เครื่องสีข้าว (khrueang si khao) — sehemu ya juu ya mianzi iliyosukwa na kujazwa udongo wa mfinyanzi inazunguka juu ya sehemu ya chini, ikivunja maganda kupata mchele wa kahawia

"Ili kukoboa mpunga, mpunga huwekwa kwenye shimo refu la sehemu ya juu yenye meno, inayozungushwa kwa mkono kufuata mwelekeo wa saa kwa kutumia mkono wa nyenzo hadi kupata mchele wa kahawia; kisha hutwangwa kuwa mchele mweupe wa kupika." (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Kituo cha Anthropolojia cha Sirindhorn, mwandishi พิชชา ทองขลิบ, CC BY 4.0)

Suka vipande vya ganda la mianzi viwe trei yenye ukingo mrefu na utoboe tundu ili mchele wa kahawia utiririke kwenye chombo. Simamisha ekseli ya mbao katikati na ushindilie udongo imara kuizunguka, ukinyunyizia maji ya chumvi. Tengeneza meno kwa vipande vyembamba vya mbao ngumu vikipishana na udongo uliochanganywa na makapi, vikishindiliwa kwa nguvu uso wote.

Suka vipande vya ganda la mianzi viwe mwili wa mviringo wenye urefu wa takriban 50 cm na upana wa 50 cm. Pitisha mhimili wa mraba wa mbao ngumu wenye urefu wa takriban mita 2 ukitokeza 25 cm kila upande, na utoboe tundu kila ncha. Jaza udongo uliyonyunyiziwa maji ya chumvi, ukiacha shimo katikati la kumimina mpunga. Tengeneza meno upande wake wa chini kama kwenye sehemu ya chini.

Tengeneza mpini kutoka mwanzi mkubwa wenye kishikio, toboa tundu kwenye ncha yake na utengeneze kigingi kinachotoshea tundu la mhimili. Weka sehemu ya juu kwenye ekseli ya sehemu ya chini.

Picha halisi za เครื่องสีข้าว (khrueang si khao) kutoka พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี (Ja Thawee Folk Museum) (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Kituo cha Anthropolojia cha Sirindhorn, mwandishi พิชชา ทองขลิบ (Phitcha Thongkhlip), CC BY 4.0)

Mimina mpunga kwenye shimo la sehemu ya juu na uzungushe mpini kwa mwelekeo wa saa. Mpunga unashuka kati ya meno ya juu na ya chini, maganda yanavunjika, na mchele wa kahawia unatoka kupitia tundu kwenda kwenye chombo. Kisha utwangwe kwenye kinu uwe mchele mweupe.

Kukoboa mpunga ni kama kusaga unga kwa mo. Kutwanga mchele wa kahawia kwenye kinu huitwa som khao. Maji ya chumvi yanayonyunyiziwa husaidia udongo kushikamana imara na hufukuza mchwa. Chanzo: Kituo cha Anthropolojia cha Sirindhorn, hifadhidata ya vifaa vya jadi vya matumizi ya kila siku, "เครื่องสีข้าว" (leseni ya CC BY 4.0). **Mipaka** Chanzo hakitoi idadi ya meno wala uwiano wa udongo na makapi.