ย้อมด้วยผลเอลเดอร์เบอร์รี — สีม่วงที่ซีดจางจากแนวรั้วพุ่มไม้

ใช้ผลสด 200-300% ของน้ำหนักเส้นใย (WOF) หรือผลแห้ง 100% สำหรับขนแกะ 100 กรัม ให้เก็บผลสดที่สุกแล้ว 200-300 กรัม หรือใช้ผลเอลเดอร์เบอร์รีแห้ง 100 กรัม ผลต้องสุกเต็มที่ — สีม่วงเข้มเกือบดำ ไม่ใช่สีแดงหรือเขียว ผลดิบมีแอนโทไซยานินน้อยกว่าและให้สีอ่อนกว่า หม่นกว่า รูดผลออกจากก้านโดยลากส้อมผ่านช่อผล และเอาก้านออกให้มากที่สุด: ยกเว้นดอกและผลสุก ทุกส่วนของต้นเอลเดอร์ รวมทั้งลำต้น ใบ และเมล็ด มีไกลโคไซด์ที่ก่อไซยาไนด์และเป็นพิษเมื่อดิบ ห้ามรับประทานสิ่งใดจากน้ำย้อม และใช้หม้อกับอุปกรณ์ที่แยกไว้สำหรับย้อมเท่านั้น น้ำผลไม้ยังเปื้อนมือติดแน่น จึงควรสวมถุงมือ

ใส่ผลลงในหม้อย้อมพร้อมน้ำประมาณ 4 ลิตร ให้ความร้อนถึงราว 80 °C ต่ำกว่าจุดเดือดอ่อน ๆ แล้วคงไว้ 45 นาที ใช้ช้อนคนบดผลเป็นระยะเพื่อให้น้ำออกมามากขึ้น ของเหลวจะกลายเป็นสีม่วงเข้มทึบ — หนึ่งในน้ำย้อมที่น่าตื่นตาที่สุดของการย้อมสีธรรมชาติ อย่าต้มจนเดือดพล่าน — ความร้อนสูงทำลายแอนโทไซยานินและทำให้สีเพี้ยนไปทางน้ำตาลขุ่น

กรองน้ำย้อมผ่านกระชอนตาถี่ลงในหม้อสะอาด บีบกากเพื่อเอาน้ำสีม่วงออกให้หมด น้ำย้อมที่กรองแล้วควรเป็นสีม่วงเข้มสด — เกือบดำเพราะความเข้มข้น ทิ้งหรือนำกากที่ใช้แล้วไปทำปุ๋ยหมัก สีของน้ำย้อมนี้งามจนหลอกตา — ดูเหมือนจะให้สีม่วงที่คงทนได้ และนั่นคือบทเรียนที่เอลเดอร์เบอร์รีสอนพอดี

ปล่อยให้น้ำย้อมที่กรองแล้วเย็นลงถึงอุณหภูมิห้อง ชุบขนแกะที่ผ่านการมอร์แดนต์ด้วยสารส้มให้เปียกก่อน บีบน้ำส่วนเกินออก แล้วจุ่มลงในน้ำย้อม ค่อย ๆ เพิ่มความร้อนถึง 80 °C และคงไว้ 45 นาที พลิกทุก 10 นาที ขนแกะจะดูดสีม่วงอย่างรวดเร็ว ไจขนแกะจะออกมาเป็นสีม่วงเข้มเข้มข้นที่ดูงดงามขณะยังเปียก

ปล่อยขนแกะให้เย็นในน้ำย้อมข้ามคืน แล้วยกออกมาล้างในน้ำอุ่น น้ำล้างจะไหลออกเป็นสีม่วง — สีหลุดออกมากกว่าสีย้อมที่ใช้มอร์แดนต์และติดแน่นดีอย่างแมดเดอร์หรือโคชินีล และนี่คือสัญญาณแรกของความซีดจางของเอลเดอร์เบอร์รี ขนแกะที่แห้งแล้วจะเป็นสีม่วงลาเวนเดอร์อ่อน ๆ อ่อนกว่าที่คาดจากน้ำย้อมที่เข้มขนาดนั้น ผึ่งให้แห้งในที่ร่ม

ตัดไจที่แห้งแล้วออกเป็นสองส่วน เก็บส่วนหนึ่งไว้ในลิ้นชักมืด ติดอีกส่วนไว้ที่หน้าต่างที่แดดส่องมากที่สุดของคุณ เปรียบเทียบตัวอย่างทั้งสองเคียงกันเมื่อครบสองสัปดาห์ และอีกครั้งเมื่อครบหนึ่งเดือน ตัวอย่างที่หน้าต่างจะซีดลง จากม่วงไปทางเทาหรือน้ำตาล และความต่างจะมากขึ้นยิ่งแขวนไว้นาน นี่คือบทเรียนหลัก: แอนโทไซยานินของเอลเดอร์เบอร์รีไวต่อ pH ไวต่อแสง และยึดติดอย่างอ่อน ไม่มีมอร์แดนต์ใดทำให้มันทนแสงได้ — ตัวโมเลกุลรงควัตถุเองไม่เสถียร การเข้าใจหลักการนี้ช่วยให้ช่างย้อมไม่สิ้นเปลืองเส้นใยราคาแพงไปกับสีย้อมที่ซีดจางอื่น ๆ (แบล็กเบอร์รีสด กะหล่ำปลีม่วง บีทรูท) ซึ่งให้สีสดแต่ไม่คงทน