همکاری
هنر
زیبایی و سلامت
صنایع دستی
فرهنگ و تاریخ
سرگرمی
محیط زیست
غذا و نوشیدنی
مهندسی معکوس
علوم
ورزش
فناوری
پوشیدنی‌ها
ساخت شیشه سودا-آهک از مواد خام
ترجمه‌شده
Mary

ایجاد شده توسط

Mary

13. مه 2026FI
۲۰۶
۰
۰
۱۷
۰

ساخت شیشه سودا-آهک از مواد خام

شیشه یکی از قدیمی‌ترین مواد مهندسی‌شده بشر است. دستور ساخت این نقشه، یعنی ماسه سیلیس، خاکستر سودا و آهک، پایه بیشتر شیشه‌هایی است که امروز تولید می‌شود: پنجره‌ها، بطری‌ها و بسیاری از لنزها همگی از ماسه، سودا و آهک آغاز می‌شوند.

شیمی این فرایند ظریف است. سیلیس (SiO₂) شبکه شیشه را می‌سازد؛ جامدی بی‌شکل و غیربلورین که در آن اتم‌های سیلیسیم و اکسیژن در یک ساختار نامنظم قفل شده‌اند. سیلیس خالص در ۱۷۱۳ درجه سانتی‌گراد ذوب می‌شود، که برای کوره‌های باستانی بسیار داغ است. افزودن خاکستر سودا (Na₂CO₃) برخی پیوندهای Si–O را می‌شکند و دمای ذوب را به میزان قابل توجهی پایین می‌آورد، اما شیشه سدیم سیلیکات حاصل در آب حل می‌شود — به معنای واقعی کلمه «شیشه آبی» است که امروز به عنوان چسب و درزگیر به کار می‌رود. افزودن آهک (از سنگ آهک، CaCO₃) شبکه را پایدار می‌کند: یون‌های کلسیم پیوندهای شکسته را به هم متصل می‌کنند بدون آنکه دمای ذوب را بیش از حد بالا ببرند، و شیشه‌ای سخت، شفاف و مقاوم در برابر آب تولید می‌شود.

این نقشه کل فرایند را گام به گام شرح می‌دهد: تهیه و آماده‌سازی مواد خام، ترکیب نسبت‌های درست، ذوب در کوره بوته‌ای در دمای ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ درجه سانتی‌گراد، پالایش برای حذف حباب‌های گاز، ریخته‌گری و تنش‌زدایی (آنیلینگ). نتیجه، توده یا ورقی از شیشه سودا-آهک شفاف است — همان موادی که نور را از پنجره‌های کلیساهای بزرگ عبور داده، نمونه‌ها را در فلاسک‌های آزمایشگاهی حفظ کرده و لنزهایی ساخته که دید انسان را تا ستاره‌ها گسترش داده است.

HAZARD: این فرایند شامل دماهای پایدار بالای ۱۴۰۰ درجه سانتی‌گراد است. شیشه مذاب در تماس با پوست سوختگی عمیق و شدید ایجاد می‌کند و به پوست می‌چسبد. کوره از سوختن زغال چوب، مونوکسید کربن تولید می‌کند — کار را در فضای باز یا در محیطی با تهویه بسیار خوب انجام دهید. هنگام کار نزدیک کوره یا شیشه مذاب همیشه دستکش ضد حرارت، پیش‌بند چرمی و عینک ایمنی بپوشید. هرگز بدون محافظ چشم با شیشه تیره مستقیماً به داخل بوته نگاه نکنید — درخشش شیشه مذاب در ۱۴۰۰ درجه سانتی‌گراد می‌تواند به شبکیه چشم آسیب بزند.

پیشرفته
۱۰ تا ۱۴ ساعت

دستورالعمل‌ها

1

نقطه‌نظرات شیمی شیشه و سیستم سه‌جزئی را درک کنید

شیشه سودا-آهک یک سیستم سه‌جزئی است: سیلیس (SiO₂، شکل‌دهنده شیشه)، سودا (Na₂O از کربنات سدیم، گدازآور)، و آهک (CaO از سنگ آهک، پایدارکننده). هر یک از این اجزا ضروری است. سیلیس به‌تنهایی در دمای ۱۷۱۳ °C ذوب می‌شود و شبکه تصادفی پیوندهای Si–O را تشکیل می‌دهد که ساختار بی‌شکل شیشه را به وجود می‌آورد. سودا برخی از پل‌های Si–O–Si را می‌شکند و دمای ذوب را به میزان قابل توجهی پایین‌تر از سیلیس خالص می‌آورد — اما شیشه سودا-سیلیس بدون آهک در آب محلول است (سیلیکات سدیم که به‌طور تجاری به «شیشه آبی» معروف است). آهک شکاف‌های باقی‌مانده از سودا را پر می‌کند بدون آنکه نقطه ذوب را بیش از حد بالا ببرد و شیشه‌ای پایدار و مقاوم در برابر آب تولید می‌کند.

ترکیب معمول شیشه سودا-آهک بر حسب وزن اکسید: ۷۲ تا ۷۴٪ SiO₂، ۱۲ تا ۱۴٪ Na₂O، ۸ تا ۱۲٪ CaO، به همراه مقادیر کمی MgO، Al₂O₃ و Fe₂O₃ که از ناخالصی‌های مواد اولیه ناشی می‌شوند. آهن مهم‌ترین ناخالصی است — حتی ۰٫۱٪ Fe₂O₃ رنگ سبز ایجاد می‌کند. شیشه‌های باستانی تقریباً همیشه سبز یا کهربایی هستند زیرا ماسه حاوی آهن بوده است. شیشه شفاف یا به ماسه بسیار خالص نیاز دارد یا به افزودن یک رنگ‌زدا مانند دی‌اکسید منگنز (MnO₂) که رنگ سبز ناشی از آهن را به سمت بی‌رنگ تغییر می‌دهد.

2

منبع ماسه سیلیس با خلوص بالا

تمیزترین ماسه کوارتزی موجود را انتخاب کنید. ماسه ایده‌آل برای شیشه‌گری حداقل ۹۵٪ SiO₂ با کمترین میزان آهن دارد — آهن اصلی‌ترین عامل رنگ ناخواسته در شیشه است. ماسه رودخانه، ماسه ساحلی و کوارتز خرد شده همگی مناسب‌اند، اما هرچه منبع خالص‌تر باشد، شیشه نهایی شفاف‌تر خواهد بود. به دنبال ماسه سفید یا روشن باشید؛ ماسه نارنجی، قرمز یا تیره نشان‌دهنده میزان بالای آهن است و شیشه سبز یا کهربایی تولید می‌کند.

برای یک دسته ۵۰۰ گرمی به حدود ۳۶۵ گرم ماسه نیاز دارید. اگر از ماسه طبیعی بستر رودخانه یا ساحل استفاده می‌کنید، برای حذف رس، مواد آلی، تکه‌های صدف و کانی‌های حاوی آهن باید به‌طور کامل شسته شود. ماسه سیلیس تجاری ('play sand' یا 'pool filter sand') از قبل شسته شده و اغلب خالص‌تر از منابع طبیعی است.

مواد مورد نیاز این مرحله:

ماسهٔ کوارتزماسهٔ کوارتز400 grams
3

شن را بشویید تا ناخالصی‌ها از بین بروند

شن را در یک سطل بریزید و با آب تمیز پر کنید. به شدت هم بزنید تا ذرات ریز رس و مواد آلی معلق شوند، سپس اجازه دهید شن به مدت ۳۰ ثانیه ته‌نشین شود — دانه‌های سنگین کوارتز بلافاصله فرو می‌روند در حالی که رس و زباله‌های سبک معلق باقی می‌مانند. آب کدر را با احتیاط خالی کنید. این شستشو را ۳ تا ۵ بار تکرار کنید تا آب آبکشی شفاف شود.

پس از آخرین شستشو، شن مرطوب را در لایه نازک (کمتر از ۲ سانتی‌متر) روی سطحی صاف پخش کنید. اجازه دهید کاملاً در آفتاب یا نزدیک منبع گرمای ملایم خشک شود. هر رطوبت باقی‌مانده در شن هنگام ریختن در بوته داغ باعث فوران شدید بخار خواهد شد — شن باید قبل از استفاده کاملاً خشک باشد.

ابزارهای مورد نیاز:

الک ریزبافتالک ریزبافت
4

اندازه‌ی یکنواخت دانه‌های ماسه را با الک جدا کنید

ماسه‌ی خشک‌شده را از الک مش ریز عبور دهید (مش ۶۰ تا ۸۰، با دهانه‌هایی به اندازه‌ی تقریبی ۰٫۱۸ تا ۰٫۲۵ میلی‌متر). این کار دانه‌های بزرگ‌تر از حد، سنگریزه‌ها و هر قطعه‌ی آلی باقی‌مانده را حذف می‌کند. اندازه‌ی یکنواخت دانه‌ها باعث ذوب یکنواخت می‌شود — دانه‌های بزرگ دیرتر در مذاب حل می‌شوند و ناخالصی‌های حل‌نشده (در شیشه‌گری «سنگ» نامیده می‌شوند) به جا می‌گذارند که محصول نهایی را ضعیف می‌کند.

ماسه‌ی الک‌شده را جمع‌آوری کنید و دقیقاً ۳۶۵ گرم وزن کنید. آن را در ظرفی تمیز و خشک کنار بگذارید.

ابزارهای مورد نیاز:

الک ریزبافتالک ریزبافت
5

خرد کردن سنگ آهک به پودر ریز

سنگ آهک (CaCO₃) اکسید کلسیم (CaO) را فراهم می‌کند که شیشه را پایدار می‌سازد. سنگ آهک را با استفاده از هاون و دسته هاون به پودری ریز تبدیل کنید یا تکه‌ها را در پارچه بپیچید و با چکش بکوبید. هرچه پودر ریزتر باشد، سریع‌تر در مذاب حل می‌شود — قوامی شبیه آرد هدف قرار دهید، به طوری که هیچ دانه قابل مشاهده‌ای بزرگ‌تر از ۱ میلی‌متر وجود نداشته باشد.

سنگ آهک در مذاب در دمای تقریبی ۹۰۰ °C تجزیه می‌شود: CaCO₃ → CaO + CO₂↑. گاز CO₂ آزاد شده به تشکیل حباب در مذاب کمک می‌کند که بعداً باید در مرحله تصفیه (فاینینگ) حذف شود. پودر ریزتر سنگ آهک سریع‌تر و یکنواخت‌تر تجزیه می‌شود و حباب‌های بزرگ کمتری تولید می‌کند.

۶۰ گرم پودر سنگ آهک خرد شده را وزن کنید.

مواد مورد نیاز این مرحله:

کربنات کلسیم — سنگ آهک خردشدهکربنات کلسیم — سنگ آهک خردشده60 grams

ابزارهای مورد نیاز:

هاون و دستهٔ هاونهاون و دستهٔ هاون
6

توزین و اندازه‌گیری خاکستر سودا

کربنات سدیم (Na₂CO₃)، که به‌عنوان خاکستر سودا شناخته می‌شود، گدازآور است. ۷۵ گرم از آن را وزن کنید. در مذاب، خاکستر سودا در دمای تقریبی ۸۵۰ °C تجزیه می‌شود: Na₂CO₃ → Na₂O + CO₂↑. اکسید سدیم (Na₂O) شبکه سیلیس را از هم می‌گسلد، بنابراین این بچ در کوره ۱۴۰۰–۱۵۰۰ °C که در اینجا استفاده می‌شود کاملاً ذوب می‌شود و نیازی به ۱۷۱۳ °C سیلیس خالص ندارد.

نسبت وزنی بچ به این صورت است: ۷۳٪ ماسه سیلیس، ۱۵٪ خاکستر سودا، ۱۲٪ سنگ آهک خردشده (۳۶۵ گرم + ۷۵ گرم + ۶۰ گرم = ۵۰۰ گرم کل بچ). این ترکیب پس از تجزیه کربنات‌ها، شیشه استاندارد سودا-آهک را تولید می‌کند. بسیاری از شیشه‌گران باستانی از نیترون (کربنات سدیم طبیعی حاصل از رسوبات دریاچه‌های تبخیری) به‌عنوان گدازآور استفاده می‌کردند؛ این ماده همان اکسید سدیم خاکستر سودای مدرن را تأمین می‌کند.

مواد مورد نیاز این مرحله:

کربنات سدیم (سدیم کربنات)کربنات سدیم (سدیم کربنات)75 grams
7

مخلوط دسته را کاملاً هم بزنید

365 گرم ماسه سیلیس الک‌شده، 75 گرم سودا اش و 60 گرم سنگ آهک خرد‌شده را در یک ظرف تمیز و خشک با هم ترکیب کنید. با دست یا با پارو چوبی به مدت چند دقیقه مخلوط کنید تا اجزا به‌طور یکنواخت در کل مخلوط پخش شوند. مخلوط باید از نظر رنگ یکدست به نظر برسد و هیچ کلوخه یا لایه قابل مشاهده‌ای نداشته باشد.

اختلاط کامل بسیار حیاتی است. اگر سودا اش در یک ناحیه از بوته متمرکز شود، آن ناحیه زودتر ذوب می‌شود و یک استخر با گرانروی پایین تشکیل می‌دهد که ماسه اطراف را به‌طور مؤثر حل نمی‌کند. تکه‌های ماسه مخلوط‌نشده به‌صورت 'کورد' (رگه‌هایی با ترکیب متفاوت) یا 'سنگ' (دانه‌های حل‌نشده) در شیشه نهایی باقی می‌مانند — هر دو از عیوب هستند که محصول را تضعیف می‌کنند.

ابزارهای مورد نیاز:

پاروی چوبیپاروی چوبی
8

ساختن و آماده‌سازی کوره

یک کوره زغال‌سنگی کوچک از آجرهای نسوز بسازید و آن‌ها را روی هم بچینید تا یک محفظه عایق‌شده با قطر داخلی تقریباً ۳۰ سانتی‌متر و ارتفاع ۴۰ سانتی‌متر تشکیل شود، با یک ورودی هوا در پایین برای دم‌آهنگ (وسیله دمیدن هوا). کوره باید بتواند برای چند ساعت دمای ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ درجه سانتی‌گراد را حفظ کند — این امر به عایق‌بندی خوب (دیواره‌های آجر نسوز با ضخامت حداقل ۱۰ سانتی‌متر) و تأمین قوی هوای اجباری نیاز دارد.

نازل دم‌آهنگ را در پایین کوره، کمی رو به بالا متمایل قرار دهید. کوره را با زغال‌چوب سخت‌چوب (تکه‌ای، نه بریکت) تا حدود دوسوم پر کنید. زغال را روشن کنید و به آرامی دم‌آهنگ را به کار بیندازید تا آتش پایه برقرار شود. کار را در فضای باز یا زیر سرپناهی با تهویه بسیار خوب انجام دهید — احتراق زغال، مونوکسید کربن تولید می‌کند.

مواد مورد نیاز این مرحله:

آجر نسوزآجر نسوز20 قطعه
زغال چوبزغال چوب10 کیلوگرم

ابزارهای مورد نیاز:

دم آهنگریدم آهنگری
9

پیش‌گرم کردن تدریجی بوته

بوته گلی نسوز را در لبه دهانه کوره قرار دهید و اجازه دهید طی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه به تدریج گرم شود. بوته سرد که مستقیماً در کوره داغ قرار گیرد، بر اثر شوک حرارتی ترک خواهد خورد — گل نسوز هنگام گرم شدن سریع به طور نامساوی منبسط می‌شود. بوته را به تدریج به سمت منبع حرارت نزدیک کنید، سپس پس از رسیدن به تابش قرمز کم‌رنگ (تقریباً ۶۰۰ تا ۷۰۰ درجه سانتی‌گراد) آن را داخل محفظه کوره پایین بیاورید.

بوته باید به اندازه‌ای عمیق باشد که دسته ۵۰۰ گرمی را در خود جای دهد و فضای کافی برای انبساط و حباب‌زدن مذاب در مرحله اولیه آزادسازی گاز داشته باشد. بوته‌ای با حجم داخلی حداقل ۵۰۰ میلی‌لیتر توصیه می‌شود. بوته‌های گرافیتی در برابر دماهای بالاتر از گل مقاوم‌تر هستند اما گران‌تر می‌باشند — هر یک از این دو برای این فرآیند مناسب است.

ابزارهای مورد نیاز:

بوتهٔ گِل نسوزبوتهٔ گِل نسوز
انبر بوتهانبر بوته
10

ماده را داخل بوته داغ بارگذاری کنید

وقتی بوته داخل کوره به رنگ نارنجی-قرمز درخشان درآمد، مخلوط ماده را به صورت قسمت‌های کوچک اضافه کنید — تقریباً یک‌چهارم در هر بار، و بین هر افزودن ۵ تا ۱۰ دقیقه صبر کنید. افزودن کل ماده یک‌جا دمای بوته را به‌طور قابل توجهی پایین می‌آورد و می‌تواند باعث شود مذاب دور مواد مخلوط‌نشده منجمد شود. با هر افزودن، به دلیل تجزیه کربنات‌ها و آزاد شدن CO₂، کف شدیدی ایجاد می‌شود.

پس از هر افزودن، کار دم‌ها را افزایش دهید تا دما حفظ شود. ماده ابتدا تف‌جوشی می‌شود (دانه‌ها در نقاط تماس خود در دمای حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ درجه سانتی‌گراد به هم جوش می‌خورند) و سپس با افزایش دما به تدریج به مایعی گرانروی تبدیل می‌شود. کف سفیدرنگ روی سطح طبیعی است — این CO₂ است که از تجزیه خاکستر soda و سنگ‌آهک خارج می‌شود.

ابزارهای مورد نیاز:

دستکش چرمی ساق‌بلنددستکش چرمی ساق‌بلند
عینک ایمنی بستهعینک ایمنی بسته
11

افزایش دما تا ذوب کامل

پس از بارگذاری تمام مواد دسته‌ای، کار دم‌آهنگر (دم‌ها) را تا حداکثر نرخ پایدار افزایش دهید. هدف دمای ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ درجه سانتی‌گراد است — در این دما، داخل کوره با رنگ زرد-سفید درخشان می‌درخشد و مذاب شیشه به مایعی نارنجی‌رنگ، سیال و درخشان تبدیل می‌شود. کار دم‌زنی شدید و پایدار ضروری است؛ بدون هوای اجباری، کوره زغالی معمولاً فقط به ۱۱۰۰ تا ۱۲۰۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسد که برای ذوب کامل کافی نیست.

در دمای ۱۴۰۰ درجه سانتی‌گراد، آخرین دانه‌های ماسه در مذاب حل می‌شوند. مذاب در مقایسه با آب بسیار غلیظ است — بیشتر شبیه عسل غلیظ — اما آنقدر سیال است که بتواند جریان یابد و ریخته شود. این دما را حداقل ۳۰ دقیقه حفظ کنید تا از حل شدن کامل تمام مواد اولیه اطمینان حاصل شود. دانه‌های ماسه حل‌نشده به صورت نقاط سفید در مذاب نارنجی ظاهر می‌شوند.

مواد مورد نیاز این مرحله:

زغال چوبزغال چوب5 کیلوگرم

ابزارهای مورد نیاز:

دم آهنگریدم آهنگری
12

ذوب را تصفیه کنید تا حباب‌های گاز از بین بروند

تصفیه (فاینینگ) فرآیند حذف حباب‌های گاز (که در شیشه‌گری «seeds» نامیده می‌شوند) از مذاب است. دی‌اکسید کربن حاصل از تجزیه کربنات‌ها، هوای به‌دام‌افتاده و بخار آب همگی حباب‌هایی تشکیل می‌دهند که باید به سطح بالا بیایند و خارج شوند. در دمای ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ °C، گرانروی شیشه آن‌قدر پایین است که حباب‌های کوچک بتوانند بالا بیایند — اما این کار زمان می‌برد. مذاب را به مدت ۱ تا ۲ ساعت در حداکثر دما نگه دارید.

در طول تصفیه، کار دم‌ها (بلوز) را یکنواخت نگه دارید و بستر زغال را پیوسته تأمین کنید. سطح مذاب باید صاف و نارنجی‌درخشان باشد و کفِ قابل‌مشاهده نداشته باشد. اگر کف همچنان باقی بماند، دما هنوز بسیار پایین است یا کربنات‌ها به‌طور کامل تجزیه نشده‌اند. صبر در این مرحله کیفیت شفافیت شیشه را تعیین می‌کند — عجله کردن، شیشه‌ای پر از حباب‌های ریز تولید می‌کند.

13

همزدن مذاب برای یکنواخت شدن

میلهٔ فولادی یا آهنی پیش‌گرم‌شده (حداقل ۱ متر طول، تا دست‌هایتان از دهانهٔ کوره دور بماند) را در مذاب فرو برید و به‌آرامی به‌صورت دایره‌ای هم بزنید. همزدن دو هدف دارد: یکنواخت کردن ترکیب (از بین بردن «cord» — رگه‌هایی با ضریب شکست متفاوت که از گرادیان ترکیب ایجاد می‌شوند) و کمک به پیوستن حباب‌های ریز به حباب‌های بزرگ‌تر که سریع‌تر بالا می‌آیند.

به مدت ۲ تا ۳ دقیقه هم بزنید، سپس میله را بیرون بکشید. شیشهٔ مذاب به میله می‌چسبد — این کاملاً طبیعی است. برای جدا کردن شیشهٔ نزدیک کوره، میله را تکان ندهید. میله را روی سطحی مقاوم در برابر حرارت (آجر نسوز یا ماسه) کنار بگذارید و اجازه دهید شیشهٔ چسبیده سرد و منقبض شود؛ پس از سرد شدن، خود به خود جدا می‌شود.

ابزارهای مورد نیاز:

میلهٔ بلند آهنی هم‌زدنمیلهٔ بلند آهنی هم‌زدن
14

ماده مذاب را از نظر آمادگی آزمایش کنید

نوک میله آهنی از پیش گرم‌شده را در مذاب فرو ببرید و آرام بیرون بکشید. یک رشته شیشه مذاب باید از سطح کشیده شود. رشته را مشاهده کنید: اگر شفاف و صاف باشد، شیشه به خوبی ذوب و تصفیه شده است. اگر دانه‌دار، کدر به نظر برسد یا حباب‌های قابل مشاهده داشته باشد، تصفیه را با حداکثر دما به مدت ۳۰ دقیقه دیگر ادامه دهید و دوباره آزمایش کنید.

رنگ رشته سرد‌شده نشان‌دهنده میزان آهن است. سبز کم‌رنگ یا سبز-آبی یعنی میزان آهن متوسط است که برای ماسه‌های طبیعی معمول و کاملاً قابل قبول است. تقریباً بی‌رنگ یعنی از ماسه کم‌آهن استفاده شده یا مذاب به خوبی اکسید شده است. کهربایی یا قهوه‌ای نشان‌دهنده میزان بالای آهن است که برای ماسه طبیعی نیز عادی است.

ابزارهای مورد نیاز:

میلهٔ بلند آهنی هم‌زدنمیلهٔ بلند آهنی هم‌زدن
15

آماده‌سازی سطح ریخته‌گری

در حین ذوب شدن شیشه، یک سطح صاف و مقاوم در برابر حرارت برای ریخته‌گری آماده کنید. یک تخته سنگ ضخیم، یک صفحه فولادی یا بستری از ماسه تمیز و خشک، همگی مناسب هستند. اگر از تخته سنگ یا صفحه فولادی استفاده می‌کنید، آن را با قرار دادن نزدیک کوره پیش‌گرم کنید — ریختن شیشه مذاب روی سطح سرد باعث ترک خوردن فوری سطح بر اثر شوک حرارتی می‌شود.

برای یک دیسک یا تخته شیشه‌ای ساده و صاف، یک صفحه فولادی یا سنگ صاف پیش‌گرم‌شده ایده‌آل است. برای یک قطعه با شکل، یک قالب را در ماسه مرطوب فشار دهید تا یک حفره قالب ساده ایجاد شود. شیشه‌گران باستانی درون قالب‌های سنگی باز یا روی سطوح صاف ریخته‌گری می‌کردند و سپس شیشه هنوز نرم را در حالی که داغ بود با ابزار شکل می‌دادند.

ابزارهای مورد نیاز:

لوح سنگی تختلوح سنگی تخت
انبر دسته‌بلندانبر دسته‌بلند
16

ذوب شیشه را بریزید

با استفاده از انبردست کروزه با دسته بلند، کروزه را با احتیاط از کوره بردارید. با قاطعیت حرکت کنید و عجله نکنید. کروزه و محتویات آن در دمای ۱۴۰۰+ درجه سانتی‌گراد قرار دارند. کروزه را به‌آرامی کج کنید تا شیشه مذاب را در یک جریان پیوسته و یکنواخت روی سطح ریخته‌گری از پیش گرم‌شده بریزید. توقف و شروع مجدد نکنید، زیرا ریختن قطع‌شده باعث ایجاد نقص لایه‌ای می‌شود (که «لپ» نامیده می‌شود).

شیشه بسته به سطح، به‌صورت یک برکه ضخیم یا دیسک پخش می‌شود. روی یک صفحه تخت، از یک دسته ۵۰۰ گرمی، دیسکی گرد با قطر تقریبی ۸ تا ۱۲ سانتی‌متر و ضخامت ۱ تا ۲ سانتی‌متر تشکیل می‌دهد. شیشه هنگام ریخته‌شدن به رنگ نارنجی درخشان می‌درخشد و با شروع سرد شدن از زرد به قرمز تیره تغییر می‌کند. سریع کار کنید، زیرا شیشه پس از خارج شدن از کوره به سرعت سفت می‌شود.

ابزارهای مورد نیاز:

انبر بوتهانبر بوته
دستکش چرمی ساق‌بلنددستکش چرمی ساق‌بلند
پیش‌بند چرمیپیش‌بند چرمی
عینک ایمنی بستهعینک ایمنی بسته
17

شروع فوری تابکاری

تابکاری فرآیند سرد کردن آهسته و کنترل‌شده شیشه برای از بین بردن تنش‌های داخلی است. بدون تابکاری، شیشه به‌طور نامتوازن سرد می‌شود — سطح منقبض می‌شود در حالی که داخل آن هنوز داغ است و تنش عظیمی در آن حبس می‌شود. شیشه تابکاری‌نشده ممکن است ساعت‌ها یا حتی روزها پس از ریخته‌گری ترک بخورد، خرد شود یا منفجر گردد. نقطه تابکاری شیشه سودا-آهک تقریباً ۵۱۰ تا ۵۲۰ درجه سانتی‌گراد و نقطه کرنش آن تقریباً ۴۷۰ درجه سانتی‌گراد است.

قطعه شیشه داغ (هنوز قرمز درخشان) را برای سرد شدن آهسته به یک محفظه عایق‌بندی‌شده منتقل کنید. ساده‌ترین کوره تابکاری، جعبه‌ای از آجر نسوز است که با ورمیکولیت، خاکستر خشک یا ماسه خشک پر شده باشد. قطعه شیشه را در مواد عایق دفن کنید و جعبه را ببندید. این کار سرعت سرد شدن را به‌شدت کاهش می‌دهد — شیشه باید حداقل ۸ تا ۱۲ ساعت طول بکشد تا به دمای اتاق برسد.

ابزارهای مورد نیاز:

آجر نسوزآجر نسوز
انبر دسته‌بلندانبر دسته‌بلند
18

به آرامی تا دمای اتاق خنک شود

درب کوره تبرید را باز نکنید و تا حداقل ۸ ساعت — ترجیحاً یک شبانه‌روز — به شیشه دست نزنید. محدوده بحرانی خنک‌سازی بین ۵۲۰ °C و ۴۷۰ °C است (از نقطه تبرید تا نقطه کرنش). اگر شیشه در این محدوده خیلی سریع خنک شود، تنش دائمی در آن باقی می‌ماند. زیر ۴۷۰ °C، خنک‌سازی سریع‌تر بی‌خطر است، اما هیچ مزیتی برای عجله کردن وجود ندارد.

از وسوسه بررسی زودهنگام شیشه خودداری کنید. حتی باز کردن کوتاه محفظه عایق‌بندی‌شده اجازه می‌دهد هوای سرد به سطح شیشه برسد و دقیقاً همان گرادیان تنشی را ایجاد می‌کند که تبرید برای جلوگیری از آن طراحی شده است. تا زمانی که مواد عایق لمس‌شان خنک شود، آن را دست‌نخورده رها کنید.

19

بررسی شیشه تمام‌شده

شیشه خنک‌شده را از محفظه آنیل خارج کنید. هر خاکستر یا ماسه‌ای که چسبیده است را با برس پاک کنید. قطعه نهایی باید یک دیسک یا تخته جامد با کف صاف (سطح تماس) و رویه کمی بافت‌دار (سطح آزاد) باشد. آن را رو به نور بگیرید تا شفافیت، رنگ و میزان حباب‌ها را ارزیابی کنید.

شیشه سودا-آهک خوب ساخته‌شده از ماسه تمیز، به رنگ سبز کم‌رنگ تا تقریباً بی‌رنگ و نیمه‌شفاف است. وجود برخی حباب‌ها در شیشه ذوب‌شده در کوره طبیعی است؛ حذف کامل حباب‌ها به دماها و زمان‌های نگهداری بیشتر از آنچه یک کوره زغال‌سنگی کوچک می‌تواند فراهم کند نیاز دارد. در صورت تمایل به سطحی صاف، ناهمواری‌های سطح را می‌توان با سنباده‌های به‌تدریج ریزتر سنباده زد و صیقل داد.

شما شیشه سودا-آهک، یک جامد شیشه‌ای از سه کانی رایج، تولید کرده‌اید. از این نقطه شروع، هر شکلی از شیشه‌گری ممکن می‌شود: دمیدن، ریخته‌گری، رنگ‌آمیزی، لampورکینگ و سنباده‌زنی نوری، همگی از این ذوب بنیادین آغاز می‌شوند.

مواد

5

ابزارهای لازم

13

این نقشه می‌سازد

CC0 مالکیت عمومی

این نقشه تحت مجوز CC0 منتشر شده است. شما آزاد هستید آن را کپی، ویرایش، توزیع و برای هر هدفی بدون نیاز به اجازه استفاده کنید.

با خرید محصولات از طریق نقشه از سازنده حمایت کنید و او کمیسیون سازنده تعیین شده توسط فروشندگان، دریافت می‌کند یا یک نسخه جدید از این نقشه ایجاد کنید و آن را به عنوان اتصال در نقشه خود قرار دهید تا درآمد به اشتراک گذاشته شود.

بحث و گفتگو

(0)

ورود برای شرکت در بحث

در حال بارگذاری نظرات...