Ruea Mat (thuyền độc mộc Thái) — khoét từ nguyên một thân gỗ, đáy tròn hai đầu bằng, mở bằng lửa trấu và nong rộng bằng kong dit

"Trấu được đổ vào rãnh và đốt để hơ nóng thân thuyền và mở miệng thuyền ... Khi trấu cháy hết, người thợ dập lửa bằng nước và dùng rìu đẽo bỏ phần gỗ cháy than, làm lại như vậy cho đến khi lòng thuyền sâu như ý. Công đoạn này gọi là boek fai." (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Trung tâm Nhân học Sirindhorn, các tác giả ศรสวรรค์ แนบเนื้อ (Sonsawan Naepnuea) và รุ้งตะวัน อ่วมอินทร์ (Rungtawan Uam-in), CC BY 4.0)

Chọn một thân gỗ tếch hoặc takhian cao, thẳng, có chu vi hợp với thuyền. Xác định đầu nào làm mũi, đầu nào làm lái, đặt thân gỗ lên gối kê (mon) và chèn chặt bằng nêm. Tìm điểm giữa, định chiều rộng và chiều dài miệng thuyền, rồi đẽo thành hình thuyền thô, gọi là klon ruea.

Cưa mở miệng thuyền và tỉa phần lái bên trái bên phải thành hình thuyền thô, gọi là mat. Lật úp thuyền và đẽo bằng rìu lưỡi ngang hoặc rìu theo đường mat. Lật ngửa lại và dùng rìu lưỡi ngang khoét một rãnh bên trong từ hai đầu vào giữa, chừa lại ở mũi và lái mỗi đầu khoảng hai sok, chừng 60 cm.

Đổ trấu vào rãnh và đốt để hơ nóng thân thuyền, hoặc lật úp thuyền để hun, đuổi hơi ẩm và làm mềm gỗ. Ước lượng lượng trấu. Khi trấu cháy hết, dập lửa bằng nước và dùng rìu đẽo bỏ gỗ cháy than. Làm lại cho đến khi lòng thuyền đủ sâu. Đừng để lửa ăn vào thành thuyền; luôn để sẵn nước để dập lửa; cẩn thận với rìu lưỡi ngang và rìu khi đẽo.

Xoay thuyền và dùng kong dit kẹp hai mạn thuyền rồi kéo dãn ra cùng lúc, có thanh chống bên trong lòng thuyền để hai mạn đã mềm vì nóng mở ra thành hình thuyền. Để 2-3 ngày cho định hình, rồi tháo thanh chống. Có thể nong lại nhiều lần cho đến khi đủ rộng.

Làm xong, thuyền phải được thử nhiều lần xem có dùng được như ý không. Ruea mat lớn chở lúa hoặc trái cây ra chợ với nhiều jaeo (mái chèo đứng); thuyền vừa dùng hai jaeo hoặc một cây sào; thuyền nhỏ dùng mái chèo tay. Ảnh chụp một chiếc ruea mat nhỏ có mui ở chợ nổi Khlong Lat Mayom (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Trung tâm Nhân học Sirindhorn, các tác giả ศรสวรรค์ แนบเนื้อ (Sonsawan Naepnuea) và รุ้งตะวัน อ่วมอินทร์ (Rungtawan Uam-in), CC BY 4.0).

La Loubère ghi lại rằng người Xiêm khoét thuyền từ một thân gỗ dài 16-20 wa và dùng hơi nóng nong miệng thuyền ra. Ruea mat từng là phương tiện chính của người dân Khlong Lat Mayom; về sau thuyền ván và thuyền máy thay thế vì tiện và nhẹ hơn. Khoét thuyền cần luyện tập mới thành thạo. Đừng để lửa ăn vào thành thuyền; luôn để sẵn nước để dập lửa; cẩn thận với rìu lưỡi ngang và rìu khi đẽo. Nguồn: Trung tâm Nhân học Sirindhorn, cơ sở dữ liệu đồ dùng truyền thống hằng ngày, "เรือมาด", các tác giả ศรสวรรค์ แนบเนื้อ (Sonsawan Naepnuea) và รุ้งตะวัน อ่วมอินทร์ (Rungtawan Uam-in), chợ nổi Khlong Lat Mayom, Bangkok (giấy phép CC BY 4.0). **Giới hạn** Nguồn không cho biết kích thước thân gỗ hay thuyền, và không có mặt hàng nào cho trấu hay kong dit, nên chúng được nêu trong bài.