หมอนหวาย — ตอกผิวหวายสานรอบแกนไม้สองแท่ง 30×15×8-10 ซม. เบา โปร่ง ลมผ่าน

"หมอนหวายที่จำหน่ายกันทั่วไป สานจากเส้นตอกเปลือกหวายหรือผิวหวาย มีขนาดยาว 30 ซม. กว้าง 15 ซม. สูง 8-10 ซม. มีทั้งแบบสานทึบและสานโปร่ง ภายในจะมีแกนไม้สองแท่งขึงไว้เพื่อให้หมอนอยู่ทรง" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ธันวดี สุขประเสริฐ, CC BY 4.0)

ใช้หวายขนาดเล็ก เส้นผ่าศูนย์กลางไม่เกิน 1.5 ซม. เช่น หวายหอม หวายตะค้าทอง ผ่าและตัดด้วยมีดอีโต้ แล้วจักตอกเป็นเส้นเล็กจากเปลือกหรือผิวหวายด้วยมีดตอก

เตรียมแกนไม้สองแท่ง ขึงไว้ภายในหมอนเพื่อให้หมอนอยู่ทรง

สานให้ได้ยาว 30 ซม. กว้าง 15 ซม. สูง 8-10 ซม. แบบทึบสานลายขัดหรือลายสอง แบบโปร่งสานลายทแยง ใช้เหล็กหมาดไชรูเพื่อร้อยหวายผูกโครงสร้างและผูกขอบ ใช้คีมไม้หนีบปากงานขณะสาน

ภาพหมอนหวายแบบสานโปร่งจริง (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน ธันวดี สุขประเสริฐ, CC BY 4.0)

ใช้หนุนศีรษะ หมอนโปร่งลมผ่านได้ เย็นสบาย ทำความสะอาดโดยล้างน้ำแล้วนำไปตากให้แห้ง

หวายเป็นไม้เลื้อยตระกูลปาล์ม เนื้ออ่อนกว่าไม้แต่เหนียว ดัดโค้งได้และคงรูป ชาวบ้านสานภาชนะไปจนถึงเครื่องเรือน หวายใหญ่ 2-5 ซม. ทำโต๊ะ เก้าอี้ เปล หวายเล็กจักตอกทำตะกร้า ลูกตะกร้อ ขันโตก หมอน ระวังมีดและเหล็กหมาดปลายแหลม แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "หมอนหวาย" ผู้เขียน ธันวดี สุขประเสริฐ (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ให้ลำดับการสาน ขนาดหรือตำแหน่งของแกนไม้ ไม่มีรายการสินค้าสำหรับหวาย จึงระบุไว้ในข้อความ