Thai (ཐཱའི་གི་ མ་ཧེའི་ ཐོང་) — རང་བཞིན་གྱིས་ ཀྱོག་པའི་ ཐོང་ཤིང་ ལག་འཛིན་ ལ་ཆུ་གིས་ ཐོང་རྐང་ལུ་ སྦྱར་བའི་ ལྕགས་ཀྱི་ ཐོང་སོ་ མགུལ་གཉའ་ཤིང་དང་ གཉའ་ཤིང་ཆུང་ཀུ་ མ་ཧེ་ གཅིག་གིས་ འཐེནམ་ཨིན

"ལྕགས་ཀྱི་ ཐོང་སོ་ ཐོང་རྐང་ལུ་ མ་བཙུགས་པའི་ཧེ་མ་ ལ་ཆུ་ ཞུ་ཚུན་ བཙོ་སྟེ་ ལ་ཆུ་ དྲོནམ་ ཐོང་རྐང་གི་ ཤིང་ལུ་ བྱུག་ཞིནམ་ལས་ ལྕགས་ཀྱི་ ཐོང་སོ་ནང་ ནན་གྱིས་ བཙུགས། ལ་ཆུ་ གྲང་བའི་སྐབས་ ལྕགས་ཀྱི་ ཐོང་སོ་དང་ ཐོང་རྐང་ དམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ སྦྱར་སྡོདཔ་ཨིན།" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, སི་རིན་དྷོན་མི་རིགས་རིག་པའི་ལྟེ་བ། རྩོམ་པ་པོ་ สนม ครุฑเมือง (Sanom Khrutmueang), CC BY 4.0)

ཐོང་ཤིང་བཟུམ་སྦེ་ ཧེ་མ་ལས་ ཀྱོག་སྟེ་ཡོད་པའི་ mai daeng (Xylia), pradu (Pterocarpus) ཡང་ན་ ching chan (Dalbergia) གི་ ཡལ་ག་ཅིག་ གདམ་ཁ་རྐྱབ། སྟེ་རེ་གིས་ བཏོག་སྟེ་ དབྱིབས་བཟོ། ཤིང་གི་ ཟོར་སྟག་དང་ ཤོག་བུ་ ཟ་རིས་ཀྱིས་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་བཟོ། མཐའ་འདི་ པདྨའི་ ཁ་མ་ཕྱེ་བའི་ དབྱིབས་སུ་ བརྐོས་ཏེ་ གཉའ་ཤིང་ཆུང་ཀུ་ལུ་ འགྱོ་མི་ ཀོ་ཐག་གི་དོན་ལུ་ ཁ་ཅིག་ ཕུག།

ལག་འཛིན (hang yam) ཐོང་ཤིང་ལུ་ བཙུགས་མཐུད་ཀྱིས་ སྦྱར་ཏེ་ དམ་བཟོ་ནི་ལུ་ ཟུར་གཟེར་ཅིག་ རྡུང་། ལག་འཛིན་གྱི་ འོག་མཐའ་ ཐོང་རྐང (hua mu) ལུ་ བཙུགས་མཐུད་ཀྱིས་ སྦྱར། ལག་འཛིན་གྱི་ ལྟག་མཐའ་ བཏོག་སྟེ་ དབྱིབས་བཟོ་སྟེ་ འཛིན་ནི་ལུ་ བཀུག། ཐོང་རྐང་ ས་ཁར་ བཞག་སྟེ་ཡོདཔ་ད་ ཕགཔ་གི་ མགོ་གི་ དབྱིབས་ཅན་ཨིན། དེའི་ མདུན་ཆ་ བཏོག་སྟེ་ ལྕགས་ཀྱི་ ཐོང་སོ་གི་དོན་ལུ་ ཟུར་གཟེར་ བཟོ། ལ་ཆུ་ ཞུ་ཚུན་ བཙོ་སྟེ་ དྲོནམ་ ཨིན་པའི་སྐབས་ ཐོང་རྐང་ལུ་ བྱུག་སྟེ་ ལྕགས་ཀྱི་ ཐོང་སོ་ ནན་གྱིས་ བཙུགས། ལ་ཆུ་ གྲང་བཅུག། ལ་ཆུ་ དྲོནམ་གྱིས་ ཚིག་ནི་ལས་ ཉེན་སྲུང་འབད།

མགུལ་གཉའ་ཤིང (khom) མ་ཧེའི་ མགུལ་ལུ་ བཞག་མི་ ཀྱོག་ཤིང་ལས་ བཟོ་སྟེ་ དེའི་ མཐའ་གཉིས་ལུ་ khao ཐག་པ་ བསྡམ་སྟེ་ གཉའ་ཤིང་ཆུང་ཀུའི་ མཐའ་ཚུ་དང་ མཐུད། གཉའ་ཤིང་ཆུང་ཀུ (aek noi) འདི་ 50 cm དེ་ཅིག་ རིང་བའི་ དུམ་བུ་ ཐུང་ཀུ་ཨིན། དཀྱིལ་ལུ་ ཀོ་ཐག་ ཡང་ན་ བེ་ཏའི་ ཐག་པ་གི་དོན་ལུ་ ཁ་ཅིག་ཡོད་ མཐའ་གཉིས་ཀྱི་ མཐའ་སྐོར་ལུ་ khao ཐག་པ་ བསྡམ་ནི་ལུ་ སྐྱེད་ ཏིང་ཟབ་ཡོད།

མ་ཧེ་གིས་ ངོ་མ་སྦེ་ ཞིང་རྨོ་བའི་ པར (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, སི་རིན་དྷོན་མི་རིགས་རིག་པའི་ལྟེ་བ། རྩོམ་པ་པོ་ สนม ครุฑเมือง (Sanom Khrutmueang), CC BY 4.0)།

ས་ སློག་ནི་ལུ་ མ་ཧེ་ གཅིག་གིས་ ཐོང་ འཐེནམ་ཨིན། མ་ཧེ་ཚུ་ ཤུགས་ཅན་ཨིནམ་ད་ ཆརཔ་ལུ་ མི་འཛེམ། དེ་ལས་ ཕྱ་རྐྱབ་ ཡང་ན་ ས་གོང་ ཆག་མི་ འཁོར་ཤིང་གིས་ མ་བཏབ་པའི་ཧེ་མ་ རྨོས་པའི་ས་ ཞིབ་བཟོཝ་ཨིན། བ་ལང་ཚུ་གིས་ སྤྱིར་བཏང་ ཕྱ་རྐྱབ་དང་ འཁོར་ཤིང་ ཆ་སྦེ་ འཐེནམ་ཨིན།

མ་ཧེ་དང་ བ་ལང་གིས་ ཞིང་རྨོ་ནི་ ད་རེས་ དཀོན་དྲགས་སྦེ་ མཐོང་ཚུགས། འཁོར་ལོ་ གཉིས་ཅན་གྱི་ ལག་ཐོག་ ཊེག་ཊར་གྱིས་ དེའི་ ཚབ་ བཙུགས་ཏེ་ ཐོང་རྙིངམ་ ལེ་ཤ་ ཤིང་ལུ་ འགྱུར་ཡོད། ལ་ཆུ་ དྲོནམ་ སྟེ་རེ་ མ་ཧེའི་ སྦོ་ལོགས་ལུ་ ལཱ་འབད་ནི་ལས་ ཉེན་སྲུང་འབད། འབྱུང་ཁུངས་: སི་རིན་དྷོན་མི་རིགས་རིག་པའི་ལྟེ་བ། སྲོལ་འཛིན་ཉིན་བསྟར་ལག་ཆས་ཀྱི་གནས་སྡུད། "ไถ"། རྩོམ་པ་པོ་ สนม ครุฑเมือง (Sanom Khrutmueang) (ཆོག་ཐམ་ CC BY 4.0)། **ཚད་འཛིན།** འབྱུང་ཁུངས་ཀྱིས་ ཐོང་ཤིང་ ལག་འཛིན་ ཐོང་རྐང་ ཡང་ན་ ལྕགས་ཀྱི་ ཐོང་སོ་གི་ ཚད་ མ་བྱིན། ལ་ཆུ་ ལྕགས་ཀྱི་ ཐོང་སོ་ ཡང་ན་ ཀོ་ཐག་ལུ་ ཐོན་རྫས་ མེད་ནི་འདི་གིས་ ཡིག་ཆ་ནང་ བཀོད་ཡོད།