Tum Pla Yon (gildra úr Mun-ánni) — bambusgildra í einskeftu allt að 8 m löng, 6 tommu botntrekt, reist upprétt á 15 m bambusstaurum í Mun-ánni

„Trektaropið er hjarta gildrunnar, því pla yon koma inn þeim megin, svo það verður að flétta þétt.“ (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Sirindhorn-mannfræðimiðstöðin, höfundur พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0)

Fléttaðu bambus í einskeftu og byrjaðu á botni gildrunnar, sem einnig er kallaður trektaropið (pak nga): hringur 6 tommur í þvermál, fléttaður þétt. Botninn er stór og fléttaður kúptur eins og hænsnabúr.

Þegar botninn og grindin eru tilbúin skaltu hengja gildruna upprétta í tré svo auðvelt sé að flétta. Fléttaðu áfram langa keilu upp að opi gildrunnar, 50 cm í þvermál og allt að 8 metra langa. Það tekur um viku.

Veldu rennandi vatn. Rektu 5 bambusstangir, hverja 15 metra langa, fast niður í botninn og skildu eftir pláss fyrir botn gildrunnar. Komdu með gildruna, bundna við þverslá sína, og reistu hana upp með opið um spönn yfir vatninu; bittu þverslána við staurana. Kafaðu til að athuga trektina og haltu botni gildrunnar 1-2 metrum yfir árbotninum svo fiskarnir syndi auðveldlega inn. Þetta þýðir að kafa í á með straumi: aldrei einn, og ekki þegar vatnið er hátt og straumurinn sterkur.

Ljósmyndir af fléttun, flutningi og lagningu alvöru tum pla yon, Khong Chiam, Ubon Ratchathani (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Sirindhorn-mannfræðimiðstöðin, höfundur พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0).

Leggðu gildruna frá júní til ágúst; pla yon synda inn um trektina í botninum. Eftir það hækkar vatnið, straumurinn er sterkur og rigningin mikil, og gildran hentar ekki.

Merki um tum pla yon sjást í hellamálverkunum í Pha Taem, Khong Chiam. Pla yon er um 4 tommur á lengd, smáhöfðaður, bústinn og silfraður; hann er sólþurrkaður eða soðinn í súpu, og er mjög sjaldgæfur í dag. Þetta þýðir að kafa í á með straumi: aldrei einn, og ekki þegar vatnið er hátt og straumurinn sterkur. Heimild: Sirindhorn-mannfræðimiðstöðin, gagnagrunnur um hefðbundna nytjahluti, „ตุ้มปลายอน“, höfundur พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), โขงเจียม อุบลราชธานี (Khong Chiam, Ubon Ratchathani) (leyfi CC BY 4.0). **Takmarkanir** Heimildin gefur hvorki breidd ræmanna, stærð gildrubotnsins né aðferð við þverslána.