แกะ — ตาแกะเหล็กกล้า 5-6 ซม. ฝังกระดานคางหมู ด้ามไผ่เรี้ยขวาง เก็บข้าวภาคใต้ทีละรวง

"ให้นำแกะใส่ระหว่างนิ้วกลางกับนิ้วนาง ใช้นิ้วชี้กับนิ้วหัวแม่มือจับรวงข้าวทาบกับคมแกะแล้วตัดทีละรวง" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน วุฒิชัย เพชรสุวรรณ, CC BY 4.0)

ตัดไม้เนื้อแข็งหรือไม้เบา เช่น ไม้ตีนเป็ด ไม้เค เป็นรูปสี่เหลี่ยมคางหมู กว้าง 4 ซม. หนา 0.5 ซม. ด้านหนึ่งยาว 5-6 ซม. สำหรับติดตาแกะ อีกด้านยาว 8-9 ซม. สำหรับติดด้าม

ใช้ตาแกะใบมีดเหล็กกล้ายาว 5-6 ซม. มีหูแหลมสองข้าง ตอกหูฝังติดกับด้านสั้นของกระดานแกะ ระวังคมแกะ

ตัดไม้ไผ่เรี้ยยาวประมาณ 7-8 ซม. เสียบขวางติดกับด้านยาวของกระดานแกะ เป็นด้ามจับ

ภาพวาดแกะและวิธีจับ (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน วุฒิชัย เพชรสุวรรณ, CC BY 4.0)

สอดแกะระหว่างนิ้วกลางกับนิ้วนาง ใช้นิ้วชี้กับนิ้วหัวแม่มือจับรวงข้าวทาบคมแกะแล้วตัดทีละรวง มืออีกข้างกำรวงที่ตัดไว้ เต็มกำแล้ววางไว้ ผูกเป็นเลียงข้าว แล้วเก็บในเรินข้าวหรือลอมข้าว ระวังคมแกะ

ชาวใต้เคารพแม่โพสพ ถือว่าข้าวเป็นของประเสริฐ การเก็บด้วยแกะไม่ให้เมล็ดข้าวตกหล่น แหล่งผลิตแกะที่มีชื่อของสงขลา คือโรงตีเหล็กที่ตำบลบ่อยางและบ้านบ่อสระ ปัจจุบันเลิกกิจการแล้ว เพราะใช้รถเกี่ยวข้าวมากขึ้น ระวังคมแกะ แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "แกะเก็บข้าว" ผู้เขียน วุฒิชัย เพชรสุวรรณ ภาคีคนรักเมืองสงขลาสมาคม (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่บอกวิธีตีตาแกะ ไม่มีรายการสินค้าสำหรับตาแกะเหล็กกล้า จึงระบุไว้ในข้อความ