata ingero mu bice by'amateka n'uturere turindwaho birabuza.

Amabuye y'umuringa yigaragaza ku rutare rw'imbere n'amabara adasanzwe. Malakite ni icyatsi cyerurutse, azurite ni ubururu bw'umukara. Aya mabara aturuka ku igisubizo cy'umuringa na CO2 n'amazi. Shakisha aya matongo ku nkombe z'imigezi, mu myobo y'amabuye no hafi y'imiryango y'amabuye ashaje. Amatongo y'icyatsi ni ikimenyetso gikomeye cy'ubwirwa bw'umuringa.

Umuringa kamere ni icyuma cy'umutuku-umuhondo gifite ubwiza bw'icyuma. Busanzwe uboneka mu basalite cyangwa mu ibuye ry'umucanga nk'utudodo duto, ibice cyangwa imiterere y'amashami. Imbere igice gishya cyavunitse gifite ibara ry'umuringa ryerurutse, mu gihe imbere zahuye umwuka zifite patina y'icyatsi-ikigina. Ubukomere bwayo kuri echelle ya Mohs ni 2.5-3 — ishobora gukozwaho n'igiceri cy'umuringa.

Arazi calismasina cikmadam once ekipmaninizi hazirlayin. Jeoloji cekici, koruma gozlugu, eldiven, numune poseti, etiket ve marker gereklidir. Gunes kremi, su ve ilk yardim cantasi da yaninizdaolmalidir. Arazide en az iki kisi olarak calisin.

Yesil veya mavi lekelenme gosteren kayalari jeoloji cekici ile dikkatli bir sekilde kirin. Her vurustan once koruma gozlugunuzu takin — kaya parcalari tehlikelidir. Numuneleri yumruk buyuklugunde parcalar halinde cikarin. Her numuneden en az 2-3 parca alin, boylece farkli noktalardan karsilastirma yapabilirsiniz.

Her numuneyi glazursuz bir porselen plaka (cizik plakasi) uzerinde surterek cizik rengini kontrol edin. Malakit acik yesil cizik birakir. Azurit acik mavi cizik birakir. Kalkopirit yesil-siyah cizik birakir. Dogal bakir metalik bakir renginde parlak cizik birakir. Cizik rengi, mineralin tozunun gercek rengidir ve gozle tanimlamadan daha guvenilirdir.

Mohs sertlik olcegini kullanarak minerali taniyin. Malakit 3,5-4 sertligindedir — bir bakir sikke (3,5) ile hafifce cizilebilir. Kalkopirit 3,5-4 sertligindedir. Dogal bakir 2,5-3 sertligindedir — tirnakla (2,5) cizilemez ama bir celik bicak (5,5) kolayca cizer. Bu testler mineralin kimligini dogrulamaniza yardimci olur.

Her numuneyi ayri bir posete koyun ve etiketleyin. Etiket uzerinde toplama tarihi, konum (GPS koordinatlari veya yer tarifi), kaya tipi, renk, cizik rengi ve sertlik test sonuclarini yazin. Bu bilgiler sonraki analiz ve degerlemde kritik oneme sahiptir. Numuneleri numaralandiriniz ve deftere ayni numaralari kaydedin.

Eve donunce, numuneleri temiz su ile yikayarak toz ve toprak kalintilarini giderin. Sert bir dis fircasi ile mineral yuzeylerini nazikce firalayin. Asit veya kimyasal madde kullanmayin — bunlar mineral yuzeyini bozar. Temizlenmis numuneleri havlu uzerinde kurumaya birakin.

Temizlenmis numuneleri mineral turune gore gruplayin: malakit (yesil), azurit (mavi), kalkopirit (sari-metalik), dogal bakir (kirmizimsi-metalik) ve karsi kayac (bakir icerikli kayac). Her grup icin ortalama boyut, renk yogunlugu ve tahmini bakir icerigini not edin. Yuksek bakir icerikli numuneler daha agir hissedilir — bakirin yogunlugu 8,96 g/cm3'tur.

Siniflandirilmis numuneleri ayri kutularda veya posetlerde saklayin. Malakit ve azurit neme duyarlidir — silika jel paketleri ile birlikte muhafaza edin. Numune koleksiyonunuzu bir katalogtablo halinde kaydedin: numune no, mineral adi, konum, tarih, agirlik. Bu kayitlar gelecekteki bakir eritme veya mineral isleme calismalari icin referans olusturur.