Ubufatanye
UBUHANZI
UBWIZA N'UBUZIMA
UBUKORIKORI
UMUCO N'AMATEKA
IMYIDAGADURO
IBIDUKIKIJE
IBIRIBWA N'IBINYOBWA
UBWUBATSI BUSUBIRA INYUMA
UBUMENYI
SIPORO
IKORANABUHANGA
IBYAMBARWA
Kubaka merkhet — Igikoresho cya Misiri cyo gukurikirana inyenyeri ngo ubone Amajyaruguru nyayo
Isobanujwe
Astro

Yaremwe na

Astro

30. Gicurasi 2026IS
263
0
0
0
0

Kubaka merkhet — Igikoresho cya Misiri cyo gukurikirana inyenyeri ngo ubone Amajyaruguru nyayo

Merkhet (mu Kinyamisiri: mrḫt, bisobanura 'igikoresho cyo kumenya') ni cyo gikoresho cya kera kizwi cyo kwitegereza ikirere, cyakoreshwaga muri Misiri ya kera nibura kuva mu mwaka wa 2500 mbere ya Yesu. Kigizwe n’ibice bibiri byoroshye: bay — umuhini ugororotse ufite agace kameze nka V kamanitsweho umugozi w’uburemere, bigatanga icyerekezo gihagaze neza — na merkhet ubwayo — umuhini ugororotse wo kurebera ufite umwenge muto. Iyo umuhanga mu bumenyi bw’ikirere yahuzaga umwenge wo kurebera n’umugozi w’uburemere n’inyenyeri igenderewe, yashoboraga kumenya neza igihe inyenyeri yambukaga meridiyani (umurongo w’Amajyaruguru-Amajyepfo unyura hejuru y’umutwe). Ubu buryo, bwitwa kwitegereza inzira y’inyenyeri, bwari bufite intego ebyiri z’ingenzi: kubona Amajyaruguru nyayo kugira ngo imfatiro z’insengero na piramide zihuzwe neza bitangaje (Piramide Nini ya Giza ihujwe n’Amajyaruguru nyayo ku kigero kiri munsi y’iminota 3 ya arc), no kumenya isaha nijoro hakurikiranwa igihe 'inyenyeri z’isaha' zihariye (decans) zambukaga meridiyani. Merkhet igaragara ku gisenge cy’imva ya Ramesses VI kandi yakoreshwaga n’abapadiri barinda amasaha bagenzuraga igihe cyemewe cy’imihango y’urusengero ijoro ryose. Iyi blueprint yubaka merkhet na bay bikora mu giti gikomeye n’uburemere bw’umugozi, bishobora kubona Amajyaruguru nyayo no gukurikirana inzira z’inyenyeri nk’uko abahanga bo muri Misiri babigenzaga mu myaka irenga ibihumbi bine ishize.

Utangiye
Amasaha 3-5

Amabwiriza

1

Sobanukirwa ihame rya merkhet

Uburyo bwa merkhet bukoresha umugozi w’uburemere kugira ngo habeho icyerekezo gihagaze neza rwose n’umuhini wo kurebera kugira ngo icyo cyerekezo gihuzwe n’inyenyeri. Iyo inyenyeri igaragara inyura neza inyuma y’umugozi w’uburemere ukweduye, iba yambuka meridiyani y’uwitegereza — umurongo w’ibitekerezo w’Amajyaruguru-Amajyepfo unyura hejuru y’umutwe. Igihe cy’uko kwambuka giterwa n’inyenyeri iyo ari yo n’itariki, bigatuma igikoresho kiba icyerekezo n’isaha icyarimwe. Abahanga bo muri Misiri bakurikiranaga inyenyeri 36 zitwa decans, buri imwe ivuka nyuma y’iminsi icumi, kugira ngo bagabanye ijoro mu masaha.
2

Bumba bay (umuhini w’umugozi w’uburemere)

Bay ni umuhini ugororotse ufite uburebure bwa cm 40-50 n’ubugari bwa cm 2-3, ufite agace kameze nka V gakaswe ku mpera yo hejuru. Muri Misiri ya kera wari akenshi urubavu rw’umukindo rwasatuwe; igiti gikomeye cyose gifite imitsi igororotse kirakora kimwe. Kata umuhini ku burebure, uwuringanize cyangwa uwukuburure ugororoke rwose, maze ukebe agace ka V k’ubujyakuzimu bwa cm 1 n’ubugari bwa cm 1 hagati ku mpera yo hejuru. Umugozi w’uburemere uzamanika kuri aka gace. Umuhini ugomba gukomera bihagije kugira ngo utagonda iyo ufashwe uhagaze.

Ibikoresho by'iyi ntambwe:

Igihimba cy'Igiti GikomeyeIgihimba cy'Igiti Gikomeye1 igice

Ibikoresho bikenewe:

Umucumita w'IntokiUmucumita w'Intoki
Igicukuzi cy'IcyumaIgicukuzi cy'Icyuma
3

Fatisha uburemere n’umugozi

Hambira umugozi muto ufite uburebure bwa cm 50-60 ku buremere bw’umugozi. Injiza indi mpera mu gace ka V k’umuhini wa bay maze uyifatishe kugira ngo uburemere bumanike nta kibufashe munsi y’agace, hari cm 40 hafi z’umugozi hagati y’agace n’uburemere. Umugozi ugomba kuba muto bihagije kugira ngo ube umurongo wo kurebera nyawo — umugozi munini ni mugari cyane ku kwitegereza inyenyeri neza. Iyo bay ifashwe ihagaze, uburemere bugomba kumanika butanyeganyega kandi umugozi ugomba kugabanya agace ka V mo kabiri neza.

Ibikoresho by'iyi ntambwe:

Igipimo cyo kugororokaIgipimo cyo kugororoka1 igice
UmugoziUmugozi1 metero
4

Bumba umuhini wo kurebera wa merkhet

Merkhet ubwayo ni umuhini ugororotse wo kurebera ufite uburebure bwa cm 30-40 n’ubugari bwa cm 2-3, ufite umwenge muto ukaswe ku mpera imwe. Uwo mwenge ni wo urebera — urebera muri wo kugira ngo uhuze n’umugozi w’uburemere n’inyenyeri igenderewe. Kata igiti ku burebure maze ugikuburure kibe gisharaye. Ku mpera imwe, kata umwenge muto uhagaze w’ubugari bwa mm 2 n’ubujyakuzimu bwa cm 1.5. Umwenge ugomba kugira impande zisukuye kandi zibangikanye — umwenge utaringaniye utuma kurebera neza bidashoboka.

Ibikoresho by'iyi ntambwe:

Igihimba cy'Igiti GikomeyeIgihimba cy'Igiti Gikomeye1 igice

Ibikoresho bikenewe:

Umucumita w'IntokiUmucumita w'Intoki
Urupapuro rwo GusyaUrupapuro rwo Gusya
5

Rangiza kandi urinde igiti

Kuburura imihini yombi ukoresheje urupapuro rwo gukuburura rworoshye kugeza ziba zisharaye rwose. Siga agace gato k’amavuta ya linseed kugira ngo urinde igiti ubuhehere kandi ugihe isura nziza. Reka amavuta yume burundu mbere yo kugikoresha. Ubuso bugomba kuba busharaye bihagije kugira ngo umugozi unyerere mu gace ka V nta gufatwa n’imitsi itaringaniye.

Ibikoresho by'iyi ntambwe:

Amavuta y'UbudodoAmavuta y'Ubudodo10 ml

Ibikoresho bikenewe:

Urupapuro rwo GusyaUrupapuro rwo Gusya
6

Shyiraho bay yo kwitegereza

Hitamo ijoro ritagira ibicu, aho ubona neza ikirere cy’Amajyaruguru nta kibikingiriza. Tera umuhini wa bay uhagaze mu butaka cyangwa uwushyire mu gifashi gikomeye ku buso buringaniye. Umuhini ugomba guhagarara neza rwose — reba ko umugozi w’uburemere umanika ubangikanye neza n’umuhini. Umugozi w’uburemere ugomba kumanika utanyeganyega mu kirere gituje. Niba hari umuyaga, kingira umugozi umwuka — n’akayaga gato kazimura umugozi w’uburemere kakangiza kwitegereza.
7

Bona Amajyaruguru nyayo witegereza inyenyeri izenguruka inkingi

Hagarara mu majyepfo ya bay, umuhini wo kurebera wa merkhet ufashwe utambitse ku rugero rw’amaso. Rebera mu mwenge wa merkhet maze uwuhuze n’umugozi w’uburemere. Iyo Polaris (inyenyeri y’inkingi y’Amajyaruguru y’ubu) igaragara neza inyuma y’umugozi w’uburemere urebeye mu mwenge, umurongo uva ku jisho ryawe unyuze ku mugozi werekeza ku nkingi y’ikirere. Shyira ikimenyetso ku butaka — ayo ni Amajyaruguru nyayo. Mu mwaka wa 2500 mbere ya Yesu inyenyeri y’inkingi yari Thuban (Alpha Draconis), hafi dogere 2 uvuye ku nkingi nyayo, bityo Abanyamisiri bakeneraga intambwe yo kunonosora yiyongera.
8

Nonosora icyerekezo ukoresheje aho inyenyeri igera kure iburasirazuba n’iburengerazuba

Kugira ngo ube umunyakuri kurushaho — uko ni ko Abanyamisiri bageze ku guhuza piramide kwabo gutangaje — itegereze inyenyeri izenguruka inkingi igeze aho igera kure cyane iburasirazuba (ahantu kure cyane iburasirazuba bw’inkingi) maze ushyire ikimenyetso cy’icyerekezo ku butaka. Hanyuma utegereze witegereze iyo nyenyeri igeze aho igera kure cyane iburengerazuba maze ushyire ikimenyetso cy’icyo cyerekezo. Amajyaruguru nyayo ari hagati neza y’ibi bimenyetso byombi. Ubu buryo bwo kugabanya mo kabiri bukuraho ikosa riterwa n’uko inyenyeri y’inkingi idahagaze neza ku nkingi y’ikirere, kandi ni ubw’ukuri kugeza ku minota mike ya arc.
9

Koresha merkhet nk’isaha y’inyenyeri

Bay imaze guhuzwa n’Amajyaruguru nyayo, ushobora kumenya isaha witegereza inyenyeri zambuka meridiyani. Abitegereza babiri bakorana: umwe yicara areba bay umugozi w’uburemere uri hagati yabo, undi akicara inyuma akarebera mu mwenge wa merkhet anyuze ku mugozi w’uburemere areba inyenyeri ziri hejuru. Iyo inyenyeri ya decan yihariye yambutse umugozi, isaha y’ijoro ihuye nayo iba igeze. Abanyamisiri bagabanyaga ijoro mu masaha cumi n’abiri kandi bagakurikirana decans zambukaga meridiyani muri buri saha kuri buri gihe cy’iminsi icumi cy’umwaka.
10

Andika ibyo witegereje kandi uhuze igikoresho

Kugira ngo uhuze merkhet yawe, itegereze kandi wandike ibihe inyenyeri nyinshi zimurika zambukiraho mu majoro menshi. Gereranya n’ikarita y’inyenyeri igezweho cyangwa porogaramu ya planetarium kugira ngo wemeze ko meridiyani yawe ihujwe neza. Amasaha y’inyenyeri ya Misiri (imbonerahamwe z’inyenyeri zihengamye zabitswe ku bisenge by’imva i Luxor no mu Kibaya cy’Abami) yerekanaga inyenyeri zambuka kuri buri gihe cy’iminsi icumi, bigatanga gahunda yuzuye y’umwaka y’ikirere cy’ijoro. Ubu urimo gukora ubumenyi bw’ikirere bw’ahantu inyenyeri ziri nk’uko abapadiri b’abahanga mu bumenyi bw’ikirere bo muri Misiri babikoraga mu myaka irenga ibihumbi bine ishize — gahunda ya kera cyane yo kwitegereza inyenyeri mu buryo buteguwe mu mateka y’abantu.

Ibikoresho

4

Ibikoresho bikenewe

3

Iki gishushanyo gikora

CC0 Umurenge rusange

Iyi blueprint yasohowe munsi ya CC0. Ushobora gukoporora, guhindura, gukwirakwiza no gukoresha nta kwemererwa.

Shyigikira Umuremyi ugura ibicuruzwa binyuze muri Blueprint ye Komisiyo y'Umuremyi byashyizweho n'Abacuruzi, cyangwa kora verisiyo nshya y'iyi Blueprint ukayinjiza nk'isano muri Blueprint yawe kugira ngo musangire inyungu.

Ibiganiro

(0)

Injira kugira ngo ujye mu biganiro

Gutegura ibitekerezo...