กะเหล็บ — ตะกร้าสะพายหลังไทดำ ก้นสี่เหลี่ยมผืนผ้า ลายสองถึง 20 ซม. แล้วลายไพรยักคิ้ว ปากหวาย หูเชือกสามหู

"สานลายสองหรือลายสาม สูงประมาณ 20 เซนติเมตร จากนั้นสานด้วยลาย ไพรยักคิ้ว คือสานสลับกัน ชาวบ้านเรียก ลายยักคิ้ว แต่ชาวไทดำเรียกว่า ลายกะเหล็บ" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ, CC BY 4.0)

จักตอกสองขนาด เส้นบางสำหรับก้น และเส้นเล็กกลมสำหรับส่วนบน เริ่มสานก้น ตอกตั้งต้นเรียกว่า "ดี" ให้เป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า สานขึ้นทรงสูงเป็นลายสองหรือลายสาม สูงประมาณ 20 ซม.

เปลี่ยนเป็นลายไพรยักคิ้วด้วยตอกเส้นกลม สานป่องออกเหมือนโอ่งน้ำแล้วงุ้มเข้า ใช้ไม้ไผ่รัดเป็นวงกลม ถักหวายให้แน่นเป็นปาก

รองก้นด้วยเส้นหวายให้ทนทาน ผูกหวายทำหูร้อยเชือกสามหู ให้สะพายหลังได้

ภาพกะเหล็บจริง ศูนย์ฟื้นฟูวัฒนธรรมไตดำโบราณ อู่ทอง สุพรรณบุรี (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ, CC BY 4.0)

ใส่เสื้อผ้า แป้ง ข้าว ของกิน ผัก ผลไม้ หรือเมล็ดพันธุ์ สะพายหลังไปทำไร่หรือเดินทาง ในพิธีแต่งงานใช้เป็นขันหมากฝ่ายเจ้าบ่าว ใส่หมากพลู

ชาวไทดำในหัวเมืองฝ่ายเหนือมีกะเหล็บเกือบทุกครัวเรือน เพราะย้ายที่เพาะปลูกบ่อย จึงต้องมีของใช้ที่พกติดตัวง่าย พิธีแต่งงาน เจ้าบ่าวผู้มียศใช้กะเหล็บสี่ใบ คนธรรมดาใช้สองใบ ปัจจุบันยังใช้อยู่ ระวังมีดขณะจักตอก แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "กะเหล็บ" ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ ศูนย์ฟื้นฟูวัฒนธรรมไตดำโบราณ สุพรรณบุรี (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0) **ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ให้ความกว้าง ความยาว หรือความสูงรวม ไม่มีรายการสินค้าสำหรับหวาย จึงระบุไว้ในข้อความ