Thu Hoạch Dầu Cọ — Thu Hoạch Những Chùm Quả Tươi từ Nông Trại

Cây cọ dầu (Elaeis guineensis) có nguồn gốc từ Tây Phi và được đưa đến Đông Nam Á vào đầu thế kỷ 20. Malaysia hiện là nước sản xuất dầu cọ lớn thứ hai thế giới sau Indonesia, với khoảng 5,6 triệu hecta đồn điền cọ. Cây cọ bắt đầu ra quả ở tuổi 2,5-3 năm sau khi trồng và có thể thu hoạch kinh tế trong 25-30 năm. Mỗi cây sản xuất 8-12 buồng quả tươi (TBS) mỗi năm. Mỗi TBS nặng 20-30 kg và chứa 1.000-3.000 quả riêng lẻ. Cây trưởng thành có thể đạt chiều cao 15-20 mét (50-65 feet).

Xác định độ chín của buồng quả là kỹ năng quan trọng nhất trong thu hoạch cọ dầu. Buồng quả chín được nhận biết qua: (1) Màu quả chuyển từ xanh đen sang cam đỏ, (2) Có 10 quả rụng (loose fruits) trở lên rơi trên mặt đất dưới gốc cây — đây là dấu hiệu chính của độ chín tối ưu, (3) 2-3 bẹ lá đỡ buồng quả bắt đầu cong xuống và lỏng ra. Buồng quả quá non (under-ripe) cho hàm lượng axit béo tự do (FFA) thấp nhưng sản lượng dầu cũng thấp. Buồng quả quá chín (over-ripe) có FFA cao (trên 5%) làm giảm chất lượng dầu. Mục tiêu thu hoạch tối ưu: FFA dưới 2%.

Peralatan penuaian bergantung kepada ketinggian pokok. Untuk pokok muda (bawah 3 meter ke tandan): gunakan parang menuai (harvesting chisel) yang dilekatkan pada batang pendek. Untuk pokok sederhana tinggi (3-8 meter): gunakan sabit bergalah (sickle on pole) sepanjang 3-5 meter. Untuk pokok tinggi (8-15+ meter): gunakan galah berpisau (chisel pole) yang diperbuat daripada aluminium ringan, panjang 8-12 meter, dengan mata pisau keluli berbentuk bulan sabit (crescent-shaped) di hujung atas. Galah ini dikenali sebagai 'dodos' dalam bahasa setempat. Selain itu, sediakan beg pengumpul buah lerai, kereta sorong, dan topi keselamatan.

Sebelum memotong tandan, keluarkan 2-3 pelepah (fronds) yang menghalang akses ke tandan. Gunakan galah berpisau untuk memotong pangkal pelepah di mana ia melekat pada batang. Potong pelepah supaya ia jatuh ke arah lorong antara barisan pokok, bukan ke atas jalan penuaian. Setiap kali menuai satu tandan, biasanya 1-2 pelepah dipotong — ini juga menggalakkan pertumbuhan tandan baru. Susun pelepah yang telah dipotong secara kemas di antara barisan pokok (amalan 'frond stacking'). Pelepah yang direput akan menjadi baja organik dan menghalang pertumbuhan rumput. AMARAN: Sentiasa lihat ke atas semasa memotong — pelepah jatuh (10-15 kg) boleh menyebabkan kecederaan serius.

Setelah pelepah penghalang dikeluarkan, sasarkan mata pisau galah ke tangkai tandan (peduncle). Tangkai tandan melekat pada batang pokok dan berdiameter 5-8 cm. Untuk pokok muda (bawah 3 meter): ayunkan parang menuai ke pangkal tangkai dalam 2-3 hayunan tegas. Untuk pokok tinggi: julurkan galah berpisau ke atas dan potong tangkai dengan gerakan menarik atau menolak secara berulang. Pokok setinggi 12-15 meter memerlukan kemahiran tinggi untuk mengawal galah 8-12 meter yang panjang dan berat. Pastikan anda berdiri di luar jangkaan jatuh tandan — TBS yang jatuh dari ketinggian 15 meter (seberat 20-30 kg) amat berbahaya. Selepas tangkai terputus, tandan jatuh ke tanah dengan hentakan kuat.

Apabila tandan jatuh dan semasa penuaian, buah individu (loose fruits / fruitlets) akan terlerai daripada tandan. Buah lerai ini sangat penting — setiap buah mengandungi 45-50% minyak mengikut berat dan kehilangan buah lerai bermakna kehilangan hasil minyak. Kutip semua buah lerai di sekeliling pangkal pokok menggunakan pengaut (scraper) dan masukkan ke dalam beg plastik berlubang. Periksa kawasan radius 2 meter dari pangkal pokok. Di ladang yang diurus dengan baik, buah lerai menyumbang 5-10% daripada jumlah keseluruhan hasil buah. Setiap buah lerai individu seberat 6-20 gram.

Selepas tandan terjatuh, potong tangkai (peduncle) yang masih panjang supaya tinggal 5-8 cm sahaja dari pangkal tandan. Tangkai yang terlalu panjang menambah berat mati (dead weight) dan mengurangkan nisbah minyak berbanding berat keseluruhan TBS — kilang menghargai TBS dengan tangkai pendek kerana kandungan minyak per kilogram lebih tinggi. Gunakan parang yang tajam untuk potong tangkai. Pastikan potongan bersih dan rata.

Nâng TBS (mỗi buồng 20-30 kg) lên xe cút kít và đẩy ra bên đường nội đồng gần nhất (điểm thu gom). Với đồn điền rộng, mỗi lô có tuyến vận chuyển và điểm thu gom được chỉ định. Ở các trang trại hiện đại, máy kéo nhỏ với rơ-moóc được sử dụng để thu gom TBS từ nhiều điểm tập kết. Xếp TBS trên mặt đất bằng phẳng — không để TBS chất đống cao vì áp suất và nhiệt làm tăng tốc hình thành FFA. Đổ quả rụng đã thu gom vào giỏ riêng cạnh TBS.

Sebelum TBS dimuatkan ke lori pengangkut, lakukan pemeriksaan kualiti: (1) Bilang buah lerai yang masih tertinggal di tandan — tandan masak optimum mempunyai sedikit buah lerai di permukaannya kerana kebanyakan telah digugurkan, (2) Periksa warna buah — jingga kemerahan yang sekata menunjukkan kematangan optimum, (3) Tolak TBS yang rosak teruk, busuk, atau diserang tikus, (4) Tolak tandan kosong (empty bunches) yang buahnya telah gugur semua. Grading biasa: TBS masak (ripe, 60-70% daripada penuaian), kurang masak (under-ripe, 10-20%), terlalu masak (over-ripe, 10-20%). Sasaran: lebih 80% TBS masak optimum.

Chất TBS lên xe tải vận chuyển (loại 3 tấn hoặc 5 tấn) bằng cần trục nhỏ hoặc thủ công. Xếp TBS gọn gàng trong thùng xe — không chất quá cao vì TBS rơi khỏi xe trong quá trình vận chuyển gây thất thoát sản lượng. Quả rụng được cho vào túi riêng và đặt lên trên TBS. Ghi lại số lượng TBS, trọng lượng ước tính, lô gốc và ngày thu hoạch trên phiếu giao hàng. Thông tin này quan trọng cho hệ thống truy xuất nguồn gốc và thanh toán cho người trồng.

TBS mesti dihantar ke kilang kelapa sawit (palm oil mill) dalam tempoh 24 jam selepas dituai. Ini adalah had masa kritikal kerana enzim lipase dalam buah sawit mula memecahkan minyak kepada asid lemak bebas (FFA) sejurus buah terlerai dari tandan. Setiap jam kelewatan meningkatkan FFA sebanyak 0.1-0.5%. Kilang mengenakan potongan harga untuk TBS dengan FFA melebihi 5%. Dalam perjalanan, elakkan TBS terdedah kepada hujan — air meningkatkan kadar hidrolisis minyak. Di kilang, TBS akan ditimbang di jambatan timbang dan dihantar ke loading ramp untuk proses seterusnya (penstiman pada 140°C selama 60-90 minit).

Penuaian kelapa sawit dilakukan secara berterusan sepanjang tahun kerana pokok sawit berbuah tanpa henti di iklim tropika. Kitaran penuaian (harvesting round) biasanya setiap 10-14 hari — setiap pokok dilawati dan diperiksa untuk tandan masak dalam tempoh ini. Terlalu kerap menuai (kurang 7 hari) menyebabkan penuaian tandan kurang masak. Terlalu jarang menuai (lebih 21 hari) menyebabkan tandan terlalu masak dan FFA tinggi. Setiap hektar mengandungi kira-kira 136-148 pokok (jarak tanam 9 meter segitiga). Seorang penuai mahir boleh menuai 200-300 pokok sehari bergantung kepada ketinggian pokok dan keadaan rupa bumi.

Peralatan penuaian mesti diselenggara setiap hari untuk kecekapan dan keselamatan. Asah mata pisau galah berpisau dan sabit dengan batu asah setiap pagi sebelum memulakan kerja — mata pisau yang tumpul memerlukan lebih banyak tenaga, melambatkan kerja, dan menyebabkan potongan yang tidak bersih yang merosakkan batang pokok. Periksa sambungan antara mata pisau dan galah — sambungan yang longgar merbahaya kerana mata pisau boleh terlepas dan jatuh dari ketinggian. Bersihkan sisa getah sawit (resin) dari mata pisau selepas setiap penggunaan menggunakan minyak diesel. Gantikan galah aluminium yang bengkok atau retak. Simpan semua peralatan di tempat kering dan teduh.

An toàn là ưu tiên hàng đầu trong công việc thu hoạch cọ dầu. Các nguy hiểm chính bao gồm: (1) TBS rơi từ trên cao — luôn đứng bên cạnh, không đứng dưới buồng quả khi cắt, (2) Gai cọ — quả và bẹ lá có gai sắc nhọn 2-5 cm có thể xuyên qua da; đeo găng tay dày và mang giày bảo hộ, (3) Rắn và côn trùng — kiểm tra gốc cây trước khi tiếp cận, đặc biệt là rắn hổ mang và rắn lục môi trắng thường gặp trong đồn điền, (4) Kiệt sức do nóng — mang đủ nước uống, nghỉ ngơi mỗi 2 giờ và tránh thu hoạch từ 12 giờ đến 14 giờ khi nắng nóng nhất. Luôn đội mũ bảo hộ, đeo găng tay da, mang giày đế thép và áo dài tay khi ở ngoài đồng.