ไต้ — เปลือกเสม็ดคลุกน้ำมันยาง ห่อกาบหมาก มัดเชือกเป็นเปลาะ ให้แสงสว่าง

"นำเปลือกเสม็ดคลุกกับน้ำมันยาง ทิ้งไว้หนึ่งคืน เพื่อให้น้ำมันซึมเข้าเนื้อ แล้วจึงห่อด้วยกาบหมากตากแห้งหรือใบเตย (หนาม) หรือเตยนาลิดหนามออก นำไปลนไฟแล้วตัดตามขนาดที่ต้องการ มัดด้วยเชือกเป็นเปลาะ ๆ" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน จุฑามาศ ลิ้มรัตนพันธ์, CC BY 4.0)

ใช้เปลือกเสม็ดขาวดีกว่าเสม็ดแดงเพราะหลุดร่อนง่ายกว่า ตากเปลือกให้แห้ง น้ำมันยางได้จากการเจาะต้นยางนาเป็นโพรงด้วยขวานแล้วใช้ไฟสุม รุ่งเช้าน้ำยางจะไหลออกมา นำเปลือกเสม็ดคลุกกับน้ำมันยาง ทิ้งไว้หนึ่งคืนให้น้ำมันซึมเข้าเนื้อ

ห่อเชื้อไต้ด้วยกาบหมากตากแห้ง ใบเตย หรือเตยนาที่ลิดหนามออก นำไปลนไฟ แล้วตัดตามขนาดที่ต้องการ ไต้ติดไฟง่าย จุดให้ห่างจากหลังคาและของไวไฟ ระวังขี้เถ้าแดงที่ปลายไต้

มัดด้วยเชือกเป็นเปลาะ ๆ ตลอดแท่ง ด้านท้ายทำเป็นด้ามสำหรับถือ

ภาพไต้จริงและภาพวาดไต้ (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน จุฑามาศ ลิ้มรัตนพันธ์, CC BY 4.0)

จุดไฟที่ปลายไต้ เมื่อจุดไปสักพัก ขี้เถ้าแดง ๆ ที่ติดปลายไต้จะบดบังเปลวไฟ ใช้ไม้เขี่ยออกให้ไต้ส่องสว่างอีกครั้ง ใช้ไต้ขนาดใหญ่เวลาเดินทางเพราะจุดได้นาน ไต้ยังใช้เป็นเชื้อก่อไฟ ไต้ติดไฟง่าย จุดให้ห่างจากหลังคาและของไวไฟ ระวังขี้เถ้าแดงที่ปลายไต้

ในอดีตคนทั่วไปทำไต้ใช้เอง เพื่อให้แสงสว่างยามค่ำคืน อ่านหนังสือ ออกหากบหาปลา ที่บ้านละไม เกาะสมุย ใช้ขุยมะพร้าวคลุกน้ำมันยางห่อกาบหมาก ไต้ยังใช้จุดฟืนในงานเผาศพ และใส่ในหฺมฺรับงานบุญเดือนสิบของคนใต้ เมื่อมีไฟฟ้า การใช้ไต้จึงแทบไม่มีให้เห็น ไต้ติดไฟง่าย จุดให้ห่างจากหลังคาและของไวไฟ ระวังขี้เถ้าแดงที่ปลายไต้ แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "ไต้" ผู้เขียน จุฑามาศ ลิ้มรัตนพันธ์ ภาคใต้ (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ให้ขนาดหรือสัดส่วน ไม่มีรายการสินค้าสำหรับเปลือกเสม็ด น้ำมันยาง และกาบหมาก จึงระบุไว้ในข้อความ