แห — ตาข่ายกลมถักด้วยชุน ยาว 6-12 ศอก ลูกแหโซ่เหล็ก จอมแหดึงหุบ หว่านคลุมปลา

"แหทำจากเส้นเชือกถักด้วยชุน ซึ่งเป็นไม้ไผ่เหลาแบนปลายแหลมมีเดือยอยู่ตรงกลางใช้สำหรับพันเชือก" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย, CC BY 4.0)

เหลาไม้ไผ่แบนปลายแหลม มีเดือยตรงกลางเป็นชุน พันเชือกไว้ ถักจอมแหเป็นห่วงที่ปลายบนสุด กึ่งกลางปากแห ใช้ดึงลากให้แหหุบ

ถักตาข่ายเป็นรัศมีให้กว้างกลมออกไปเรื่อย ๆ ช่องตากว้างครึ่งนิ้วถึง 2 นิ้ว ยาว 6-12 ศอก ตามแหล่งน้ำและปลาที่จะจับ

ตัดเหล็กเส้นเล็กเป็นท่อนสั้น ทำเป็นวงแหวน คล้องต่อกันเป็นเส้นยาวคล้ายโซ่ ผูกรอบปากแห วัดลูกแหประมาณ 1 คืบ ผูกเชือกที่ลูกแหแล้วผูกต่อขึ้นบนตาข่าย คล้ายถุงกรองรอบปากแห ลูกแหถ่วงให้ตาข่ายจมน้ำ

ภาพการถักแหและหว่านแหจริง (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย, CC BY 4.0)

มือแรกดึงจอมแหขึ้น พับแหยาวประมาณ 1 ศอก 3-4 พับ พาดริมตาข่ายคลุมข้อศอก มืออีกข้างแบ่งจับลูกแหและชายตาข่ายข้างละครึ่ง มือแรกกำแหไว้ข้างเอว เมื่อเห็นปลาบ้วนขึ้นหายใจ เอี้ยวตัวหว่านแหไปที่เป้า ลูกแหกระจายออกเป็นวงกว้างคลุมหน้าน้ำ แล้วถ่วงตาข่ายลงถึงพื้น แหใหญ่มีเชือกผูกจอมแห ปล่อยไว้สักครู่แล้วค่อย ๆ ดึงขึ้น ปากแหจะหุบรวบปลาไว้

ชายหนุ่มอีสานต้องถักแหและหว่านแหเป็นก่อนแต่งงาน หว่านคนเดียวหรือเป็นกลุ่ม ล้อมวงหว่านทีละคนกันปลาหนี บางครั้งใช้อวนล้อมก่อน เรียกว่าหว่านล้อม แหขนาด 6-8 ศอกเรียกแหขยัน ถือคติ "ไม่ได้ต้มก็ได้ป่น" หว่านในน้ำลึกหรือบนเรือต้องแข็งแรงและชำนาญ แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "แห" ผู้เขียน ทำนุ วรธงไชย พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านหนองบัวโคก บุรีรัมย์ (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ให้วิธีเพิ่มตาขณะถักเป็นรัศมี หรือชนิดเชือก ไม่มีรายการสินค้าสำหรับเหล็กเส้นลูกแห จึงระบุไว้ในข้อความ