Tincture y'Ijenipapi — Umukara-Umwijima w'Abaturage Bigenga

Mangire ikinini cy'ijenipapi (Genipa americana) VERDES kandi kidakiriwe. Ikinini kiryakiriwe ni ikinini cy'iryo, ariko gifite genipina nke cyane — ikintu kigira inzira. Ikinini cyigomba kuba kiragira kandi kibe umukara-inkurunziza.

Gupiga ikinini mu kabiri kandi wurumburushe cyangwa wishe kugirango ukurwe ivanga. Koresha ibikubuye — ivanga rifuza cyane aho ariho. Ubwimbwe burashaka kuba ugereranyo nkeya kuri umweru.

Wera ivanga mu rukunzo nzira cyangwa inkwano kugirango ukunyurire ubwoba n'ibinyembu. Ubwimbwe busisitirwe ni bwintintu, ariko ari ivanga ry'ijenipapi.

Kugirango upinte imivugo: wera ivanga mu buryo burerere ku ngenge yikomeye ukoresheje imirenge, ubwenge cyangwa imipeni. Kayapó bakorera ibibala bya geometriya bivuga inzira z'inyamanswa n'imizimo. Ivanga ni ugereranyo nkeya mugihe cyo gusimba.

Genipina mu ivanga igaruka n'aminoacides ya proteyine z'ingenge mu guhagarika kwa sisitemu y'okisijeni. Mu masaha 2-4, icya ryiyongeraho ryiyongeraho umukara. Imvugo yuzuye mu masaha 24-48 — umukara-umwijima wakurikira.

Icya cy'ijenipapi cyarema 1-2 ibyumweru, kandi cyiyongeraho bitangira mu gihe cy'imvugo y'ubwoko. Ntabwo biyandikwa n'amazi cyangwa sabuni — ari ikintu cyane ku ngenge y'imvugo.

Kugirango yapinte indambara: bikunyura neza ku ngeri z'ingeri (ubwiyunge, ubuswa) kubera ko genipina ihunika ku aminoacides. Kugirango yapinte kamburi, twabuhinduye ubwambere n'itanini kugirango uhambe amahoro.

Niba ukoresha kamburi cyangwa linya: gusunika itanini (8% y'ubigiro by'ingeri) mu mazi makuruze, wera ingeri mu gihe cya saaha 1. Nyuma haho mudende n'alumani (12% y'ubigiro). Kugirango yapinte ubwiyunge/ubuswa, iyi nzira ni inyagusahwire.

Wera ingeri yatemwe mu ivanga ry'ijenipapi. Ntakenewe kuyubakira — icya riba mu mahoro. Rimire rimwe muri ibi 2-4 imasaha.

Kuramo ingeri mu ubwenge kandi yiyage kugirango komerwe. Imvugo yiyongeraho mugihe cya komerwa, iyo genipina ibacira ku oksijeni. Gezesha 24-48 imasaha kugirango imvugo yuzuye.

Nyuma y'icya cy'oksijeni cyuzuye, kurora mu buryo bunyina mu mazi akozwe. Icya cy'ubwiyunge/ubuswa ari umukara wakurikira hamwe n'umweru munini. Mu kamburi hamwe n'umudende, imvugo nke z'umukara.

Mu migenzo y'Kayapó, ijenipapi (umwijima) n'uruku (umukara) ni imivugo ibiri y'ingenzi y'ubwipintishire bw'imivugo. Umwijima ugira ubwenge kandi ihunika n'imizimo; uruku, imbaraga y'ubwimvugo kandi ingano y'intambara. Hamwe, bivuga ubwinguti bw'ubwiganze bw'Kayapó.