Kıskaç Fırınında Kil Tuğla Pişirme — Uygarlığın Yapı Taşı

İyi tuğla kili, çoğu nehir vadisinde ve taşkın ovasında üst toprak tabakasının 30-60 cm altında bulunur. Bir test çukuru kazın ve bir numune alın. Uygunluğu test etmek için tenis topu büyüklüğünde nemli bir kil topu yapın ve bunu bel hizasından sert bir yüzeye bırakın. Çatlamadan yassılaşırsa kil çok plastiktir (kil içeriği çok fazla); parçalanırsa çok kumludur. İdeal tuğla kili, küçük yüzey çatlaklarıyla deforme olur — kil parçacıkları ile kumun doğal bir dengesini içerir.

İkinci bir test: kalem kalınlığında bir kil rulosu yapın ve parmağınızın etrafına sarın. Çatlamadan sarılırsa, kil tuğla yapımı için iyi plastisiteye sahiptir. 100-200 tuğlalık küçük bir parti için yaklaşık 200-300 kg kil toplayın. Taşları, kökleri ve organik atıkları elle çıkarın.

Saf kil kuruma ve pişme sırasında %8-12 oranında büzülür ve çatlaklara neden olur. Kuma (karıştırma/temperleme) eklemek büzülmeyi %4-6'ya düşürür ve çatlamayı önler. Kili temiz, keskin kumla hacimce yaklaşık %70 kil ve %30 kum oranında karıştırın. Kesin oran, kilinizin doğal kum içeriğine bağlıdır — önce küçük bir parti ile deneyin.

Suyu yavaş yavaş ekleyin ve karışımı ayaklarla yoğurarak (sığ bir çukurda kilin üzerinde yürüyerek) veya elle yoğurarak, her yer pürüzsüz olana, kuru cep veya hava kabarcığı kalmayana kadar karıştırın. Kıvam, tuğla kalıbında şeklini çökmeden koruyacak kadar sert, ama bastırıldığında kalıbın her köşesini dolduracak kadar ıslak olmalıdır. Karıştırılmış kili bir gece dinlendirin — bu karıştırma/dinlenme süresi suyun kütle içinde eşit dağılmasını sağlar.

Bir tuğla kalıbı, üstü açık dikdörtgen bir kutudur — esasen alttan açık bir çerçevedir. Geleneksel Mezopotamya tuğlaları yaklaşık 30 × 15 × 7 cm boyutundaydı; Roma tuğlaları ise 30 × 15 × 4 cm ile daha yassıydı. Köşelerinden birleştirilmiş pürüzsüz sert ağaç tahtalardan bir kalıp yapın. İç yüzeyler pürüzsüz olmalıdır — herhangi bir pürüz, kilin temiz bir şekilde ayrılmasını engeller.

Verimlilik için aynı anda 2-4 tuğla şekillendiren çoklu bir kalıp yapın. Kalıbın alt kısmı olmamalıdır — düz bir yüzeye (bir tahta veya sıkıştırılmış sert zemin) oturur ve tuğla şekillendikten sonra kaldırılır. Yapışmayı önlemek için her kullanımdan önce kalıbın iç kısmını ıslatın veya kumlayın.

Islatılmış kalıbı düz, zımparalanmış bir yüzeye yerleştirin. Kalıp boşluğundan biraz daha büyük bir parça hazırlanmış kil alın ve güçlü bir şekilde kalıbın içine fırlatın — çarpma kili her köşeye iter ve hava ceplerini dışarı çıkarır. Kili yumruklarınızla sıkıca bastırın, ardından düz kenarlı bir çubuk veya tel kullanarak fazlalığı kalıbın üst kısmıyla aynı seviyeye kazıyın.

Şekillenmiş tuğlayı serbest bırakmak için kalıbı doğrudan yukarı kaldırın. Tuğla çökmeden veya çatlamadan şeklini korumalıdır. Çökerse kil çok ıslaktır; kenarlar çatlarsa kil çok kuraktır. Her şekillenmiş tuğlayı hava dolaşımı için 5-10 cm aralıklarla düz bir kurutma alanına yerleştirin. Deneyimli bir tuğla yapımcısı günde 300-500 tuğla kalıplayabilir.

Yeşil tuğlalar pişirmeden önce yavaşça ve tamamen kurumalıdır — kalan herhangi bir nem pişirme sırasında tuğla içinde buhara dönüşecek ve tuğlanın patlamasına neden olacaktır. Tuğlaları, havaya bağlı olarak 7-14 gün boyunca doğrudan güneş ve yağmurdan korunan gölgeli bir alanda kurutun. 2-3 gün sonra, alt yüzeyi açığa çıkarmak için her tuğlayı yan çevirin.

Tamamen kuru bir tuğla, ıslak olandan belirgin şekilde daha hafiftir, rengi düzgündür (koyu ıslak lekeler yoktur) ve yumuşak bir ses yerine donuk bir vuruş sesi çıkarır. Bir tuğlayı kırarak test edin: iç kısım dış kısımla aynı renkte olmalı, daha koyu bir çekirdek bulunmamalıdır. Nemli çekirdeği olan tuğlaları pişirmeye çalışmak, geleneksel tuğla yapımında parti kaybının en yaygın nedenidir.

Kelepçe fırını, tuğlaların kendisini fırın yapısı olarak kullanır. Düz, iyi drene edilmiş bir alanda, sert pişirilmiş tuğlalar veya düz taşlardan bir temel örün. Zemin seviyesinde ateş kanalları (tüneller) oluşturun — istifin uzunluğu boyunca uzanan, genişlik boyunca her 50 cm'de bir aralıklı, 15-20 cm genişliğinde boşluklar bırakın. Bu kanallara yakıt yüklenir ve yakılır.

Yaş tuğlaları, ısı dolaşımı için tuğlalar arasında 1-2 cm boşluklar bırakarak, balık sırtı veya yan yüzey örgü deseninde ateş kanallarının üzerine istifleyin. İstifi 1-1,5 metre yüksekliğinde inşa edin. Stabilite için yan yüzeyleri hafifçe içe doğru daraltın. En dış tuğla katmanı yalıtım görevi görür — bunlar daha az düzgün yanar ancak iç tuğlaları ısı kaybına karşı korur. Dış yüzeyi, draft için üstte hava delikleri bırakarak 5 cm kalınlığında ıslak kil sıva ile kapatın.

Tüm zemin seviyesindeki kanallarda aynı anda kuru odun ve kömür kullanarak ateş yakın. İlk 12 saat boyunca düşük, dumanlı bir ateş tutun — bu, tuğlalardaki son nem izlerini termal şoka neden olmadan dışarı atar. Ardından sonraki 12 saat boyunca yakıtı kademeli olarak artırın, ta ki ateş kanalları yoğun şekilde yanana kadar.

24-48 saat boyunca maksimum sıcaklığı koruyun (yığının üstündeki hava deliklerinden görünen kırmızımsı-turuncu parlaklık). Hedef sıcaklık 900-1100°C'dir — bu aralıkta kil mineralleri, tuğlayı kalıcı olarak sert hale getiren geri dönüşsüz kimyasal değişimlere (sinterleşme ve camlaşma) uğrar. Kanal açıklıklarından sürekli yakıt besleyin. Yığının üstü donuk kırmızı parladığında ve hava deliklerinden çıkan duman siyahtan berrak renge döndüğünde, ateşleme tamamlanmıştır.

Ateş kanallarını ve tüm hava deliklerini kil sıva ile kapatın ve harmanın 3-5 gün soğumasını bekleyin. Sıcakken sökmeyin; hızlı soğuma, bitmiş tuğlalarda termal şok çatlaklarına neden olur. Dış kil sıva dokunulduğunda soğuk hissettirdiğinde, tuğlaları dışarıdan içeriye doğru dikkatlice çıkarmaya başlayın.

Tuğlaları üç sınıfa ayırın: 1. Sınıf (iç tuğlalar, tamamen pişmiş, vurulduğunda net tınlayan, tek tip kırmızı-kahverengi renkte) yük taşıyan duvarlar için uygun yapısal kalitede tuğlalardır. 2. Sınıf (kısmen pişmiş, daha açık renkli, biraz daha yumuşak) iç bölme duvarları ve taşıyıcı olmayan duvarlar için kullanılabilir. 3. Sınıf (yetersiz pişmiş dış tuğlalar, hâlâ biraz yumuşak) ezilerek öğütülebilir ve bir sonraki parti için şamot olarak geri dönüştürülebilir. İyi pişirilmiş bir harman genellikle %60-70 oranında 1. Sınıf tuğla üretir.