
گیاندن نیترات پتاسیم از بسترهای نیترات — عنصر انفجاری در هر موجود زنده
نیتروژن (N، عنصر ۷) ۷۸٪ جو زمین را تشکیل میدهد — هر نفسی که میکشید عمدتاً گاز نیتروژن (N₂) است. با این حال، این عنصر فراوان یکی از سختترین عناصر برای جداسازی و درک بود، زیرا پیوند سهگانه N≡N (۹۴۵ کیلوژول بر مول) قویترین پیوند در هر مولکول دوatomi رایج است. گاز نیتروژن در دمای اتاق تقریباً کاملاً بیاثر است و نام خود را از واژه یونانی 'nitron genes' به معنای 'تشکیلدهنده نیتر' گرفته است، به خاطر نقشش در تولید نیترات پتاسیم (KNO₃).
دانیel رادرفورد نخستین بار نیتروژن را در سال ۱۷۷۲ با سوزاندن و جذب همه گازهای دیگر از یک ظرف مهرومومشده هوا جدا کرد، اما اهمیت واقعی این عنصر در ترکیبات آن نهفته است. نیتروژن چهارمین عنصر فراوان در موجودات زنده است (پس از هیدروژن، اکسیژن و کربن) زیرا هر آمینواسید، هر پروتئین و هر رشته DNA دارای اتمهای نیتروژن است. چرخه نیتروژن — تثبیت N₂ جوی به NH₃ توسط باکتریها، اکسید شدن به NO₃⁻ توسط ریزجانداران خاک، جذب توسط گیاهان، خورده شدن توسط جانوران، و تجزیه دوباره به N₂ — موتور شیمیاییای است که حیات را ممکن میسازد.
پیش از آنکه فرایند هابر-بوش (۱۹۱۳) آمونیاک مصنوعی را ممکن سازد، منبع اصلی نیتروژن تثبیتشده بشر نیترات پتاسیم (KNO₃) بود که با زحمت زیاد در بسترهای نیترات از طریق کمپost کردن پسماندهای آلی با خاک غنی از پتاس تولید میشد. این طرح، فرایند سنتی بسترهای نیترات را آموزش میدهد که جزء باروت را تولید کرد که جنگ را دگرگون ساخت، کودی که کشاورزی پیشصنعتی را تغذیه کرد، و نگهدارنده غذاییای که تجارت دوربرد گوشت نمکسود را ممکن ساخت.
دستورالعملها
درک خواص نیتروژن و جایگاه آن در جدول تناوبی
درک خواص نیتروژن و جایگاه آن در جدول تناوبی
نیتروژن (N، عنصر شماره ۷) در گروه ۱۵ (پنیکتوژنها) و دوره ۲ جدول تناوبی قرار دارد. وزن اتمی آن ۱۴٫۰۰۷ و آرایش الکترونی آن [He] 2s² 2p³ است. با پنج الکترون ظرفیتی، نیتروژن میتواند تا سه پیوند کووالانسی تشکیل دهد و پیوند سهگانه بسیار قوی N≡N را در مولکول نیتروژن (N₂) ایجاد کند. این پیوند سهگانه باعث میشود گاز N₂ در دماهای معمولی تقریباً کاملاً غیرفعال باشد؛ برای شکستن آن به دماهای بالاتر از ۳۰۰۰ °C یا آنزیمهای تخصصی (نیتروژناز) نیاز است.
نیتروژن خالص گازی بیرنگ، بیبو و بیمزه است که در دمای −۱۹۶ °C به مایعی شفاف تبدیل میشود. این گاز فراوانترین گاز در جو زمین است (۷۸٫۰۹٪ حجمی). در ترکیبات، عدد اکسایش نیتروژن از −۳ (در آمونیاک، NH₃) تا +۵ (در نیترات، NO₃⁻) متغیر است. این تنوع شیمیایی، نیتروژن را برای حیات ضروری میکند: این عنصر ستون فقرات اسیدهای آمینه (گروههای −NH₂)، بازهای نوکلئوتیدی (پورینها و پیریمیدینها در DNA/RNA) و کلروفیل (مولکولی که نور خورشید را در فتوسنتز جذب میکند) را تشکیل میدهد.
درک چرخه نیتروژن و تشکیل طبیعی نیترات
درک چرخه نیتروژن و تشکیل طبیعی نیترات
N₂ جوی از طریق تثبیت نیتروژن وارد زیستکره میشود: صاعقه N₂ را به اکسیدهای نیتروژن (NO، NO₂) تبدیل میکند و باکتریهای تثبیتکننده نیتروژن (Rhizobium در گرههای ریشه گیاهان لگوم، Azotobacter آزادزی) با استفاده از آنزیم نیتروژناز، N₂ را به آمونیاک (NH₃) تبدیل میکنند. این آمونیاک وارد خاک میشود.
نیتریفیکاسیون فرایند کلیدی تولید سالپیتر است: باکتریهای خاکی Nitrosomonas آمونیاک را به نیتریت (NH₃ → NO₂⁻) اکسید میکنند و Nitrobacter نیتریت را به نیترات (NO₂⁻ → NO₃⁻) اکسید میکند. نیترات (NO₃⁻) در آب محلول است و در خاک تحرک دارد. هنگامی که با یونهای پتاسیم (K⁺) — مثلاً از خاکستر چوب — مواجه میشود، نیترات پتاسیم (KNO₃، سالپیتر) را تشکیل میدهد. این فرایندی طبیعی است که هر جا مواد آلی در حال تجزیه با خاک قلیایی و غنی از پتاسیم برخورد کنند رخ میدهد. روش بستر نیتر با فراهم کردن شرایط بهینه برای باکتریهای نیتریفایر این فرایند را تسریع میکند.
مکانی محفوظ در برابر باران را انتخاب کنید و بستر پایه بستر نیتر را آماده کنید
مکانی محفوظ در برابر باران را انتخاب کنید و بستر پایه بستر نیتر را آماده کنید
مکانی پناهگاهدار و محفوظ از باران را انتخاب کنید — سقف یا سایبان شیبدار ضروری است، زیرا باران بلورهای نیترات محلول را حل کرده و پیش از برداشت میشوید. بسترهای نیتر تاریخی در کنار دیوارهای انبار، زیر سقفهای برآمده یا در آلاچیقهای نیتر ساختهشدهی ویژه ساخته میشدند. زمین باید زهکشی خوبی داشته باشد؛ آب ایستاده باکتریهای نیتریفایر هوازی را از بین میبرد.
گودالی کمعمق و مستطیلشکل به طول حدود ۲ متر، عرض ۱ متر و عمق ۳۰ سانتیمتر حفر کنید. کف آن را با لایهای ۵ سانتیمتری از رس فشردهشده بپوشانید تا مایع غنی از نیترات ارزشمند به زمین زیرین نفوذ نکند.
ابزارهای مورد نیاز:
بیل کندن
بیلمواد کمپوست بستر نیترات را مخلوط کنید
مواد کمپوست بستر نیترات را مخلوط کنید
بستر نیترات به سه جزء نیاز دارد: یک منبع نیتروژن (مواد آلی در حال تجزیه)، یک منبع پتاسیم قلیایی (خاکستر چوب یا ملات قدیمی)، و یک ماتریس متخلخل (کاه) که جریان هوا را برای باکتریهای هوازی فراهم میکند. کود حیوانی کمپوستشده را با کاه خردشده تقریباً به حجمهای برابر با چشم مخلوط کنید. سپس خاکستر چوب (منبع پتاس) را حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از کل حجم اضافه کنید. کود حیوانی آمونیاکی را فراهم میکند که باکتریها آن را به نیترات اکسید میکنند؛ کاه ساختار و جریان هوا را فراهم میکند؛ پتاس یونهای پتاسیم را فراهم میکند تا با نیترات ترکیب شوند.
ملات آهکی قدیمی یا خردههای گچ و ملات یک افزودنی عالی است — کربنات کلسیم به حفظ pH قلیایی (۷٫۵ تا ۸٫۵) کمک میکند که باکتریهای نیتروژنساز به آن تمایل دارند. تکههای ملات را خرد کرده و با مواد مخلوط کنید.
مواد مورد نیاز این مرحله:
کود گاوی کمپوستشده
کاه خردشده
خاکستر چوب سخت
آهک شکفته (هیدروکسید کلسیم)ابزارهای مورد نیاز:
بیللایهبهلایه بستر نیتراتساز را بسازید
لایهبهلایه بستر نیتراتساز را بسازید
گودال آمادهشده را با مواد مخلوط، لایهبهلایه پر کنید و بهآرامی فشرده کنید. بستر را تا ارتفاع ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر بسازید — باید کمی بالاتر از سطح زمین تپهای شکل باشد تا زهکشی تضمین شود. بستر باید آنقدر متخلخل باشد که هوا از آن عبور کند؛ باکتریهای نیتراتساز کاملاً هوازی هستند و بدون اکسیژن میمیرند. مواد را به تودهای متراکم تبدیل نکنید.
سطح بالای تپه را به شیبی ملایم شکل دهید تا هرگونه قرارگیری تصادفی در معرض آب، جاری شود و درون آن نفوذ نکند.
ابزارهای مورد نیاز:
بیلماکو بستر را طی ۶ تا ۱۲ ماه نگه دارید
ماکو بستر را طی ۶ تا ۱۲ ماه نگه دارید
بستر نیتر برای دوره رشد ۶ تا ۱۲ ماهه خود نیازمند نگهداری منظم است. هر ۲ تا ۴ هفته بستر را با بیلچه برگردانید و مواد بیرونی را به سمت داخل و مواد داخلی را به سمت بیرون مخلوط کنید. این کار تهویه یکنواخت را تضمین کرده و کلنیهای باکتریایی را در سراسر بستر توزیع میکند. اگر بستر کاملاً خشک شد، آن را با ادرار یا آب کود بهطور محدود مرطوب کنید — باکتریها به مقداری رطوبت نیاز دارند، اما نه اشباع.
فرآیند زیستی به این صورت است: نیتروژن آلی (پروتئینها) ← تجزیه توسط باکتریهای تجزیهکننده → آمونیاک (NH₃) ← توسط نیتروزوموناس → نیتریت (NO₂⁻) ← توسط نیتروباکتر → نیترات (NO₃⁻) ← واکنش با پتاس → نیترات پتاسیم (KNO₃). این زنجیره ماهها طول میکشد زیرا هر جمعیت باکتریایی باید پیش از آغاز جمعیت بعدی مستقر شود. پس از چند ماه، رسوب سفید متبلور (پوسته نمکی) روی سطح نشان میدهد که تشکیل نیترات در حال انجام است.
ابزارهای مورد نیاز:
بیلزمین غنی از نیترات را برداشت کنید
زمین غنی از نیترات را برداشت کنید
پس از ۶ تا ۱۲ ماه، خاک بستر نیتر باید روی سطوح در معرض هوا پوستههای بلورین سفیدرنگ نشان دهد. پوستههای سطحی را بتراشید و ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر بالایی خاک را جمعآوری کنید — اینجا جایی است که غلظت نیترات بیشترین مقدار است، زیرا با تبخیر رطوبت، کنش مویینگی یون محلول KNO₃ را به سمت سطح میکشد. این خاک غنی از نیترات را در یک سطل یا بشکه خشک جمع کنید.
ابزارهای مورد نیاز:
بیل
سطل جمعآوریآبکشی نیترات از خاک با آب
آبکشی نیترات از خاک با آب
خاک نیترِ برداشتشده را در یک بشکه چوبی با صافیِ کاهی در ته آن بریزید — همان طرح بشکه آبکشی که برای استخراج پتاس به کار میرود. آب تمیز را آهسته از میان خاک عبور دهید. آب، نیترات پتاسیم محلول (KNO₃) را همراه با نمکهای دیگر (NaCl، KCl، نمکهای کلسیم) در خود حل میکند. مایع قهوهای که از ته بشکه تراوش میکند، شیرابه خام نیتر است.
برای غلظت بالاتر، شیرابه را مانند لِشِ پتاس، بار دوم از میان خاک عبور دهید. محلول حاصل باید مزهای نسبتاً تلخ داشته باشد و روی زبان حس خنکی ایجاد کند — آزمونی سنتی و میدانی برای محلولهای نیترات.
مواد مورد نیاز این مرحله:
آب تمیز (برای آبکشی)
کاه خردشدهابزارهای مورد نیاز:
بشکهٔ چوبی
سطل جمعآوریمحلول نیترِ تغلیظشده را بجوشانید تا شوره (نیترات پتاسیم) متبلور شود
محلول نیترِ تغلیظشده را بجوشانید تا شوره (نیترات پتاسیم) متبلور شود
محلول نیترِ غلیظ را در یک قابلمهٔ بزرگ آهنی بریزید و روی شعلهٔ ثابت بجوشانید تا آب آن تبخیر شود. با غلیظتر شدن محلول، ناخالصیها (کلسیم سولفات، سدیم کلرید) ابتدا رسوب میکنند، زیرا در آب داغ کمتر از KNO₃ حل میشوند. این ناخالصیها را با قاشق سوراخدار یا ملاقه جدا کنید.
وقتی حجم مایع به حدود یکسوم حجم اولیه کاهش یافت، قابلمه را از روی حرارت بردارید و به آرامی سرد شدن را بگذارید. با کاهش دما، نیترات پتاسیم از محلول متبلور میشود، زیرا KNO₃ در آب داغ (246 گرم در 100 میلیلیتر در دمای 100 درجه سانتیگراد) بسیار بیشتر از آب سرد (32 گرم در 100 میلیلیتر در دمای 20 درجه سانتیگراد) حل میشود. با سرد شدن مایع، بلورهای بلند و سوزنیشکل شوره تشکیل میشوند. این تفاوت چشمگیر در حلالیت، پایهٔ بازبلورگیری، دلیل آن است که میتوان KNO₃ را با حل کردن، صاف کردن و سرد کردن ساده خالص کرد.
مواد مورد نیاز این مرحله:
هیزمابزارهای مورد نیاز:
پاتیل
سیخ آتشجمعآوری و خشک کردن بلورهای شوره
جمعآوری و خشک کردن بلورهای شوره
پس از آنکه مایع به دمای اتاق سرد شد، مایع باقیمانده (مادر-مایع یا mother liquor) را خالی کنید و توده بلورین ته و کنارههای ظرف را جمعآوری کنید. بلورهای مرطوب را روی پارچه تمیز یا سینی چوبی در مکانی گرم، خشک و محفوظ پهن کنید. اجازه دهید طی ۱ تا ۲ روز کاملاً خشک شوند. بلورهای خشکشده، شوره خام هستند — نیترات پتاسیم (KNO₃) همراه با مقداری ناخالصی.
برای خلوص بیشتر، شوره خام را در حداقل آب جوش حل کنید، داغ از میان پارچه صاف کنید تا ناخالصیهای نامحلول جدا شوند، و با سرد شدن آرام آرام اجازه دهید دوباره متبلور شود. هر چرخه بازبلورسازی خلوص را افزایش میدهد. دو یا سه چرخه، شورهای با خلوص کافی برای ساخت باروت تولید میکند.
ابزارهای مورد نیاز:
الک ریزبافت
سطل جمعآوریآزمایش خلوص شوره با آزمون سوزاندن
آزمایش خلوص شوره با آزمون سوزاندن
مقدار کمی از بلورهای خشک شوره را روی یک دیسک زغالی یا سطح ضدآتش قرار دهید. شعله را به بلورها نزدیک کنید. نیترات پتاسیم خالص در دمای ۴۰۰ درجه سانتیگراد تجزیه میشود و گاز اکسیژن آزاد میکند: 2KNO₃ → 2KNO₂ + O₂. بلورها به شدت میدرخشند و جوشوخروش دارند، زیرا اکسیژن آزادشده به احتراق کمک میکند. یک اخگر یا ترکهی نازک درخشان را نزدیک شورهی در حال تجزیه قرار دهید؛ باید با شعلهای درخشان شعلهور شود، زیرا اکسیژن آزادشده آن را دوباره روشن میکند. این همان خاصیتی است که KNO₃ را در باروت ضروری میکند: اکسیژنی را فراهم میکند که زغال و گوگرد را در فضای بسته بهشدت میسوزاند.
اگر نمونه فقط ذوب شود بدون جوشوخروش یا آزادسازی اکسیژن، به میزان زیاد با کلرید سدیم (نمک خوراکی) یا ناخالصیهای دیگر آلوده است و به یک چرخهی تبلور مجدد دیگر نیاز دارد.
مواد مورد نیاز این مرحله:
زغال چوبدرک پیوندهای نیتروژن با تمدن
درک پیوندهای نیتروژن با تمدن
ترکیبات نیتروژن از سه مسیر به شکلگیری تمدن کمک کردهاند. کشاورزی: نیتروژن همان N در سامانه کودی N-P-K است. هر محصول کشاورزی برای ساخت اسیدهای آمینه و پروتئینها به نیتروژن نیاز دارد. پیش از کودهای شیمیایی، تمام نیتروژن کشاورزی از کود حیوانی، تناوب با گیاهان خانواده لگوم، یا رسوبهای نیترات تأمین میشد که تعداد انسانهایی را که زمین میتوانست تغذیه کند محدود میکرد. فرایند هابر-بوش (فریتس هابر، ۱۹۰۹؛ کارل بوش، تولید صنعتی، ۱۹۱۳) آمونیاک را از N₂ و H₂ موجود در هوا در دما و فشار بالا سنتز میکند: N₂ + 3H₂ → 2NH₃. این اختراع منفرد تقریباً نیمی از جمعیت کنونی جهان را تغذیه میکند. جنگ: باروت (۷۵٪ KNO₃، ۱۵٪ زغال چوب، ۱۰٪ گوگرد) از سده سیزدهم تا نوزدهم میلادی بر جنگافزاری غالب بود. ملتهای اروپایی «مردان شوره» را نگه میداشتند؛ مأموران دولتی با اختیار قانونی برای کندن کف انبارها و زیرزمینها به منظور برداشت خاک غنی از نیترات. نگهداری غذا: شوره با تبدیل شدن به نیتریت (NO₂⁻) گوشت را نمکسود میکند؛ نیتریت با میوگلوبین واکنش داده و رنگ صورتی گوشتهای نمکسود را ایجاد میکند و از رشد کلستریدیوم بوتولینوم (باکتری بوتولیسم) جلوگیری میکند.
نیتروژن عنصری است که سفره شام را به میدان نبرد، و گاز نامرئی در هر نفس را به شیمیای که زندگی را ممکن میسازد پیوند میدهد.
مواد
8- 1 قطعهجایگزین
- 1 قطعهجایگزین
- 1 قطعهجایگزین
- جایگزین
- 1 قطعهجایگزین
- 1 قطعهجایگزین
- 1 قطعهجایگزین
- 1 قطعهجایگزین
مواد نقشههای متصل
این نقشه میسازد
CC0 مالکیت عمومی
این نقشه تحت مجوز CC0 منتشر شده است. شما آزاد هستید آن را کپی، ویرایش، توزیع و برای هر هدفی بدون نیاز به اجازه استفاده کنید.
با خرید محصولات از طریق نقشه از سازنده حمایت کنید و او کمیسیون سازنده تعیین شده توسط فروشندگان، دریافت میکند یا یک نسخه جدید از این نقشه ایجاد کنید و آن را به عنوان اتصال در نقشه خود قرار دهید تا درآمد به اشتراک گذاشته شود.


