Chong (agboòrùn ìwé Bo Sang) — fírémù oparun bong khai, orí igi tí a yí lórí ẹ̀rọ, egungun tí a fi òwú rán, ìwé sa tí a fi ìrẹsì alálẹ̀mọ́ àti oje matap-tong lẹ̀, tí a fi epo ma phok kùn

"Ihò títì agboòrùn ni a ń lù pẹ̀lú irinṣẹ́ tí a ń pè ní yon mue nìkan; a kò lè lo irinṣẹ́ oní mọ́tò iná." (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé ธันวดี สุขประเสริฐ (Thanwadi Sukprasoet), CC BY 4.0)

Gé oparun bong khai tó tó nǹkan bí ọdún 2 sí ègé gẹ́gẹ́ bí ìwọ̀n agboòrùn, kí o sì wọn apá kọ̀ọ̀kan pẹ̀lú mok (ọ̀pá ìwọ̀n oní àmì). Dán ìpẹ̀kun méjèèjì oríkèé kọ̀ọ̀kan kí o tó là á, kí ohunkóhun má bàa gún ìwé (pat na takkataen). Ọ̀pá ìtìlẹ́yìn: lu ihò sí ìpẹ̀kun kí o tó là á. Egungun: là á bí ó ṣe wà nínú àwòrán, fá a ní títẹ̀ kí ó bá fírémù mu, tín ìpẹ̀kun rẹ̀ kí ó lè wọ orí, kí o sì lu ihò 3 ní àárín egungun láti gba ọ̀pá ìtìlẹ́yìn.

Yí igi rírọ̀ bí igi khae lórí ẹ̀rọ láti ṣe orí àti òrùka tí ń yọ̀; orí tóbi jù. Fi ayùn gé àlàfo kan fún egungun kọ̀ọ̀kan, kí o sì fi òwú rán egungun mọ́ orí àti òrùka. Lu ihò títì pẹ̀lú yon mue; a ṣe ṣóńṣó rẹ̀ láti irin kẹ̀kẹ́. Ìdìmú jẹ́ oparun ruak tàbí igi tí a yí lórí ẹ̀rọ.

Gún èso matap-tong tàbí takho tí kò tíì pọ́n nínú odó ẹsẹ̀ pẹ̀lú omi díẹ̀ gẹ́gẹ́ bí iye oje wọn, kí o sì fún oje funfun jáde; rẹ ìyókù fún òru 2 kí o sì tún fún un. Ó ń pẹ́ fún ọ̀pọ̀ ọdún. Gún ìrẹsì alálẹ̀mọ́ títí yóò fi lẹ̀, rì í bọ inú oje matap-tong, kí o sì kùn ún sí ẹ̀yìn fírémù tí a ṣí. Gbé ìpele ìwé sa kan kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀, kí o sì gbé ìpele míràn lé e. Nígbà tí ó bá gbẹ, kun ìwé pẹ̀lú epo ma phok kí òjò má bàa lẹ̀ mọ́ ọn.

Fọ́tò agboòrùn ìwé sa gidi (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, òǹkọ̀wé ธันวดี สุขประเสริฐ (Thanwadi Sukprasoet), CC BY 4.0).

Lò ó níta láti dáàbò bo ara lọ́wọ́ oòrùn àti òjò. Àwọn agboòrùn tí a ti lẹ ìwé mọ́ ni a ń yà lẹ́yìn náà, ọ̀pọ̀ ìgbà àpẹẹrẹ òdòdó, a sì ń gbé wọn sínú oòrùn kí wọ́n gbẹ.

Àwọn ará abúlé San Ton Hae ti ń ṣe agboòrùn lẹ́yìn ìkórè ìrẹsì fún ọ̀pọ̀ ìran, wọ́n ń pín iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọgbọ́n; San Ton Hae ń ṣe fírémù, Bo Sang sì ń lẹ ìwé mọ́ wọn ó sì ń yà wọ́n. Agboòrùn aṣọ ń lo lẹ̀ oje rọ́bà, agboòrùn ìwé ti China sì ń lo oje takho nìkan. Wọ ìbòrí ìka láti yẹra fún ẹ̀gún oparun; ṣọ́ra fún ọ̀bẹ àti irin ìluhò. Orísun: Ibùdó Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ènìyàn Sirindhorn, àkójọ ìwífún nípa ohun èlò ìbílẹ̀ ojoojúmọ́, "จ้อง", òǹkọ̀wé ธันวดี สุขประเสริฐ (Thanwadi Sukprasoet) (ìwé-àṣẹ CC BY 4.0). **Ààlà** Orísun kò fúnni ní ìbú agboòrùn, iye egungun nínú agboòrùn kan tàbí àlàyé yon mue, èso matap-tong, ìrẹsì alálẹ̀mọ́ àti epo ma phok kò sì ní ọjà, nítorí náà a dárúkọ wọn nínú ọ̀rọ̀.