Yak Kılı Seçimi ve İşlenmesi — Bhutan'ın Yak Kılı Endüstrisi

Yak (Bos grunniens), yüksek platoda (3000-5500 metre) yaşayan dağ hayvanıdır. Yakın üç türlü kılı vardır: dış tarafın kalın kılı (koruma kılı, çapı 20-120 mikron), ortadaki kıl ve iç tarafın ince kılı (alt kıl, çapı 16-20 mikron). İç tarafın ince kılı kaşmir (14-19 mikron) ile benzer ve daha ince bir yapıya sahiptir. Yak ince kılı koyun kılından daha sıcak tutup, yıkandığında küçülmez. Bir yaktan yılda 100-500 gram kıl elde edilir.

Yak kışın sonu ilkbahar başında (ilkbahar ayı 3'ten 5'e) doğal olarak kürk döker. Hava sıcaklığı ılınmaya başladıkça, yoğun kürk ince deriden çıkar. Bu yak kürk seçme için en uygun zamandır. Çok erken olursa yak ısı kaybeder ve kürk dökmez. Çok geç olursa kürk kendiliğinden dökülür. Bhutan'da ilkbahar ayı 4'ün başından 5'in sonuna kadar olan dönem en uygun zamandır.

Yak kılı seçimi için geniş dişli bir tarak gereklidir. Tarak dişleri yuvarlatılmış uçlara sahip olmalıdır — keskin dişler yağın derisine zarar verir. Tarak dişleri 3-5 milimetre aralıklı ise, ince kıllar iyi bir şekilde seçilebilir. Özellikle, bir toplama çantası (toplama çantası) da gereklidir. Her bir renkte (beyaz, siyah, kahverengi, gri) toplama çantaları sırasıyla gereklidir.

Yak tutma/kontrol etme gereklidir. Sağım sırasında sakin ve dengeli bir yağı tutarsanız, hem yak hem de kişi için rahat olur. Yağın burun halkasının etrafına bir halat bağlayın ve ahşap bir direğe sabitleyin. Halatı gevşek bırakmayın — yak endişelenirse, sütün kalitesi düşer. İki kişi gereklidir — biri yağı tutmak için, biri sağmak için. Yak çobanları (çoban insanları) yağla konuşarak onu çok sıkı bir şekilde tutabilirler.

Keçinin saçının doktusuyla birlikte kesme (doktunun yönünde) — doktunun tersine giderseniz, keçi ağrı hissedecektir. Bıçağı keçinin derisine yakın yerleştirin ve dışarı doğru itin. Kesilen saçın üzerine ince tarağı yerleştirin. Kaba koruma saçları keçiden çıkacaktır. Keçinin bir tarafından (yan) başlayın — bu taraf en çok saça sahiptir. Tüm saçı toplamak için kesme sırasında bir alanın üzerinden 3-5 kez geçin.

İlkbahar mevsiminde fiber toplanırken, yağın vücudunda doğal olarak dökülen fiber de toplanır. Yağın dinlenme alanlarında (dinlenme alanı) ve ovma direkleri (ovma direkleri) bolca doğal olarak dökülen fiber bulunur. Bunlar toplandığında, tam fiber verimi elde edilir. Ağaçlar ve ormanlar üzerinde kalan fiber de toplanır. Yak çobanları (çobanlar) kurulan yönergelere göre düzenli ve sürekli olarak doğal olarak dökülen fiberi toplarlar.

Seçilen kürkte, hem kaba kıl (koruma kılı) hem de ince alt kıl (tüy) bulunmaktadır. El çekme işlemi: kaba kıl (çapı 20+ mikron) düz, parlak ve uzun (5-25 santimetre). İnce alt kıl (16-20 mikron) yumuşak, yoğun ve kısa (3-5 santimetre). Kaba kılları el ile çıkarın ve ince alt kılı bırakın. Bu biraz zaman alır ancak alt kıl dokusunu düzgün şekilde hazırlar.

Yak yünü kahverengi, siyah, gri ve beyaz renklerde bulunur. Beyaz çok nadirdir ve en yüksek fiyatı komuta eder — boyaması daha kolaydır, bu nedenle renkler türe göre ayrı tutulur. Karışık renkli yün daha düşük değere sahiptir. Elde edilen yün çoğunlukla her yaktan bir renkten oluşur. Siyah yaklar en yaygın olduğundan, siyah yün en bol miktarda bulunur.

Hassas yünü soğuk suya (15-25°C) veya ılık suya yıkayın. Asla sıcak su kullanmayın — sıcak su hassas yünün keçeleşmesine neden olur (keçeleşme). Hafif sabun kullanın (hafif sabun, pH 7-8). Yünü suya 20-30 dakika batırın. Hafifçe basarak yıkayın — şiddetle sıkmayın. Tüm sabun çıkana kadar soğuk taze su ile 2-3 kez durulayın. Tüm yün yağını (lanolin, lanolin) durulayın.

Yünü yıkadıktan sonra, fazla suyu sıkarak çıkarın (sıkmayın — sıkmak küçülmeye neden olur). Temiz bir kumaş üzerine yayın ve gölgede kurutun. Doğrudan güneş ışığına maruz bırakmayın — yünün elastikiyeti kaybolacaktır. 1-2 gün kurutun. Kurutulan yün yumuşak, kabarık ve kuru olmalıdır. Islak yün bırakılırsa küf oluşacaktır.

Kurulanmış kürkün derisinde bazı koruyucu tüyler kalır. Koruyucu tüyü elle çıkarın — kürkü, koruyucu tüyün çok net görüldüğü parlak bir ışık alanında yayın. Koruyucu tüy düz, parlak ve ince tüyden daha uzun olduğundan, elle çekilebilir. Ticari amaçlar için, tüy çıkarma makineleri kullanıldığında %95 ince tüy elde edilir. Manuel çalışma %80-90% elde eder.

Kurutulmuş keçi kılından ince yün yıkanır. Bir keçiden 100-500 gram ince yün elde edilir (hayvanın ırk, yaş ve vücut kondisyonuna bağlı olarak). Farklı renklerdeki yünler ayrı partiler halinde tutulur. Her parti için ağırlık, renk ve tarih kaydedilir. Bhutanlı keçi yünü uluslararası pazarda kilogram başına 80-150 dolar fiyatla satılır. Beyaz yün en yüksek fiyata sahiptir.

İnce, kuru yün kumaş. Serin, havadar bir yerde saklayın. Sıcaklık 15-20°C. Nem oranı %50-60% ise iyidir. Nefes alabilen pamuk çanta kullanın — plastik çanta kullanılırsa, nem hapsolarak küf oluşur. Kumaşı sıkıştırmayın — sıkıştırılmış kumaş kırışır. Güvelere karşı koruma için çantaya cedro topu koyun (güve). Düzgün şekilde depolanırsa, yün kumaş uzun yıllar kalitesini korur.