UBUCIKO
UBUHLE NEMPILO
UBUCIKO BEZANDLA
AMASIKO NOMLANDO
EZOKUZIJABULISA
IMVELO
UKUDLA NEZIPHUZO
REVERSE ENGINEERING
IZAYENSI
EZEMIDLALO
UBUCHWEPHESHE
IZINTO EZIGQOKWAYO
Ukuthola Nokwenza Ubumba Lwasemfuleni — Isiko LaseZulu Lokwenza Izitsha
English
MamaNomvula

Yenziwe ngu-

MamaNomvula

22. uMbasa 2026ZA
45
0
0
0
0

Ukuthola Nokwenza Ubumba Lwasemfuleni — Isiko LaseZulu Lokwenza Izitsha

Incazelo ephelele yokuthola ubumba oluhle emfuleni, ukuluhlola, ukulumba, ukulomisa, ukulgaya, ukuhlungela, nokukuxuba namanzi ukuze lukwazi ukusetshenziswa ekwenzeni izitsha zoBumba ngendlela yesiZulu yomdabu. Ubumba luyisisekelo sobuciko bezitsha zaseZulu.
Oqalayo
4-6 hours

Imiyalelo

1

Ukuqonda ubumba luyini

Ubumba (clay) luyisakhiwo samaminerali aluhlaza anesimo se-aluminium silicate esinomoya wamanzi (Al2Si2O5(OH)4 — kaolinite). Lwenziwe ngokuphuka kwamatshe afana ne-feldspar ngesikhathi eside. Ubumba luye luthathwe ngamanzi emifuleni bese lubekwa ezindaweni ezisondelene nemifula. Izinhlayiya zobumba zincane kakhulu — zingaphansi kuka-0.002 mm. Uma umanzi, ubumba luyaguquka lube yisimo esigobekayo.

2

Ukuthola izindawo zobumba emfuleni

Hamba ngasezindongeni zomfula lapho amanzi esegugule umhlabathi. Bheka izingxenye eziqinile, ezibushelelezi ezinombala oqinile — nsundu, bomvu, mpunga noma mhlophe — ezingaphansi komhlabathi onezitshalo. ENingizimu Afrika, ubumba olubomvu olunesimo se-iron oxide lutholakala kakhulu KwaZulu-Natali ngasemifuleni efana noMhlathuze, uThukela, noPongola. Izindawo ezinhle yilezo lapho amanzi esegugule udonga lwamanzi kakhulu.

3

Ukwenza isivivinyo sebhola

Thatha uhlamvu lomhlabathi olulingana nesandla. Manzi kancane bese wenzi ibhola elingango-orenji. Uma ibhola ligcina isimo salo ngaphandle kokuqhekeka futhi ungathambisa ubuso balo ngesithupha sakho, ubumba lunama (plasticity) olwanele ukwenza izitsha. Uma luphuka masinyane, umhlabathi unesihlabathi esiningi kakhulu.

4

Ukwenza isivivinyo senyoka

Gingqa ubumba olumanzi wenze inyoka eside ecishe ibe ngu-1 cm ububanzi nangu-15 cm ubude. Bamba ngaphansi kwengxenye eyodwa bese uyiphakamisa. Uma inyoka ingephuki kuze kube ngu-5 cm, ubumba lunamasenough ukwenza izitsha. Uma luphuka masinyane, kuzodingeka ufune indawo enobumba olufanele kakhulu.

5

Ukukhipha umhlabathi ongaphezulu

Ngesikhalishi noma ifosholo, susa umhlabathi ongaphezulu onenezitshalo (10-20 cm). Lo mhlabathi unezimpande, izinambuzane namatshe, awufanele ukuxutshwa nobumba. Ubumba oluhlanzekile luhlala ngezansi kwalo mhlabathi. Ungalahli lo mhlabathi — buyisela endaweni yawo uma uqedile ukukhipha ubumba.

Amathuluzi adingekayo:

IgejaIgeja
Ifosholo lokumbaIfosholo lokumba
6

Ukumba ubumba

Mba ubumba ngamaqhezu amakhulu bese ulufaka emabhakideni. Khetha ubumba olunombala ofanayo — ungahlanganisi izinhlobo ezahlukene ngoba leyo ngxube yenza ubumba lingalingani ekushiseni. Thatha okungenani u-10 kuya ku-15 kg ngoba uphola kakhulu ngesikhathi sokuhlanza. Gwema ukumba ubumba olunezintshingo noma amatshe amakhulu.

Izinto zokwakha zalesi sinyathelo:

Ubumba obuluhlaza obusosebeni lomfulaUbumba obuluhlaza obusosebeni lomfula15 kilogram

Amathuluzi adingekayo:

IgejaIgeja
Ibhakede Lamalitha Angu-20Ibhakede Lamalitha Angu-20
7

Ukomisa ubumba elangeni

Ndlala ubumba phezu kwendwangu noma isakhiwo esibanzi elangeni izinsuku ezingu-2 kuya ku-3. Uma ubumba selukomile ngokuphelele, luyaphuka kalula uma ulucindezela. Hlephula ubumba lwenziwe izingcezu ezincane — ezilingana namantongomane — ngoba izingcezu ezincane ziphela ngokushesha emanzini. Ukoma okunele kufanele kube ngukuthi ubumba alusezwi bumanzi.

Amathuluzi adingekayo:

Isihenqo esingangeni manziIsihenqo esingangeni manzi
8

Ukugaya ubumba olume

Thatha izingcezu zobumba olome bese uzigaya ngetshe lokugaya noma isigayo. Endleleni yomdabu waseZulu, abesifazane basebenzisa itshe elibanzi (imbokodo) eliphezu kwetshe elikhulu eliyindilinga (isithebe). Gaya kuze kube umphuluka owomile — okungabonakali noma yizingcezu ezikhulu. Lo mphuluka uzokusetshenziswa ukuhlungela okulandelayo.

Amathuluzi adingekayo:

Itshe LokugayaItshe Lokugaya
Itshe elikhulu elicabaItshe elikhulu elicaba
9

Ukuhlungela umphuluka

Dlulisa umphuluka wobumba olugayiwe ngesihlungelo esikhulu esinezikhala ezingu-1 mm noma ngaphansi (60 mesh). Lokhu kususa amatshe amancane, izintshingo, nesihlabathi esikhulu. Ubumba olufanele ludlula ngesihlungelo lube umphuluka oshelela. Phinda uma kudingeka ngesihlungelo esincane kakhulu (80 mesh) ukuthola ubumba olushelela kakhulu.

Amathuluzi adingekayo:

Isisefo Senetha EcolekileIsisefo Senetha Ecolekile
10

Ukuxuba nomoya namanzi

Faka umphuluka wobumba oluhlelwe ebhakideni elikhulu bese uwuthela ngamanzi. Isikali: ingxenye e-1 yobumba kumaphathi e-2 amanzi. Shiya ubumba emanzini amahora angu-24 kuya ku-48 ukuze luthathe amanzi ngokuphelele. Amanzi anwetsha izinhlayiya zobumba, okwenza ubumba lube yisimo esigobekayo.

Izinto zokwakha zalesi sinyathelo:

Amanzi AcwengisisiweAmanzi Acwengisisiwe30 amalitha

Amathuluzi adingekayo:

Ibhakede elikhulu lokuxubaIbhakede elikhulu lokuxuba
Uthi lokhuni lokugovuzaUthi lokhuni lokugovuza
11

Ukukhipha amanzi angaphezulu

Shiya ingxube ime amahora angu-24. Ubumba luhlala phansi kwemabhhakede, amanzi ahlanzekile ahlale phezulu. Thela kancane noma usebenzise ipayipi ukudonsa amanzi angaphezulu ngaphandle kokuthinta ubumba oluphansi. Phinda le nqubo kuze kube amanzi aphuma ehlanzekile. Lokhu kususa amamineral adwetshwe nawo angafuneki.

Amathuluzi adingekayo:

Ipayipi lokudonsaIpayipi lokudonsa
12

Ukomisa ubumba kuze kufike ezingeni lokusebenza

Thela ubumba olusemanzi phezu kwendawo emunca amanzi — indwangu yekhethini noma isakhiwo se-plaster. Indwangu imunca amanzi angaphezulu. Uma usebenzisa umhlabathi nje, ndlala indwangu ehlanzekile elangeni bese uthela ubumba phezu kwayo. Phendula njalo amahora ambalwa. Ubumba selulungile uma lunesimo esinjengebumba lokudlala (play dough) — lugobekayo kodwa lunganamatheleki ezandleni kakhulu.

Amathuluzi adingekayo:

Indwangu emunca amanziIndwangu emunca amanzi
13

Ukukhama ubumba (wedging)

Beka ubumba phezu kwebhodi eliqinile noma itshe elibanzi. Cindezela ngezandla zombili ngaphansi kwezintende zezandla, bese usonga ubumba phezu kwalo bese uluphendula u-quarter turn. Phinda imizuzu engu-5 kuya kwengu-10. Lokhu kukhipha amabhamuza omoya (angagqashuka ngesikhathi sokupheka esikweni) futhi kwenze ubumba lulingane ngokufana. Ubumba olulungile lunesimo esilula nelinganayo.

Amathuluzi adingekayo:

Ibhodi lokuxova ubumbaIbhodi lokuxova ubumba
14

Ukuhlola ubumba okokugcina

Phinda isivivinyo senyoka: inyoka ka-1 cm kufanele ingephuki kuze kube ngu-8 cm. Goqa inyoka ka-1 cm ube u-arch — uma ingaqhekeki, ubumba lunasenough. Uma luqhekeka, kufanele uxube ubumba olunama kakhulu (ball clay) noma ushiye ubumba emanzini isikhathi eside. Ubumba lwaseZulu oluqoqwe kahle lungasetshenziswa ukwenza izitsha, izinkamba, nezimbiza ngendlela yomdabu.

15

Ukugcina ubumba

Yenza ubumba olulungile lube izigaxa ezingesizeka-2 kuya ku-3 kg. Songa isigaxa ngasinye ngeplastic wrap, ukhiphe umoya wonke. Gcina endaweni epholile enomthunzi. Ubumba olusongwe kahle lugcina ukumanzi kwezinyanga. Ngaphambi kokusebenzisa, phinda ukukhama imizuzu emingu-2 kuya ku-3 ukuze uphinde ulwenze lulingane. Bhala phansi indawo oqoqe kuyo, umbala, nosuku ukuze uzokwazi ukubuyela lapho uma udinga ubumba olwengeziwe.

Izinto zokwakha zalesi sinyathelo:

Iplastiki yokusongaIplastiki yokusonga1 umqulu

Amathuluzi adingekayo:

Ibhuku LasendleIbhuku Lasendle

Izinto

3

Amathuluzi Adingekayo

13

CC0 Isizinda Somphakathi

Le blueprint ikhishwe ngaphansi kwe-CC0. Ukhululekile ukukopisha, ukuguqula, ukusabalalisa, nokusebenzisa ngaphandle kwemvume.

Sekela uMenzi ngokuthenga imikhiqizo nge-Blueprint yabo IKhomishane Yomenzi kumiswe ngabathengisi, noma dala inguqulo entsha yale Blueprint bese uyifaka njengoxhumaniso ku-Blueprint yakho ukuze wabelane ngemali engenayo.

Ingxoxo

(0)

Ngena ukuze ujoyine ingxoxo

Kulayishwa amazwana...