การติดตั้งและการจัดแนว: การแกว่งวัด (Runout), การเยื้องแนว (Misalignment) และรูปแบบการสัมผัส (Contact Pattern)

**ช่องเจาะและเพลา** เฟืองที่ติดตั้งบนการพอดีแบบมีระยะคลีแรนซ์จะหมุนเยื้องศูนย์ตามระยะคลีแรนซ์นั้นทุกครั้ง ควรใช้การพอดีแบบทรานซิชันหรือการพอดีแบบอินเตอร์เฟอเรนซ์เล็กน้อย เช่น H7/k6 หรือ H7/m6 สำหรับงานทั่วไป และกำหนดตำแหน่งแรงบิดด้วยลิ่ม ไม่ใช่ด้วยการพอดี **ลิ่มไม่ได้ทำหน้าที่จัดศูนย์** หน้าที่ของลิ่มคือส่งถ่ายแรงบิด การจัดศูนย์เป็นหน้าที่ของการพอดี หากร่องลิ่มกลึงลึกเกินไป หรือลิ่มกดถึงก้นร่องของเฟือง จะทำให้เฟืองยกตัวขึ้นจากตำแหน่งที่วางอยู่ และทำให้เฟืองเยื้องออกมากกว่าความคลาดเคลื่อนจากการผลิตใดๆ ให้ตรวจสอบว่าด้านบนของลิ่มมีที่ว่างเพียงพอ **ใช้การอัดด้วยแม่แรง ไม่ใช่การตอกด้วยค้อน** เฟืองที่ถูกตอกเข้าไปด้วยค้อนจะติดตั้งเอียง และแรงกระแทกจะถ่ายไปยังลูกปืน ให้อัดด้วยเครื่องอัด หรือให้ความร้อนแก่เฟืองที่อุณหภูมิสูงกว่าเพลา 80–100 °C แล้วสวมเข้าไป **จัดให้ได้ฉากกับบ่า** เฟืองที่ชนกับบ่าจะได้ฉากเพียงเท่าที่บ่านั้นได้ฉาก หากบ่ามีรัศมีมุมที่เหลืออยู่และเฟืองไม่มีร่องรองรับ เฟืองจะถูกดันให้ลอยออกและเอียง **จากนั้นวัดบนเพลาที่ประกอบแล้ว ระหว่างศูนย์ (between centres)** ใช้นาฬิกาวัดการขยับ (dial indicator) วางที่ผิวข้างของฟันเฟือง โดยใช้พินหรือลูกบอลวางในช่องระหว่างฟัน หมุนหนึ่งรอบเต็มแล้วอ่านค่าการแกว่งรวมที่แสดงบนหน้าปัด นอกจากนี้ให้วัดที่คอเพลา (shaft journals) ด้วยเพื่อแยกว่าเพลาโก่งหรือเฟืองเยื้องศูนย์ ทั้งสองกรณีให้ค่าเดียวกันที่ฟัน แต่ต้องแก้ไขต่างกัน **จดค่าไว้ทั้งก่อนและหลัง** ทุกครั้งที่มีการรบกวนชิ้นส่วน ค่าการแกว่งที่เปลี่ยนไปเป็นหลักฐานที่มีประโยชน์ที่สุด

ทาสีน้ำเงินของวิศวกรบางๆ เพียงห้านาทีก็บอกอะไรได้มากกว่าการวัดนานกว่าหนึ่งชั่วโมง เพราะมันแสดงให้เห็นชุดประกอบภายใต้ความคลาดเคลื่อนของตัวมันเอง แทนที่จะแสดงชิ้นส่วนแยกกัน **วิธีการ.** เช็ดฟันให้สะอาด ทาฟิล์มสีน้ำเงินบางและสม่ำเสมอลงบนฟันสามหรือสี่ซี่ของเฟืองขับ — บางพอที่จะมองเห็นเนื้อโลหะผ่านชั้นสีได้ หมุนคู่เฟืองไปสองสามรอบต้านเบรกเบาๆ เพื่อให้ผิวด้านข้างของฟันรับแรง อ่านรอยที่ถ่ายทอดไปยังเฟืองขับ **รูปแบบที่ดี** อยู่ตรงกลางผิวด้านข้างของฟัน ครอบคลุมประมาณ 70–80% ของความกว้างหน้าฟัน และหยุดห่างจากปลายทั้งสองด้าน — ปลายฟันจะถูกลดรูปโดยตั้งใจในเฟืองที่ดี เพื่อไม่ให้มุมรับแรง **การสัมผัสเพียงด้านเดียว** คือการเยื้องศูนย์ ด้านไหนบอกทิศทาง หากสลับด้านเมื่อกลับทิศทางแรง แสดงว่าเพลากำลังโค้งงอ ไม่ใช่รูเพลาที่ผิดตำแหน่ง **การสัมผัสทั้งสองปลายและไม่มีตรงกลาง** คือเฟืองโค้งงอ หรือเพลาที่แอ่นตัวระหว่างตลับลูกปืนสองตัวที่วางห่างกันมาก **การสัมผัสสูงบนฟัน ที่ปลายยอด** หมายความว่าระยะห่างระหว่างศูนย์กลางมากเกินไป หรือปลายฟันต้องได้รับการลดรูป **การสัมผัสต่ำ ที่โคนฟัน** หมายความว่าระยะห่างระหว่างศูนย์กลางใกล้กันเกินไป — และการสัมผัสที่โคนฟันเป็นอันตรายที่สุด เพราะเป็นจุดที่ความเค้นดัดสูงที่สุด **รูปแบบที่เคลื่อนที่ไปรอบเฟือง** จากฟันซี่หนึ่งไปอีกซี่ เป็นผลจากการแกว่งวงรอบ (runout) หรือความคลาดเคลื่อนของพิทช์ ไม่ใช่การจัดแนว **สำหรับเฟืองดอกจอก รูปแบบคือการปรับตั้งเอง** เลื่อนเฟืองขับเข้าออกบนแหวนรองปรับระยะจนรอยอยู่กึ่งกลางและเอียงไปทางปลายฟันเล็กน้อย แล้วบันทึกจำนวนแหวนรองที่ใช้ ระยะติดตั้งนั้นคือค่าที่ต้องตั้ง

**ความคลาดเคลื่อนของแนวในตัวเรือนที่สามารถกลึงได้** เจาะรูลูกปืนทั้งสองตำแหน่งในการจัดตั้งเพียงครั้งเดียว หรือเจาะจากด้านเดียวกันโดยไม่เคลื่อนย้ายชิ้นงาน การเจาะสองรูแยกกันจะขนานกันได้เพียงโดยบังเอิญเท่านั้น **ความคลาดเคลื่อนของแนวที่ไม่สามารถกลึงออกได้** ใส่แผ่นรอง(shim) ที่ตัวเรือนลูกปืน หรือติดตั้งบูชเยื้องศูนย์ (eccentric bush) ในตำแหน่งหนึ่งแล้วหมุนปรับให้ได้ค่าที่ต้องการ วิธีนี้เป็นมาตรฐานสำหรับชุดเฟืองเปิดขนาดใหญ่ **การโก่งตัวของเพลา** เลื่อนลูกปืนให้เข้าใกล้เฟืองมากขึ้น เพิ่มเส้นผ่านศูนย์กลางของเพลา หรือวางเฟืองให้อยู่กึ่งกลางระหว่างลูกปืนแทนที่จะยื่นออกมาด้านข้าง การโก่งตัวแปรผันตามกำลังสามของระยะช่วงและกำลังสี่ของเส้นผ่านศูนย์กลาง ดังนั้นการเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อยในค่าใดค่าหนึ่งจะส่งผลต่อการโก่งตัวอย่างมาก **การแก้ไขเกลียวโดยเจตนา** ในเฟืองขนาดใหญ่ จะเจียรเส้นเกลียว (lead) ด้วยความบิดที่ออกแบบไว้ล่วงหน้าเพื่อหักล้างการโก่งตัวที่ทราบค่าไว้ที่แรงออกแบบ ซึ่งจะถูกต้องเพียงที่แรงเดียวเท่านั้น และนี่คือข้อประนีประนอม **การทำให้โก่ง (Crowning)** การลดผิวด้านข้างของฟันลงเล็กน้อยไปทางปลายแต่ละด้าน เพื่อให้การสัมผัสอยู่ตรงกลางไม่ว่าจะมีความคลาดเคลื่อนของแนวเพียงใด วิธีนี้ลดพื้นที่สัมผัสและจึงลดความสามารถในการรับแรง แต่ทำให้เฟืองทนต่อข้อผิดพลาดข้างต้นได้ ซึ่งเป็นเหตุผลที่เป็นมาตรฐานสำหรับเฟืองที่จะถูกติดตั้งโดยผู้อื่น **ปล่อยให้เดินเครื่องเพื่อปรับผิว (run-in)** รูปแบบการสัมผัสที่อยู่ในระดับปานกลางจะดีขึ้นในช่วงชั่วโมงแรกภายใต้โหลดเบา เมื่อจุดสูงถูกขัดเรียบลง รูปแบบที่ไม่ดีจะไม่ดีขึ้น แต่จะเกิดหลุมเป็นจุด (pitting) ความแตกต่างอยู่ที่ว่าแรงสูงสุดอยู่เหนือหรือต่ำกว่าขีดจำกัดความล้าของการสัมผัสหรือไม่ และการเดินเครื่องคู่เฟืองที่จัดแนวไม่ดีเพียงทำให้เสียหายเร็วขึ้น