ไน (จุงเพียน) — กงหมุนช้า เหล็กไนหมุนเร็ว ปั่นฝ้ายเป็นเส้นด้าย

"สายพานที่ทำด้วยเชือกจะคล้องระหว่างกงกับเหล็กใน เมื่อหมุนกง เหล็กไนจะหมุนตาม แต่จะหมุนเร็วกว่ากง เพราะขนาดของกงและเหล็กในต่างกัน" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ, CC BY 4.0)

เหลาไม้เนื้อแข็งหรือไม้ไผ่เป็นซีก กว้างประมาณสองนิ้ว ปลายเรียวทั้งสองข้าง ความยาวตามขนาดที่ต้องการ วางไขว้กันเป็นกากบาท หรือไขว้กัน 4-6 อัน เจาะรูตรงกึ่งกลางสำหรับใส่แกน โยงปลายไม้ทั้งหมดให้เป็นวงกลม แล้วขึงเชือกไขว้ระหว่างความกว้างของกงให้สายพานพาด

ตั้งไม้เนื้อแข็งเป็นขาตั้งกงบนฐานไม้ที่วางแนวนอน สอดแกนกงผ่านขาตั้ง ติดไม้อีกแผ่นกับฐาน ขนานกับกง เป็นฐานของเหล็กไน

สอดเหล็กไนในห่วงเหล็กเล็ก ๆ ที่คล้องกับแผ่นไม้ ตัดแผ่นกระดาษกลมสวมโคนเหล็กไน กันไม่ให้ด้ายเข้าไปพันห่วง คล้องสายพานเชือกระหว่างกงกับเหล็กไน

ภาพจุงเพียนจริงจากศูนย์ฟื้นฟูวัฒนธรรมไตดำโบราณ (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ, CC BY 4.0)

คลึงฝ้ายหรือไหมต่อเข้ากับเหล็กไน ใช้มือขวาหมุนกง มือซ้ายดึงและผ่อนไปตามการตีเกลียวของเหล็กไน เส้นด้ายจะพันรอบเหล็กไน เมื่อได้ขนาดตามต้องการ จึงสาวเข้าระวิงและจับเป็นไจ ผู้ปั่นต้องมีความชำนาญจึงจะปั่นให้เส้นเสมอกันและไม่ขาด

ชื่อพื้นเมือง จุงเพียน (ไทดำ) ข้อมูลจากศูนย์ฟื้นฟูวัฒนธรรมไตดำโบราณ จ.สุพรรณบุรี แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "จุงเพียน" ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ระบุขนาดกงและเหล็กไน ขนาดในแบบจำลองเป็นตัวอย่าง เราใช้เชือกปอแทนหวายในการโยงปลายซี่