ART
BEAUTÉ ET BIEN-ÊTRE
ARTISANAT
CULTURE ET HISTOIRE
DIVERTISSEMENT
ENVIRONNEMENT
NOURRITURE ET BOISSONS
INGÉNIERIE INVERSE
SCIENCES
SPORTS
TECHNOLOGIE
TECHNOLOGIE PORTABLE
English
หวดนึ่งข้าว — ตอกไผ่บ้าน 3 ปี ท่อน 25/30/35 นิ้ว ซีก 0.5/0.6/0.8 ซม. ก้นตอก 4×8 เส้นลายสาม ยก 3 คว่ำ 3 ขอบไพกาว นึ่งข้าวเหนียวบนปากหม้อ
หวดเป็นภาชนะสานสำหรับนึ่งข้าวเหนียว ผัก ถั่ว งา รูปคล้ายกรวย ก้นสอบ ปากผาย สานทึบด้วยตอกไม้ไผ่ทั้งใบ ไอน้ำผ่านช่องว่างระหว่างรอยสาน ทำให้ข้าวสุกทั่วโดยไม่แฉะ
บลูพรินต์นี้สานหวดจริงตามขนาดในแหล่งข้อมูล
Avancé
ผึ่งตอก 2-3 วัน บวกเวลาสาน
Consignes
1
1
ขนาดจริง
ขนาดจริง
Chargement du notebook Jupyter…
2
2
ภาชนะข้าวเหนียวก่อนหน้านี้
ภาชนะข้าวเหนียวก่อนหน้านี้
หวดใช้นึ่งข้าวเหนียวบนปากหม้อ กระติบใช้ใส่ข้าวเหนียวที่นึ่งแล้วให้อุ่นนาน
3
3
อ่านจากแหล่งข้อมูล
อ่านจากแหล่งข้อมูล
"หวดที่สานด้วยตอกไม้ไผ่จะมีช่องว่างระหว่างรอยสานของตอกจะทำให้ไอน้ำระเหยเข้าและออกได้ จึงเกิดการถ่ายเทไอร้อนหมุนเวียนทำให้สิ่งที่อยู่ภายในสุกทั่วกันโดยไม่แฉะ" (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ, CC BY 4.0)
4
4
เตรียมตอก
เตรียมตอก
ใช้ไม้ไผ่บ้านอายุประมาณ 3 ปี แก่พอดี ไม่หดตัว ข้อยาว ใช้เลื่อยตัดเป็นปล้อง ทิ้งข้อ ยาว 35 นิ้ว (ใหญ่) 30 นิ้ว (กลาง) หรือ 25 นิ้ว (เล็ก) ใช้พร้าผ่าเป็นซีกกว้าง 0.8 / 0.6 / 0.5 ซม. ตามขนาด เหลาลบคมตรงกลางและเหลาหัวท้ายให้เรียว (จักส่วยตอก) แล้วจักตอกแยกเนื้อไม้กับเปลือก ซีกหนึ่งได้ประมาณ 8-10 เส้น ผึ่งแดด 2-3 วัน มัดตอกตามความยาว
Matériaux pour cette étape :
Perches de bambou1 pièceOutils nécessaires :
Scie égoïne
Machette5
5
ก้นหวดและไป่หวด
ก้นหวดและไป่หวด
สานก้นก่อน วางตอกแนวตั้ง 4 เส้น แนวนอน 8 เส้น สานขัดลายสามจากจุดกึ่งกลาง ไปข้างละ 13 ขัด นับเป็น "บี" คือยกตอก 3 เส้น ทับ 3 เส้น ได้ขนาดก้นแล้วหักมุมเป็น 2 มุม แล้วไป่หวด คือเปลี่ยนจากลายก้นเป็นลายตัวหวด ซึ่งกำหนดขนาดหวด ยก 3 คว่ำ 3 แต่ไม่ตายตัว ขึ้นกับทักษะผู้สาน
6
6
ตัวหวด ไพกาว และม้วนหวด
ตัวหวด ไพกาว และม้วนหวด
ใส่ลายตัวหวด ส่วนมากใช้ตอก 10 เส้น พรมน้ำเป็นระยะให้ตอกอ่อนตัว สานง่าย ได้ความสูงแล้วใส่ไพกาวที่ขอบบน ใช้ตอกเส้นเล็กกลมประมาณ 6 เส้น สานยก 3 คว่ำ 3 รอบตัวหวด สุดท้ายม้วนหวด ตัดตอกที่ยาวเกินทิ้ง ม้วนเก็บปลายที่เหลือ กันเสี้ยนและความคมของปลายตอก
7
7
ภาพจริง
ภาพจริง
ภาพหวดจริงวางบนหม้อดิน จากพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี พิษณุโลก (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ, CC BY 4.0)
8
8
วิธีใช้
วิธีใช้
ซาวข้าวเหนียวให้สะอาด ใส่หวด ปล่อยให้สะเด็ดน้ำ วางหวดบนปากหม้อที่มีน้ำ ไม่ให้น้ำจรดก้นหวด ปิดปากหวดด้วยใบตองหรือผ้าขาวบาง ตั้งไฟจนน้ำเดือด ไอน้ำผ่านรอยสานจนข้าวสุก
9
9
แก้ปัญหา
แก้ปัญหา
การแก้ปัญหาหวดนึ่งข้าว
Flow
Loading...
10
10
ประวัติและข้อจำกัด
ประวัติและข้อจำกัด
ปัจจุบันมีหวดรูปทรงใหม่ให้ใช้กับหม้อหุงข้าวไฟฟ้าได้ หวดไม้ไผ่ทำให้ข้าวเหนียวหอมกลิ่นไม้ไผ่และไม่เปียกแฉะ ระวังพร้าและเลื่อยขณะตัดและผ่าไม้ไผ่
แหล่งข้อมูล: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ฐานข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน "หวดนึ่งข้าว" ผู้เขียน พิชชา ทองขลิบ พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี พิษณุโลก (สัญญาอนุญาต CC BY 4.0)
**ข้อจำกัด** แหล่งข้อมูลไม่ให้ความสูงหรือเส้นผ่านศูนย์กลางของหวดที่สานเสร็จ
Matériaux
1- 1 pièceEspace réservé
Blueprints liés
Ces blueprints partagent des connaissances — techniques, matériaux ou principes
CC0 Domaine public
Ce blueprint est publié sous CC0. Vous êtes libre de copier, modifier, distribuer et utiliser ce travail pour tout usage, sans demander la permission.
Soutenez le Maker en achetant des produits via son Blueprint où il perçoit une Commission Maker définie par les Vendeurs, ou créez une nouvelle itération de ce Blueprint et incluez-le comme connexion dans votre propre Blueprint pour partager les revenus.